Joe Biden benadrukt diplomatie en competitie tussen democratische en autocratische model

‘Amerika is terug’, aldus de boodschap van Joe Biden aan Europa tijdens een (virtuele) veiligheidsconferentie in München. Hij voorziet een aankomende ‘langdurige competitie met China’, die de wereld voor een cruciale keuze stelt tussen het autocratische en het democratische model.

Joe Biden vrijdag in het Witte Huis, na een onlinesessie van de jaarlijkse veiligheidsheidsconferentie in München. Beeld AP
Joe Biden vrijdag in het Witte Huis, na een onlinesessie van de jaarlijkse veiligheidsheidsconferentie in München.Beeld AP

Biden zei dat ‘democratische vooruitgang’ bedreigd wordt in de VS én Europa en dat democratieën zijn beland in een ‘fundamenteel debat’ over de toekomst van de wereld. Daarin ‘betogen sommigen dat autocratie bij uitdagingen als de vierde industriële revolutie en de mondiale pandemie de beste weg vooruit biedt – en anderen begrijpen dat democratie essentieel is om deze uitdagingen aan te kunnen. We moeten bewijzen dat democratie nog steeds resultaten kan bereiken voor onze mensen in deze veranderende wereld, en geen relikwie van de geschiedenis is.’

Behalve op China richtte Biden zijn pijlen ook op de ‘Russische leiders in het Kremlin, die mensen willen doen geloven dat ons systeem net zo corrupt is als het hunne. Maar de wereld weet dat dat niet waar is, inclusief Ruslands eigen burgers. Poetin wil het Europese project en de Navo verzwakken, want het is veel makkelijker voor het Kremlin om individuele landen te intimideren dan om te onderhandelen met een verenigde trans-Atlantische gemeenschap.’

4 miljard voor vaccinatieprogramma

Zoals de Chinese leider Xi Jinping en de Duitse bondskanselier Merkel eerder al deden, sprak Biden zich uit tegen een terugkeer naar de ‘rigide blokken’ van de Koude Oorlog. ‘Het gaat er niet om oost tegen west op te zetten. Competitie moet samenwerking op andere vlakken, die ons allen aangaan, niet blokkeren.’ Als voorbeeld noemde hij daarbij de pandemie. Biden zei toe dat de VS 4 miljard dollar zullen bijdragen aan het Covax-vaccinnatieprogramma van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Europese leiders verwelkomden de Amerikaanse terugkeer naar het multilateralisme en sterke trans-Atlantische samenwerking, maar kanselier Merkel en de Franse president Macron bleven weg van de sterke retoriek inzake China. Merkel benadrukte dat ‘effectief multilateralisme’ de juiste aanpak is en pleitte ervoor Afrika een voorname plek op de trans-Atlantische agenda te geven. Op zijn beurt betoogde Macron dat Europese ‘strategische autonomie’ juist de band met de Amerikanen zal versterken. Hij ziet die bijdrage vooral in een grotere Europese rol in conflictbeheersing in gebieden die aan Europa grenzen, zoals delen van Afrika.

Onafhankelijker koers

De enige Europeaan die vrijdag in de buurt kwam van Bidens retoriek over China, was Navo-chef Jens Stoltenberg. ‘De opkomst van China is een cruciale kwestie voor de trans-Atlantische gemeenschap, met potentiële gevolgen voor onze veiligheid, welvaart en manier van leven’, aldus Stoltenberg. China is als gespreksonderwerp binnen korte tijd hoog op de agenda komen te staan van de Navo. Dat heeft veel te maken met de consensus in politiek Washington over het belang hiervan.

De alliantie is de enige plek waar de bondgenoten voortdurend met elkaar aan tafel zitten, en een uitgelezen plek voor de VS om hun zorgen over China te delen. In Europa, en binnen de Europese Unie, nemen die zorgen ook toe. Maar veel lidstaten, Duitsland voorop, varen uit economische en andere overwegingen liever een onafhankelijker koers. Zij willen wel samenwerken om China via multilaterale regels in te tomen, maar houden tot dusver afstand van de Amerikaanse retoriek over de gezamenlijke verdediging van democratische waarden.

Meer over