'Je wilt een gevoel direct overbrengen'

Hester van Nistelrooij (27), production designer van de jeugdboekverfilming De club van lelijke kinderen, waarin een totalitair regime afrekent met minder symmetrisch kroost. Artdirector bij de films Van de wereld en Sisters.

'Een bepaalde theepot op de achtergrond, kleuren die terugkomen in de kleding; dat soort details maken deel uit van mijn werk. Het is niet mijn intentie dat mensen na afloop tegen me zeggen: goh wat heb je dat huis leuk ingericht. Het gaat om sfeer. Je moet de kijker subtiel manipuleren, iets laten ervaren in plaats van direct waarnemen.

'Voor De club van lelijke kinderen, over een totalitair regime, zochten we dat onderdrukte gevoel, iets benards. Hoe ziet zo'n wereld eruit? Het is een jeugdfilm, dus dan mag het allemaal iets duidelijker: grijs, grauw en strak. Noord-Korea was een inspiratiebron, maar ook Playtime van Jacques Tati, met dat heel strak gestileerde. Voor het logo van het regime heb ik een cirkel met een dubbel kruis erin bedacht, een soort hakenkruis gebaseerd op de gulden snede van een gezicht, met ogen, neus en mond in de perfecte positie. De meeste kijkers zullen dat niet doorhebben, maar dat geeft niet.

'De club van lelijke mensen maakten we met dezelfde crew waarmee we in ons derde jaar Circus 3 opnamen, de eerste 3D-film ooit van de academie. We stoken elkaar erg op: de volgende film moet er altijd weer overheen. Er wordt nu gesproken over een mogelijk vervolg, als kinderserie voor de televisie.

'Ik ben nu afgestudeerd als production designer, maar in het vak is dat een soort eretitel, die moet je eerst verdienen. De designer is de baas over de hele vormgeving, maar je kunt ook werken als rekwisiteur of setdresser, meer in dienst van. Op de academie leer je met een klein budget werken: Nederland is geen Hollywood, je doet altijd concessies. Voor de afstudeerfilm Van de wereld, waar ik aan meewerkte als artdirector, hebben we een complete commune gebouwd in de achtertuin van de ouders van de regisseur. Ging prima.'

'Zo'n korte film moet meteen op scherp staan'

Sam de Jong (25), regisseur van de fictiefilm Magnesium, over een topturnster die ongewenst zwanger is.

Shady El-Hamus (24), scenarist Magnesium en regisseur van de film Over zonen.

Sam: 'Het begon met de keuze voor een vrouw als hoofdpersonage, zodat het ons meer moeite zou kosten ons in te leven. Je moet het jezelf niet te makkelijk maken.'

Shady: 'En wat is er moeilijker dan een pubermeisje? Ik had ergens gehoord dat er een wettelijk verplichte vijf dagen bedenktijd is, als iemand zich meldt voor een abortus. Dat gaf meteen structuur aan de film, een kort tijdsbestek.'

Sam: 'Je moet zo'n kortere film meteen op scherp zetten. Paf.'

Shady: 'Alles op dat meisje, fysiek. Ik heb voor het script research gedaan naar het vrouwelijk lichaam. We zijn langs geweest bij een abortusarts, om details uit te zoeken.'

Sam: 'Ze probeert haar gevoelens te verstoppen, maar kan dat?'

Shady: 'Toch even die traan in beeld, ja, dat is gewoon cinema.'

Sam: 'We buiten het drama niet uit. Als ze helemaal aan het einde onderuit ligt, en haar gezicht in de mat begraaft, dán pas voel je het. Ze geeft alles op, maar voor wat?'

Shady: 'Een turnleven is een soort kattenleven, super kort. Ze is 16, maar dan ga je dus alweer bijna afbouwen. Maar het gegeven is universeel.'

Sam: 'Offers maken voor succes, jezelf verliezen in prestatiedrang. Daar gaat de film over. Ik heb allerlei turnscholen gebeld en dit meisje uiteindelijk via Facebook gevonden. Het goeie is dat ze als turnster gewend is aan het repetitieproces, iets eindeloos overdoen. Ik liet haar eerst een stuk rennen, matte haar af. Pas als ze moe was, ging de camera aan, de balk op, die salto doen. Ze moest kapot gaan in de film.'

Shady: 'Ik studeer af als scenarist, maar dat was een opgelegde keuze. In de regieklas moet je op de academie met ideeën van anderen werken, en dat wil ik juist niet. Uiteindelijk heb ik ook zelf nog een afstudeerfilm geregisseerd: Over zonen, een drama over een oudere migrant uit de Arabische wereld, die zijn leven slijt in een land waar hij geen aansluiting vindt. Met het gevaar dat iedereen er een autobiografische film in ziet, want de vader wordt gespeeld door mijn echte vader (de Egyptisch-Nederlandse acteur Sabri Saad El-Hamus). Maar het is allemaal volkomen verzonnen. Ik heb nog wel even naar een andere hoofdrolspeler gezocht, maar ik wist dat hij het kon, dus waarom niet?

'Je moet de kijker subtiel manipuleren'

Laura Hermanides (23), regisseur van de documentaire Wij zijn er klaar voor, over Occupy-idealisme. Mieneke Kramer (21), editor van Wij zijn er klaar voor en de fictiefilms Van de wereld en Magnesium.

Laura: 'Een traditionele, wat suffe documentaire over idealisme, daar wilden we mee beginnen. Het wordt een beetje lullig neergezet. Occupy Alkmaar, Occupy Tilburg, een paar tentjes. De kijker verleiden: we weten wel hoe je over die beweging denkt.'

Mieneke: 'En dat idee vervolgens omdraaien, door ook de filmmakers zelf aan te spreken: gebeurt er eindelijk iets en dan doen we nog niks.'

Laura: 'Als je nu een film over idealisme maakt, moet je de reflectie van de makers zelf er ook in stoppen, vond ik. De crew heeft zich daar extreem aan overgegeven, we filmden elkaar voortdurend. Bij McDonald's, bijvoorbeeld. Eigenlijk hopen we, net als de mensen die we spraken van Occupy, ergens toch op iets extreems, zoals het klappen van het financiële systeem. Iets waardoor je wel in beweging móet komen.'

Mieneke: 'De film gaat echt over ons, twintigers van nu. Aan de top van de welvaart of vlak voor de afgrond, dat idee. Je mocht van je ouders alles worden, je kon ook alles worden, en nu kan dat straks misschien niet meer. Ik schat dat we zo'n 15 tot 29 uur ruw materiaal hadden voor een film van 26 minuten.'

Laura: 'Met diverse camera's gefilmd, in verschillende sferen van rauwheid. Van 16 millimeter tot en met de iPhone. Beeld zo grof dat het bijna uit elkaar valt, dat vind ik iets van nu. Grote nieuwsgebeurtenissen worden tegenwoordig ook vaak zo vastgelegd.'

Mieneke: 'Als editor gebruik ik in fictiefilms veel documentatietechniek, en andersom. In Magnesium (afstudeerfilm over een topturnster) knip ik midden in een turnsprong weg naar een beeld van een auto, de landing zie je niet. De regisseur wilde iets Dardenne-achtigs, maar dan gemixt met Black Swan (ballethorror van Darren Aronofsky). Rauw, one-takerig, harde cuts. Iemand niet uit beeld laten lopen, maar wegsnijden.'

Laura: 'Dat herken ik in al jouw films.'

Mieneke: 'Ik wil een gevoel direct overbrengen op de kijker, zonder woorden. Maar het moet niet te zichtbaar zijn. Als een film goed geknipt is, valt de montage niet op.'

undefined

Meer over