Jeugdzorg, bescherm misbruikte meisjes!

HARRIET DUURVOORT

Seksueel misbruikte kinderen een veilige thuisbasis bieden, een plek waarop een eindeloze weg naar genezing op gang zou kunnen komen, is een eerzame taak. Toch blijkt de veiligheid van dit soort meisjes niet gegarandeerd en bovendien geen prioriteit, omdat men volhardt in zorgmethoden waar al jaren grote kritiek op is. Renate van der Zee maakte een ontluisterende reportage voor Vrij Nederland over de falende opvang van misbruikte tienermeisjes. En Zembla maakte een aangrijpende uitzending over twintig jaar geworstel met het fenomeen loverboys.

Hun slachtoffers zijn meisjes die als kind vaak erg gepest zijn. Breekbaar, beïnvloedbaar, hunkerend naar bevestiging. De schoonheid van hun ontluikende seksualiteit maakt hen tot prooi van een allesverzengende kalverliefde. Het helpt niet mee, dat in de populaire jongerencultuur 'pimpen' al jaren als stoer geldt en dat porno met seks vereenzelvigd wordt. Er is nauwelijks aandacht voor dat seksualiteit ook iets met het breekbaarste en meest weerloze plekje in een puberende ziel te maken heeft.

'Te groot voor de poppen, te groot voor de merels; Te klein voor de liefde, te klein voor de kerels.' Ik moest bij Zembla denken aan het liedje Meisjes van 13 van Paul van Vliet.

In Zembla zien we Lisa, die vanaf haar 12de vijf jaar lang dagelijks seksueel is uitgebuit. De meisjes maken op de creatieve therapie collages waarbij ze elkaar een hart onder de riem steken. Paardenplaatjes met woorden als 'lief, betrouwbaar, eerlijk'. Belangrijke woorden in ronde meisjeshandschriften. Jij doet er toe, leren ze. Al heeft de halve wereld aan je gezeten. Lisa heeft geluk dat zij wordt opgevangen bij de afdeling Asja van Fier Fryslân, de enige gespecialiseerde opvangplek voor misbruikte meisjes in Nederland. Andere misbruik-slachtoffers worden opgevangen in gesloten Jeugdzorgplus instellingen. 'Jeugdzorgplus is bedoeld voor jongeren met ernstige gedragsproblemen die bescherming nodig hebben tegen zichzelf of tegen anderen', lezen we op de site van de Rijksoverheid. 'Het gaat dan bijvoorbeeld om agressieve jongeren of om meisjes die problemen hebben met loverboys. Het is in het belang van de jongeren zelf dat zij in geslotenheid worden behandeld.'

Hoe het er achter die gesloten deuren aan toe gaat, daarover gaat de reportage in Vrij Nederland. Piepjonge slachtoffers van mensenhandel kunnen niet eens hun kamerdeur op slot draaien. Terwijl er ook jongens met ernstige gedragsstoornissen en een strafblad met soms zedendelicten - ja, loverboys! - worden opgevangen, die 's avonds kunnen komen buurten. Resultaat: het seksuele misbruik gaat binnen de duurbetaalde instellingen - de behandeling kost een ton per kind per jaar - gewoon door. 'De instellingen binden de kat op het spek.' Sterker: er is sprake van het faciliteren en misschien wel uitlokken van ernstig misbruik van al jarenlang seksueel uitgebuite meisjes. Daders van het misbruik zijn niet altijd de probleemjongens, voor maar liefst 20 procent van de gevallen zijn volwassenen verantwoordelijk, zoals groepsleiders.

Het lijkt het script van een onwaarschijnlijke horrorfilm. Maar dit is kennelijk welbewust en orthopedagogisch doordacht beleid om kinderen voor te bereiden op de 'normale wereld'. 'Wij vinden gemengde groepen gewoon het beste en daar zijn wij heel uitgesproken in', zegt directeur Zorg Ton van Voorden van Orthopedagogisch Centrum Kennemerland Het Spalier in Vrij Nederland. 'Mannen en vrouwen komen elkaar nu eenmaal tegen in de wereld.' Hij erkent dat seksueel misbruik een probleem is, 'maar daar wordt aan gewerkt'. Er wordt 'fors ingezet op trainingen'. Alsof hij het heeft over meer groente op het menu in plaats van verkrachting. Mark Bent, vicevoorzitter van Jeugdzorg Nederland, houdt in Zembla eenzelfde pleidooi. Meisjes moeten 'oefenen met normale contacten met jongens'. Voor sommige meisjes misschien goed om ze tijdelijk in een meisjesgroep te zetten. 'Maar je kan ze niet hun leven lang afschermen van jongens.' Maar Corinne Dettmeyer, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen kinderen pleit al jaren voor specialistische opvang voor de- ze meisjes, net als haar voorganger.

Absurd dat volwassen vrouwen die misbruikt worden terecht kunnen in Blijf van mijn Lijf-huizen, waar geen mannen kunnen komen, terwijl jonge meisjes moeten worden opgevangen met probleemjongens. De Blijf van mijn Lijf-huizen zijn in de jaren '70 door feministen zelf georganiseerd, uit grote onvrede met de bestaande opvang voor mishandelde vrouwen. Misschien moet zoiets opnieuw gebeuren. Want uitgerekend Asja loopt gevaar als volgend jaar het nieuwe jeugdzorgstelsel in werking treedt.

undefined

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over