Eindexamen

Joyce Sylvester doet examen maatschappijkunde – en wordt bij elke vraag enthousiaster

De eindexamens in het voortgezet onderwijs zijn op stoom. Joyce Sylvester, voorzitter van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme, maakt het vmbo-eindexamen maatschappijkunde.

Wies de Gruijter
Joyce Sylvester: 'De democratische rechtsstaat functioneert niet vanzelf.' Beeld -
Joyce Sylvester: 'De democratische rechtsstaat functioneert niet vanzelf.'Beeld -

‘Als je me veertig jaar geleden had gevraagd om een vmbo-eindexamen te maken, had ik geweigerd’, zegt Joyce Sylvester als ze het verzoek krijgt om voor de Volkskrant opnieuw eindexamen te doen. Hoewel Sylvester op de lagere school een cito-score kreeg die hoog genoeg was voor het vwo, adviseerde de juf haar om naar de huishoudschool te gaan.

Daar komt niets van in, besloot Sylvester. Ze drong aan en rondde het vwo met vlag en wimpel af, promoveerde aan de universiteit, was senator voor de PvdA in de Eerste Kamer en werd in 2008 de eerste vrouwelijke burgemeester van Surinaamse afkomst in Nederland. Onlangs verscheen haar autobiografie Bent ú de burgemeester?

Nu buigt Sylvester zich dan toch over het vmbo-examen. Bij elke vraag wordt ze enthousiaster. Alles komt voorbij, merkt ze op: de rechtsstaat, de Europese Unie, de formatie van de gemeenteraad, zelfs de toeslagenaffaire. De vragen sluiten bovendien goed aan bij de leeftijd van de examenleerlingen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met een tiener die op Valentijnsdag door de politie wordt betrapt terwijl hij een liefdesverklaring op een muur kalkt?

‘Als je het examen maakt en je maakt het goed, kun je meedoen als volwaardig burger’, zegt Sylvester. ‘Dan ben je een volwassen mens dat begrijpt hoe de hazen lopen.’

Toch ben je er nog niet als je alleen maar toekijkt, vindt ze. De volgende stap? Een bijdrage leveren. Op die verantwoordelijkheid zouden de examenmakers een groter appèl moeten doen, vindt Sylvester. Haar zoon moest het ook leren toen hij achttien werd. Bij de verkiezingen mocht hij kiezen: zitting nemen op het stembureau; stembriefjes uitreiken, stemmen tellen, paspoorten controleren, óf een politieke partij oprichten. De democratische rechtsstaat functioneert immers niet vanzelf.

Tip voor het examen muziek

Dinsdag maken de havo-leerlingen het theorie-examen muziek. Gebruik bij de open vragen de muzikale parameters als kapstok, adviseert muziekdocent Bregje Kelderman hen. Moet je een verschil noemen tussen couplet 1 en 2? Of drie manieren waarop er naar het slot wordt toegewerkt? Richt je in het antwoord dan op muzikale ingrediënten als toonhoogte, toonduur, tempo, toonsoort of dynamiek.

Vraag uit het havo-examen handvaardigheid

Vraag:

In de zeventiende eeuw was er veel vraag naar schilderijen die een inkijkje gaven in het dagelijks leven. Burgers hingen dergelijke genrestukken aan de muur ter verfraaiing van het interieur, maar ook om andere redenen. Geef nog drie verklaringen voor de interesse van burgers in dit soort genrestukken (zoals die van Jan Steen).

Antwoord:

Drie van de volgende:

- Dit soort genrestukken diende als waarschuwing voor/herinnering aan hoe je je diende te gedragen (morele les)
- Dit soort genrestukken werd gezien als een bron van vermaak/gesprek
- Dit soort genrestukken was qua thematiek of voorstelling herkenbaar/kon iets vertellen over het beroep en/of de status van de eigenaar (anders dan Bijbelse of mythologische voorstellingen)
- Het bezit van een genrestuk zoals dit van (een bekende schilder zoals) Jan Steen gaf status/aanzien (teken van rijkdom)
- Dit soort genrestukken diende als investering/ was verhandelbaar.

Meer over