nieuws

Jeugddetentie en taakstraffen voor jongeren die betrokken waren bij fatale mishandeling 73-jarige man

De vijf jongens, destijds tussen de vijftien en achttien, die in oktober in Arnhem met een 73-jarige man een seksafspraak maakten en hem vervolgens mishandelden met fatale gevolgen, zijn veroordeeld tot jeugddetentie en taakstraffen. De rechtbank neemt het hen zeer kwalijk dat zij voor eigen rechter hebben gespeeld. Ze hebben een ernstige inbreuk op de rechtsorde veroorzaakt.

De 73-jarige Jan werd in oktober 2020 mishandeld door vijf jongens in Arnhem. Beeld Joris Van Gennip
De 73-jarige Jan werd in oktober 2020 mishandeld door vijf jongens in Arnhem.Beeld Joris Van Gennip

De verdachten zijn veroordeeld tot (voorwaardelijke) jeugddetentie en taakstraffen van tweehonderd uur Gezamenlijk moeten zij een schadevergoeding van 60 duizend euro betalen aan de drie zoons van het 73-jarige slachtoffer.

De rechter sprak het vonnis uit op dinsdagmiddag in de rechtbank in Arnhem. Vier verdachten zijn schuldig bevonden aan het plegen van een ernstig geweldsincident, waarbij een 73-jarige man is overleden. Een verdachte, die geen geweld had gebruikt, is alleen medeplichtig aan de mishandeling. De zwaarste straf is een jaar jeugddetentie, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor een 17-jarige en 19-jarige verdachte.

‘Zij hebben zelf besloten dat het slachtoffer een zogenaamde pedo was, dat hij een straf verdiende en ze hebben die straf meteen uitgevoerd’, zei de rechter. Ze hadden niet de opzet om de man te doden maar hebben wel het ‘risico aanvaard’ dat hij ernstig gewond zou raken. De rechtbank vindt deze vorm van eigenrichting onaanvaardbaar.

Op 28 oktober, om kwart over negen ‘s avonds, spraken de jongens af met de 73-jarige Jan bij de Coop in het Spijkerkwartier, dichtbij station Arnhem Velperpoort. De jongste van hen, die vijftien is, had met het slachtoffer contact gelegd via Bullchat, een datingssite waarop homoseksuele mannen anoniem kunnen afspreken. Je hoeft er alleen een gebruikersnaam op te geven, verder niets.

De jongen sprak Jan aan en zei dat hij seks met een oudere man wilde. Jan aarzelde en zei dat hij vijftien wel erg jong vond. Maar na enig aandringen ging hij overstag. Ze maakten een afspraak. De verdachten besloten dat een van hen, een blonde jongen van zestien, er het jongste uitzag en dus naar voren werd geschoven als lokaas.

Hinderlaag

Op de afgesproken plek stond de blonde 16-jarige klaar, terwijl zijn 15-jarige vriend een telefoon in de aanslag had om de ontmoeting te filmen. De beelden werden later gebruikt tijdens de rechtszaak. Drie anderen hadden zich verstopt. Toen Jan de straat in kwam, liep de 16-jarige jongen op hem af. Er werden meteen klappen uitgedeeld. Daarna probeerde Jan weg te rennen, in de richting van zijn huis.

De vijf jongens achtervolgden hem, trapten hem en riepen: ‘Kankerpedo!’ Nadat hij op de grond was gevallen, schopten ze hem op zijn hoofd, stampten zijn bril kapot en renden weg. In zijn hoofd is een bloedvat geknapt, constateerde de patholoog later. Hoogstwaarschijnlijk door de klappen, maar mogelijk ook door de stress. Jan had een aneurysma, een verwijding op een slagader.

Vanaf de zomer stak ‘pedojagen’, hoewel geen geheel nieuw fenomeen, opeens sterk de kop op in Nederland. De ‘schaduwkant van de participatiesamenleving’, noemde criminoloog Marc Schuilenburg deze vorm van eigenrichting eerder in de Volkskrant. Sinds de jaren tachtig heeft de overheid de burger steeds meer betrokken bij opsporing en veiligheid. ‘Logisch dus dat burgers daarbij soms buiten de kaders van de wet treden.’

