'Juf, wilt u mijn mama zijn?'

Er was een moord nodig om de problemen van het vmbo onder de aandacht te brengen. Scholen als het Terra College kampen met agressie, botsende culturen, loverboys, dealers....

De vergaderagenda bestaat uit een lijst met zestien jongens-en meisjesnamen. Achter elke naam schuilt een drama. Een zelfmoordpoging. In voorarrest wegens openlijke geweldpleging. Op straat gezet door vader en moeder. Een vermoeden van anorexia. Een geval van zelfverminking. Een kind van wie een ouder onlangs is vermoord.

Het team van de IJdoorn vergadert elke maand over de problemen met bureau Jeugdzorg, de leerplichtambtenaar en de GG & GD. Het doel is de hulpverlening op gang te brengen: een plek in een psychiatrische inrichting,een medisch onderzoek, een ondertoezichtstelling van de ouders.

De school zorgt, zorgt en zorgt. De helft van de kinderen op de IJdoorn heeft extra begeleiding nodig. Omdat ze een laag IQ hebben, kampen met een grote leerachterstand of sociaal-emotionele problemen hebben. Of een combinatie daarvan.

Vroeger gingen ze naar speciale scholen voor kinderen met leer-of opvoedingsproblemen. Maar tegenwoordig is het vmbo de aangewezen plek voor deze 'zorgleerlingen'.

Ze zitten in kleine klasjes met maximaal vijftien leerlingen. Ze hebben les van maximaal zes docenten. Ze hebben een vaste mentor. Er is een zorgconator. En een contact-vertrouwenspersoon. De school in Amsterdam-Noord ontvangt bijna twee keer zo veel geld voor deze kinderen.

Toch is het niet genoeg. Want er gaapt een grote kloof tussen de school die de problemen signaleert en de hulpverlening die de problemen uiteindelijk moet oplossen. Daardoor neemt de school een groot deel van de zorg op zich.

'Als een leerling niet naar huis durft omdat haar moeder agressief is, dan bel ik eerst met de crisisdienst van Bureau Jeugdzorg', verteltDiana Gemmel, de contactvertrouwenspersoon. 'Dan krijg ik te horen dat ik zo snel mogelijk word teruggebeld. Maar dat gebeurt zelden dezelfde dag nog. En ik wil niet op mijn geweten hebben dat zo'n meisje 's nachts over straat zwerft. Dus ga ik samen met het kind een logeeradres zoeken. Bij een tante. Of een vriendinnetje.En daarna licht ik de ouders in.'

De hulpverlening komt vaak traag op gang, of helemaal niet. 'Hulpverleners werken louter op basis van vrijwilligheid. Maar de ouders van onze kinderen gaan niet uit zichzelf naar een Riagg of de opvoedingswinkel of een ontwenningskliniek. Die moeten een zetje hebben', vindt adjunct-directeur Denise Frjean van de IJdoorn. Soms lukt het de school om ze dat zetje te geven. Vaak ook niet.

Wat de school wel lukt? Aandacht geven. Een praatje op de gang, een knuffel in het voorbijgaan of een aai over de bol. 'Ze zijn nog zo kinderlijk', zegt Diana Gemmel. 'En dat terwijl ze vaak meer hebben meegemaakt dan jij en ik ooit hopen mee te maken.'

'Juf, kunt u niet mijn mama zijn', krijgt Diana weleens te horen van kinderen die ze uit de prut heeft gehaald. Nee, dat gaat niet. Maar Diana gaat wel met je naar de abortuskliniek als je ongewenst zwanger bent. Of met je ouders praten als je als 15-jarige thuis het huishouden draaiende moet houden. En Diana gaat met je naar de dokter als je jezelf regelmatig verwondt en je ouders daar niet op reageren.

Zelfs kinderen die ver over de schreef gaan, kunnen op de IJdoorn rekenen. De leerling die onlangs samen met een vriend twee medescholieres aanrandde op de bushalte, wordt pas na veel wikken en wegen verwijderd. 'We kunnen de slachtoffers niet dagelijks met de dader confronteren', besloot de directie.

De kans dat andere scholen deze jongen nog een kans willen geven is nihil. En dus wordt een experimentele werkplek voor de knul gezocht. Dat druist in tegen de leerplichtwet. Maar de leerplichtambtenaar vindt het een creatieve oplossing. Ze gaat akkoord.

Volgende agendapunt.

Meer over