Jong zijn in België is al snel overlast geven

VAN ONZE CORRESPONDENTE LEEN VERVAEKE

BRUSSEL - Op een Antwerps pleintje zitten zes jongeren. Ze storen niemand, maar ze zitten er zonder reden, op een plein waar de bewoners geregeld klagen over overlast. 'Rondhanggedrag', oordelen twee inspecteurs van de Antwerpse gemeente, en ze geven de zes elk 125 euro boete.

Een meisje gooit, ook in Antwerpen, een blikje cola op de grond. Als een inspecteur haar erop aanspreekt, raapt ze het blikje op. Maar het is te laat: ze kan kiezen tussen 50 euro boete of vier uur gemeenschapsdienst.

De overlastboetes, bedoeld voor kleine vergrijpen en overtredingen, zijn in België een groot succes. Misschien wel te groot, want de Belgische jeugdbewegingen en kinderrechtenorganisaties slaan alarm: waar kunnen jongeren nog zorgeloos jong zijn, als zij niet zonder reden op een plein mogen zitten, en als elke fout meteen wordt bestraft?

De GAS-boete, zoals de maatregel officieel heet, naar Gemeentelijke Administratieve Sanctie, is tien jaar geleden in het leven geroepen. Ambtenaren gingen kleine maar vervelende vormen van overlast - wildplassen, zwerfvuil, hondenpoep, hangjongeren - zelf beboeten. Een administratieve straf, zonder tussenkomst van de politie of de rechter, die zo werden ontlast.

Aanvankelijk werden de overlastboetes met mate toegepast. Maar tegenwoordig stijgt het aantal uitgeschreven GAS-boetes in veel gemeenten jaar na jaar. In een poging ontevreden burgers te sussen, breiden veel gemeentes de GAS-reglementen bovendien uit. Zo is het in Hasselt sinds kort verboden op de rugleuning van een bank te zitten, met een geopend blikje bier over straat te wandelen of iemand te beledigen tijdens carnaval. De boetes lopen op tot 250 euro.

De Belgische Liga van de Mensenrechten vindt dat die uitbreidingen disproportioneel zijn en de deur openzetten voor willekeur. Ze diende bezwaar in bij het Grondwettelijk Hof. Critici vrezen dat België een regeltjesmaatschappij wordt waar de inwoners op hun tellen moeten passen als ze eendjes voederen of onkruid vergeten te wieden.

De grootste tegenstanders zijn jeugdbewegingen en kinderrechtenorganisaties. Tot hun afgrijzen wil de regering, die de leeftijdsgrens voor het GAS-systeem eerder op 16 jaar stelde, die grens binnenkort terugbrengen naar 14 jaar. Sommige gemeenten verbieden zelfs op straat spelen 'als de aard van het spel gevaarlijk is'.

De jeugdbewegingen vrezen dat jongeren steeds moeilijker zichzelf kunnen zijn. Nu al krijgen de jeugdbewegingen geregelmatig GAS-boetes voor lawaai tijdens fuiven of overlast tijdens jongerenactiviteiten, zelfs als ze maatregelen hebben genomen om die overlast te beperken.

'Welke jongere durft nog leider van een jeugdbeweging te worden, als tijdens een groepsspel op straat één zuur telefoontje je al 80 euro kan kosten?', schreef Karolien Frederickx, nationaal secretaris van de jeugdbeweging Chiro, in De Standaard. 'Kinderen moeten kind zijn, jongeren jong. Het gedrag dat ze daarbij vertonen - spelen, fuiven en rondhangen - mag daarom nooit zo gemakkelijk bestraft worden.'

undefined

Meer over