Kopieergedrag

De politie telde van juli tot oktober 250 incidenten rond zelfbenoemde ‘pedojagers’. Er leek sprake van kopieergedrag: de confrontaties verliepen vervolgens hetzelfde patroon. Onder valse voorwendselen chatten en afspreken, daarna confronteren, vaak hardhandig.

De filmpjes worden meestal op sociale media gezet. De publieke verontwaardiging bereikte een hoogtepunt toen bleek dat er een 73-jarige man bij dood was gegaan.

Het slachtoffer Jan was een geliefd figuur in de omgeving. Hij was een oud-docent voor wie veel steunbetuigingen binnenkwamen nadat het nieuws bekend werd. Een spontane inzamelactie voor bloemen leverde zomaar 3000 euro op.

Jan was op zijn 60ste uit de kast gekomen als homoseksueel. Schrijnend: hij was ‘zeker geen pedofiel’, zei de officier. Er werden geen aanwijzingen gevonden dat hij eerder met een minderjarige had afgesproken.

Villawijken

Na wat onderzoek werden vijf jongens uit Arnhem en Rozendaal opgepakt, van vijftien tot achttien. Tot verbazing van de recherche, die vaak te maken heeft met jonge verdachten uit een verhard milieu, bleken de jongens afkomstig uit gegoede families. Hun ouders zijn makelaar, arts of werken in de financiële of culturele sector, onthulde De Gelderlander. Ze groeiden op in villawijken in het bos.

‘Een stel snotneuzen’, noemde een nabestaande hen. Ze vertoonden ‘dom kuddegedrag’, volgens de officier, en lieten zich leiden door sensatiezucht. Ze waren gefascineerd geraakt door de filmpjes en wilden zelf ook zoiets doen. De jongens vormen geen vaste vriendengroep, maar kennen elkaar losjes van voetbal, tennis, sociale media of school, een paar van het particuliere Luzac.

Twee van hen zijn broers, van wie de jongste al eerder in aanraking met justitie kwam, tweemaal was hij betrokken bij een vechtpartij. De oudere broer was ‘eigenlijk een sympathieke gast’, volgens de officier van justitie. Hij had zich, zo bleek later, eerder uitgesproken tegen ‘pedojagen’ en raakte pas op de dag zelf betrokken, toen hij hoorde dat er iets zou gebeuren bij het Spijkerkwartier.

Herhaaldelijke incidenten

De rechercheurs ontdekten tijdens hun onderzoek dat de mishandeling van de 73-jarige Jan niet op zichzelf stond. In de weken voorafgaand aan dat incident waren er nog zo’n vijftien andere mannen in de val gelokt en vervolgens mishandeld en soms beroofd.

Uit schaamte hadden de meesten geen aangifte gedaan, sommigen waren niet eens uit de kast. Justitie besloot tot vervolging in negen van deze gevallen tegen nog drie andere verdachten, van zeventien en achttien.

Bij een van deze incidenten werd een argeloze voorbijganger aangezien voor de ‘pedo’ waarmee afgesproken was en mishandeld. In een ander geval ging het om een jongen van slechts negentien die een afspraak maakte met een vijftienjarige.

Er waren ook oudere mannen bij die seks wilden hebben met kinderen, volgens de officier. Een van de de vijf oorspronkelijke verdachten, een 17-jarige jongen, is ook betrokken bij twee andere mishandelingen. Hij zou de spil zijn van de groep jongens.

De rechtbank legde aan de 18-jarige verdachte, die inmiddels 19 is maar toch onder het jeugdrecht wordt berecht, en een 17-jarige jongen een celstraf op van een jaar jeugddetentie waarvan zes maanden voorwaardelijk.

Drie jongens van 17, 16 en 15 kregen een voorwaardelijke celstraf van zes maanden jeugddetentie en een werkstraf van tweehonderd uur. Een van deze verdachten was alleen medepleger, maar werd ook veroordeeld voor betrokkenheid bij drie andere geweldsdelicten. Er geldt een proeftijd voor twee jaar voor alle voorwaardelijke straffen.

Meerdere verdachten hebben een psychologische behandeling begeleiding bij de reclassering nodig volgens de rechter. Eén jongen had een ‘zorgelijke gewetensontwikkeling’. Een ander was nog steeds trots op zijn daden.

Meer over