Jetty Paerl 1921-2013

Als Jetje van Radio Oranje nam ze NSB'ers op de hak, in 1985 bleek ook haar man een besmet verleden te hebben.

Jetty Paerl werd bekend als 'Jetje van Radio Oranje' en als de eerste zangeres die optrad op een Eurovisie Songfestival, maar daarna raakte zij in de vergetelheid. De tragedie rond de zelfmoord van haar echtgenoot in 1985 was een keerpunt in haar leven. Op 22 augustus overleed ze, 92 jaar oud, in Amsterdam.

Ze werd in 1921 geboren als Henriëtte Nanette Paerl, dochter van de joodse filmproducent Jo Paerl. Bij de Duitse inval op 10 mei was ze met haar vader, moeder en de zwemster Willy den Ouden in Brussel voor een filmopname. Na een lange zwerftocht kwamen ze in Bordeaux terecht. Vandaar bracht een Nederlands schip hen naar Londen.

Daar kreeg ze al snel een baan bij een ontwerpster voor kinderkleding aan New Bond Street. In haar vrije tijd werkte ze als Jetje van Radio Oranje mee aan het cabaret De Watergeus, dat via Radio Oranje in bezet gebied te volgen was. Omdat haar twee broers in Nederland waren achtergebleven, werd haar echte naam nooit genoemd. Ze had een zuivere stem en kon goed articuleren, waardoor ze, ondanks de pogingen van de Duitsers de uitzendingen van Radio Oranje te storen, toch goed te verstaan was. Met teksten die door haar vader waren geschreven, nam ze de bezetters en de verraders op de hak. Bekende liedjes waren We zien elkaar weer en Op de hoek van de straat staat een NSB'er.

Jetty Paerl werd later lid van het Vrouwelijk Hulpkorps in Engeland. Als chauffeur van een drietonner kwam ze bij de bevrijding via Zeeland terug in Nederland. Ze reed door naar Amsterdam, waar ze haar auto vlak voor het City Theater aan het Leidseplein neerzette. Zij ging deel uitmaken van het trio Swinging Nightingales en trad op in de Snip en Snap-revue. Toen in 1956 het Eurovisie Songfestival voor de eerste keer werd georganiseerd, in het Zwitserse Lugano, vaardigde Nederland naast Corry Brokken ook Jetty Paerl af. Zij was de allereerste die optrad op het Songfestival met een door Annie M.G. Schmidt en Cor Lemaire geschreven niemendalletje De Vogels van Holland.

Paerl werd daarna bekend als vertolker van Franse chansons. Een door Ernst van Altena vertaald liedje van Brassens Braaf Margot over een poesje dat zich laaft aan de borst van ene Margot, leidde tot ophef. De tekst 'Toen Margot haar bloesje open ging knopen, omdat het poesje weer hongerig was', werd door de NCRV zo aanstootgevend gevonden dat het van de radio werd geweerd. In 1958 was ze vanwege de komst van dochter Anne Rose getrouwd met de illustrator Cees Bantzinger, met wie ze al sinds 1951 samenwoonde. In 1985 belde historicus Adriaan Venema hem op. Hij had brieven gevonden van personen die lid waren geweest van de NSB. Ook Bantzinger bleek tot begin 1941 een lidmaatschapsnummer te hebben gehad, hoewel hij later actief was in het verzet door samen met onder anderen uitgever Bert Bakker een clandestiene drukkerijpers op te richten. Bantzinger had zijn NSB-verleden altijd verzwegen. Hij trok zich dit bericht zich zo aan dat hij zichzelf verdronk.

In 1990 stond ze op de planken met Van het één komt het ander, dat over haar leven ging. In 2008 zei ze in Elsevier: 'Als ik dood ben, hoeven al die mensen die nooit iets van zich laten horen ook niet op mijn begrafenis te komen. Toen Cees doodging, heb ik honderden brieven gekregen, maar weinig mensen hebben de moeite genomen ooit te bellen. Ik vertelde dat aan Simon Carmiggelt en hij zei: 'Schatje, de mensen zijn nu eenmaal niet aardig.' Mijn goede oude vriend had gelijk.' Peter de Waard

undefined

Meer over