vier vragen

Jongeren en de coronaprik. Hoe krijg je ze zover?

Ook tieners (12-18 jaar) kunnen worden gevaccineerd, adviseert de Gezondheidsraad. Maar hoe bereik je hen met informatie? Tieners hebben vaak andere vragen dan volwassenen. ‘Mag je blowen na een vaccinatie?’

In Polen worden kinderen vanaf 12 jaar al gevaccineerd, zoals hier in een stadion in Wroclaw. Beeld Getty Images
In Polen worden kinderen vanaf 12 jaar al gevaccineerd, zoals hier in een stadion in Wroclaw.Beeld Getty Images

Waarom zou je tieners voorlichten over de coronavaccinatie?

Tieners krijgen een grote stem in de beslissing of ze wel of niet naar de prikstraat gaan. De 16- en 17-jarigen nemen het besluit zelf, net als volwassenen. De 12- tot en met 15-jarigen moeten er zo veel mogelijk met hun ouders uitkomen, maar beslissen uiteindelijk ook zelf.

De Gezondheidsraad vindt toegankelijke, begrijpelijke en op deze leeftijdsgroep afgestemde infomatie belangrijk, zodat de jongeren een weloverwogen keuze kunnen maken. Die informatie mag, zo beklemtoont de raad, absoluut niet sturend zijn, ‘om alle vormen van drang te vermijden’.

Hoe te communiceren met deze leeftijdsgroep?

‘Jongeren hebben heel lang gehoord dat ze zelf nauwelijks risico lopen door corona’, zegt hoogleraar risicocommunicatie Daniëlle Timmermans van het Amsterdam UMC. Volgens haar moet de overheid daarom vooral laten zien dat ze eerlijk en transparant is, ook bijvoorbeeld over mogelijke zeldzame bijwerkingen. ‘Jullie kunnen ook ziek worden van corona, dat zal weinig indruk maken. Maar veel jongeren willen wel solidair zijn met anderen. En ze willen naar een festival kunnen. Dat kun je benadrukken.’

‘Breng die eerlijke en duidelijke informatie op plekken waar jongeren zijn, dus bijvoorbeeld via Tiktok of Instagram’, vult jeugdarts Martijn Spoelstra aan, bestuurslid van de vereniging van jeugdartsen. ‘En zorg dat je zowel het kind van 12 als de bijna-volwassene van 17 bedient. Zowel die met vwo-niveau als de tiener die moeite heeft met lezen.’

Zijn er lessen te leren van andere vaccinatiecampagnes?

Bij de eerste HPV-vaccinatierondes tegen baarmoederhalskanker, zo’n twaalf jaar geleden, was er veel weerstand onder jongeren en hun ouders. Ook toen gingen er online griezelverhalen rond, dat je bijvoorbeeld onvruchtbaar kon worden van de prik.

Duidelijk was al dat je met de traditionele folders de doelgroep nauwelijks bereikt. Wat wel werkte: filmpjes met leeftijdsgenoten die vertellen over hun vaccinatie. En vooral: chatsessies, waarin jongeren vragen kunnen stellen aan experts over online opgepikte (des)informatie.

De 12-jarigen bleken zich vooral zorgen te maken of de prik pijn zou doen. Ouders hadden vragen over mogelijke bijwerkingen op lange termijn en de bescherming die de vaccinatie zou bieden.

‘Het gesprek aangaan, daar gaat het om’, zegt jeugdarts Spoelstra. ‘Tieners hebben een compleet andere leefwereld en zitten met heel andere vragen dan volwassenen kunnen bedenken. ‘Mag je blowen na een HPV-vaccinatie?’, werd mij toen bijvoorbeeld gevraagd.’

De mogelijkheid om vragen te stellen is nu extra belangrijk, omdat niet altijd even feitelijke informatie over coronavaccins via de sociale media relatief veel jongeren bereikt, zien deskundigen, en dat kan weerstand tegen vaccinatie voeden. Dergelijke weerstand speelde niet bij de vaccinatiecampagne tegen meningokokken in 2018. ‘Toen was er veel angst voor de ziekte waaraan jongeren overleden. Iedereen wilde die prik, de vaccins waren niet aan te slepen’, zegt hoogleraar Timmermans.

Het viel Timmermans toen op dat veel jongeren hun mening toch sterk lieten bepalen door hun ouders. ‘Daarom denk ik dat uiteindelijk veel kinderen zich wel zullen laten vaccineren tegen corona, omdat ook veel van hun ouders dat hebben gedaan.’

Wie gaat de informatiecampagne opzetten?

De bal ligt vooral bij het ministerie van Volksgezondheid. Daar wordt, vooruitlopend op het definitieve besluit van de minister over het vaccineren van kinderen, al nagedacht over campagnes via sociale media en lespakketten op school – net nog voor de zomervakantie.

Er komt snel een digitale ontmoeting met minister De Jonge waarin jongeren hem vragen kunnen stellen over de voor- en nadelen van vaccinatie. En maandag 12 juli organiseren het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en de Universiteit Utrecht (UU) een gestreamd college over vaccins en vaccinaties, dat middelbare scholieren in de klas of thuis kunnen volgen.

‘Het gaat erom de juiste toon te vinden om deze groep eerlijke informatie te bieden over vaccinaties’, zegt de woordvoerder van minister De Jonge. ‘Maar wij denken ook: als jongeren zien dat een aantal van hun leeftijdsgenoten het gaan doen, dan zullen veel anderen hun voorbeeld volgen.’

Meer over