AnalyseBrexit-deal

Johnson loodst Brexit-deal met gemak door Lagerhuis, maar de tegenzin is in werkelijkheid groot

Het Britse parlement heeft woensdag massaal voor Boris Johnsons handelsakkoord met de EU gestemd. Er bleken 521 afgevaardigden voor te zijn en slechts 73 tegen. Een vertekend beeld, gezien de onvrede bij de oppositiepartijen.

‘We zullen een vriendelijke buur zijn’, belooft Boris Johnson, toch al in goed gemoed wegens de goedkeuring van het Oxford-vaccin. Beeld AFP
‘We zullen een vriendelijke buur zijn’, belooft Boris Johnson, toch al in goed gemoed wegens de goedkeuring van het Oxford-vaccin.Beeld AFP

Terwijl de leden van de Conservatieve regeringspartij opgetogen en eensgezind hun stem uitbrachten, al dan niet virtueel, hielden Labour-parlementariërs de neus dicht. Sommige sociaal-democraten konden zich er niet toe bewegen de triomfantelijke Johnson te steunen.

Het was even alsof de openingstune van de soap Neighbours in het sociaal afstandelijke Lagerhuis te horen was, toen Johnson zijn redevoering afsloot waarmee hij het debat over zijn deal opende. ‘We zullen nu een vriendelijke buur zijn’, beloofde de premier, toch al in goed gemoed wegens de goedkeuring van het Oxford-vaccin, ‘de beste vriend en bondgenoot die de EU kan wensen, nauw samenwerkend waar waarden en belangen samenvallen met de soevereine wens van de Britse bevolking om onder de eigen wetten te leven.’

Een dag eerder had de ‘Star Chamber’ van de European Research Group, een groep eurosceptische juristen onder leiding van Brexit-veteraan Bill Cash, het verlossende ja-woord gegeven aan Johnsons deal. Hiermee was de vete binnen de partij, eentje die David Cameron er bijna acht jaar geleden toe bracht om een EU-referendum aan te kondigen, voorbij. Ook Theresa May, een van de vele slachtoffers van de Brexit wars, was akkoord, met het voorbehoud dat de hechtere deal die zij voor ogen had, beter zou zijn geweest.

Pijn bij Labour

De pijn was voelbaar op de tribune aan de andere zijde van het Lagerhuis. Labour zag zich gesteld voor een lastig dilemma. Oppositieleider Keir Starmer, die jarenlang tevergeefs had gestreden voor een tweede referendum, vindt het een slecht akkoord voor de natie. Toch droeg hij zijn partij op voor te stemmen, simpelweg omdat ‘no deal’ een nog veel slechtere optie is. Onthouden van stem was het alternatief, maar dat zou laf overkomen bij de kiezers. Bij het grote coronadebat had zijn partij zich onlangs ook al van stem onthouden.

Bovendien zou tegenstemmen, of niet stemmen, slecht vallen bij de Labour-kiezers die voor de Brexit zijn en hun stem bij de afgelopen verkiezingen massaal aan Johnsons Conservatieven hebben geleend. Volgelingen van de socialist Jeremy Corbyn besloten toch tegen deze ‘rotten Tory Deal’ te stemmen, alsmede enkele uiterst eurogezinde sociaal-democraten, aangemoedigd door oud-partijleider en voormalig EU-commissaris Neil Kinnock. Tegenstemmen werd immers als veilig gezien, omdat het akkoord sowieso door het parlement zou komen.

Dat was ook de reden dat de Liberaal-democraten ‘nee’ zeiden, wat ook gold voor de Welshe en Schotse nationalisten. Die laatsten vielen op, omdat de Schotse SNP-leider Nicola Sturgeon eerder had beweerd dat elke deal beter is dan geen deal. In het Lagerhuis plaagde Johnson de Schotse nationalisten met de mededeling dat de Schotse vissers komende jaren beter af zullen zijn, iets waar de belangenorganisatie aan twijfelt. Ook de Noord-Ierse Unionisten, die zich verraden voelen door Johnson, weigerden akkoord te gaan.

Brexit-moe

Labours Starmer benadrukte dat de Brexit-strijd, de burgeroorlog tussen Remainers en Leavers, voorbij is en dat het tijd is om vooruit te kijken. Een peiling van YouGov suggereert dat dit sentiment resoneert bij de Britten. De meeste ondervraagden, Brexit-moe als men is, waren van mening dat het Lagerhuis de deal moest goedkeuren, al bestaat er twijfel over de inhoud ervan. Na het parlementaire vluggertje en de koninklijke goedkeuring zette Johnson zijn handtekening onder het verdrag, dat door de Royal Air Force naar Londen was gevlogen.

Er zal komende jaren genoeg kritiek komen van de oppositie, zeker wanneer er mogelijke nadelen aan het licht komen. Nu al is duidelijk dat er mogelijk toch tarieven moeten worden betaald voor producten die niet geheel voldoen aan de regels met betrekking tot het land van oorsprong. Dat zou bijvoorbeeld gaan, zo ontdekte de BBC, om geraspte kaas, ogen van poppen en Ikea-tafels. Tegen zulke kritiek zal Johnson zich ongetwijfeld gaan verweren met het antwoord: ‘Jullie hebben er zelf voor gestemd!’

Meer over