Joden slaan na incidenten alarm of kiezen voor terughoudendheid

Komen de strubbelingen in het Midden-Oosten dichterbij? De oogst van één dag nieuws uit Nederland...

Van onze verslaggever

Afgelasting van een herdenking bij het joods verzetsmonument, reden: angst voor ongeregeldheden. Uitstel van een kledinginzamelingsactie door liberale joden. Reden: voorkomen van nare ervaringen en bedreigingen. Het Auschwitzcomité vraagt aandacht voor de toenemende bedreigingen en beledigingen waarmee joden in Nederland te maken hebben. Het bestuur van een Haagse synagoge meldt dat het gebouw dit weekend is beklad met de tekst 'Israël kindermoordenaars'.

Holland herfst 2000. Vier onrustbarende berichten op een dag. Ze veroorzaken déjà vu's. Slaat de onrust in het Midden-Oosten over naar Nederland?

Als iemand zicht moet hebben op de feiten, dan is het David van Gelder, voorzitter van de joodse stichting Bij leven en welzijn. Zijn organisatie registreert sinds jaar en dag incidenten waarbij joodse Nederlanders slachtoffer zijn van bedreigingen of geweld.

Volgens hem is moeilijk in kaart te brengen wat er nu echt aan de hand is. Er zijn feiten, zegt hij. Er is een joodse man bij de moskee in de Amsterdamse Lekstraat belaagd door jongeren, vermoedelijk Marokkaanse. In Oss is op Grote Verzoendag een synagogedienst verstoord. Er was een demonstratie waar leuzen als 'Hamas, Hamas, alle joden aan het gas' zijn geroepen.

Volgens Van Gelder worden joden die herkenbaar als jood over straat gaan al enkele maanden - ook al vóór het mislukken van het vredesproces - meer uitgescholden en lastiggevallen dan voorheen. Maar, meent hij, het aantal incidenten dreigt in de pers te worden opgeklopt. 'Daardoor lopen we het risico achter elke boom een vijand te gaan zien.'

Van Gelder begrijpt de motieven van de joodse organisaties die bijeenkomsten omwille van de veiligheid afzeggen, maar betreurt het dat dat ongecoördineerd plaatsvindt. 'Wij vertegenwoordigen de joodse gemeenschap. Wij hebben contact met de centrale overheid en de gemeente Amsterdam. Samen bepalen we in welke mate en hoe er beveiligingsmaatregelen moeten worden getroffen. Afgelastingen en te veel aandacht voor incidenten kunnen juist een averechts signaal zijn.'

Dat er iets aan de hand is, erkent ook D. Serphos, directeur vande joods-orthodoxe gemeenten in Amsterdam. 'De bedreigingen zijn absoluut van een andere ordedan voorheen. We zijn een bezorgde, maar geen angstige gemeenschap.'

Maar ook Serphos heeft weinig behoefte aan stukken in de krant waarin elk incident breed wordt uitgemeten. 'We moeten de problemen melden bij de instanties die er wat aan kunnen doen. We moeten zeker geen bijeenkomsten afgelasten, we moeten de overheid vragen te waarborgen dat zulke dingen in Nederland juist gewoon doorgang kunnen vinden.'

De scheldpartijen van nu zijn op zich te verdragen, meent Serphos. Zijn zorg betreft de ontwikkeling. 'Nu is het schelden, volgende week misschien duwen en trekken en voor je het weet gaat het om andere vormen van geweld.'

Dat is juist de reden waarom J. Grishaver van het Auschwitz-comité dinsdag de publiciteit zocht. 'Anderen vinden wellicht dat het niet goed en nodig is in de publiciteit aandacht te vragen voor de situatie, maar onze invalshoek is anders. Wij waarschuwen Nederlanders en de overheid voor racisme. We kunnen beter vroeg waarschuwen dan wachten op escalatie. Wij willen niet te laat zijn, maar we zijn ook niet te vroeg. In Duitsland en Frankrijk worden al synagoges in brand gestoken. Dat moeten we hier voorkomen.'

Meer over