'Je hebt voetbal en je hebt Ajax, dat zijn twee aparte begrippen'

Succes in het maatschappelijk leven is geen garantie voor een glanzende loopbaan als voetbalbestuurder. 'Doe het met milde tegenzin.'

Menig bestuurder laat zich verleiden door de ogenschijnlijke romantiek en de schijnwerpers van het voetbal. Niet zelden volgt spoedig de ontnuchtering en de afgang door de zijdeur. Gaston Sporre, oud-voorzitter van FC Zwolle, geeft tien overdenkingen voor de voetbalbestuurder. 'Bezint eer ge begint.'

Op weg naar Athene, 'waar de beschaving ooit begon', dacht Gaston Sporre (66) na over het koningsdrama en de bestuurlijke verloedering bij Ajax, waar 'de fluwelen revolutie' ontaardt in een afdroogpartij met de houten handdoek.'

Sporre, voormalig directievoorzitter bij Achmea en thans voorzitter van de Kamer van Koophandel in Oost-Nederland, leerde de specifieke wetten van het voetbal als preses bij FC Zwolle (1989-1999), dat hij behoedde voor een faillissement. Later, na het ontploffen van de sportzender Sport7, formeerde hij in een chaotische tijd ('een poppenkast') in het betaald voetbal het sectiebestuur met Henk Kesler.

In die tijd, en ook sindsdien, heeft hij ze zien langstrekken; bestuurders die hun succes in het maatschappelijk leven dachten te kopiëren in het voetbal. Ze misten gevoel, werden ontluisterd of verdwenen door de zijdeur. Van Maeyer en Westerhof (PSV) tot Kales, Fontein en Jaakke (Ajax), van Formsma, (Heerenveen) tot Lundqvist en De Swart (Feyenoord), en talloze anderen bij welke club dan ook. Bestuurders van lange adem als Van Praag, Van der Velde, Van Raaij, Smit, Kelder of Munsterman zijn zeldzaam.

Al filosoferend brengt hij tien leefregels onder de aandacht. In zijn algemeenheid: 'Doe het met milde tegenzin, dan valt het niet meteen tegen. Bezint eer ge begint en houd je eerst een tijdje gedeisd.' Daarbij wil hij aantekenen dat Ajax van de buitencategorie is. 'Je hebt voetbal en je hebt Ajax. Dat zijn twee aparte begrippen.' Zijn punten:

1. Unieke karakter

'Elke club, al dan niet beursgenoteerd, blijft een abnormaal bedrijf met eigen looplijnen en bestuurlijke spelpatronen. Je hebt de realiteit van de bestuurstafel en die van de grasmat. Met natuurlijk gezag moet je die werelden verbinden. Bij Ajax zit tussen die werelden letterlijk een slagboom, waar bij wijze van spreken beleid wordt gemaakt en de toonhoogte van het debat wordt bepaald. Slagboommanagement.'

2. Staat van dienst

'Veel prominenten, succesvol in menig bedrijf, onderschatten de impact van een functie in het voetbal. Ze zwichten voor de verleiding van een aanlokkelijk podium, in een wereld die totaal anders in elkaar steekt. Steven ten Have (de voorzitter van de rvc van Ajax die is gevraagd op te stappen, red.) zei dat hij energie kreeg van de problematiek. Dat is het understatement van de maand. Het kan geen pretje meer zijn voor hem, deze strijd tegen de mentale grootaandeelhouder Johan Cruijff.'

3. Academische achtergrond

'Intellectuele bagage legt het in het voetbal veelvuldig af tegen gezond verstand en ervaring met de bedrijfstak. Je academische graad maakt geen indruk. Het is een voordeel als je bestuurlijk al eens in de modder hebt gestaan en jezelf een harnas hebt aangemeten. Jos Staatsen zei bij de lancering van Sport7: we gaan iets nieuws beginnen. Het was een interessante gedachte, maar die was onaf. Het was te vroeg. Het is buitengewoon riskant als je maagdelijk wit in het voetbal komt en dan meteen probeert Cruijff en Van Gaal aan elkaar te koppelen. Theoretisch klinkt dat logisch, maar zo werkt het niet. Bij Ajax oogde de rvc zo onbevangen. Dat is ook het verwijt aan de benoemingscommissie: was deze taak niet te zwaar voor een maagdelijk gezelschap, bij een club midden in de storm?'

4. Persoonlijkheid

'Supporters ruiken van een afstand of je iets met het spel hebt. Is dat niet zo, dan ben je kwetsbaar in mindere tijden. Kun je in hun vak staan zonder dat je bier over je krijgt gegooid? Durf je een schouderklopje te geven? Ben je benaderbaar? Fans zijn slimmer dan je soms denkt.'

5. Uitstraling.

'Blijf vooral baas over je eigen ijdelheid in het mediacircus. Ten Have belde in tijdens Studio Voetbal, als een soort ondertiteling. Het is goed een mate van bezonkenheid en bedachtzaamheid te tonen. De commissarissen laten zich meetrekken in de flow. Ten Have profileert zich, Davids kwam met uitspraken, Römer ook. Iedereen roept dingen. Alles is losgezongen van elkaar, waarmee ze de andere kant weer bedienen.'

6. Honorering

'De 'echte' bestuurders doen hun werk in de regel pro deo. Als je net aantreedt, is het niet echt verstandig de honorering aan de orde te stellen, wat bij Ajax even gebeurde. Zorg eerst maar eens dat je bovenaan staat, dat alles in goede banen wordt geleid.'

7. Speelbal

'Voordat je het weet, kom je als bestuurder van de rol van spelmaker terecht in de rol van speelbal. Dan word je gemakkelijk weggetikt. Dat zie je bij Ajax. De regie is volledig verdwenen. Alles ligt op straat.'

8. Machtsspel

'Het is van vitaal belang een scherp oog te houden voor smaakmakers. Twee redeneringen, van Arena en Toekomst, denken gelijk te hebben. Dat spel kan grote gevolgen hebben. Delta Lloyd denkt erover het aandeel te verkopen, hoofdsponsor Aegon is niet bepaald trots. Ajax speelt met vuur. En dan roert ook de vox populi zich steeds nadrukkelijker.'

9. Wittebroodsweken

'Sympathie, begrip en compassie moeten ook na de wittebroodsweken als bestuurder voortdurend worden bevochten. In een voetbalbedrijf heb je nergens recht op. Beoordeling volgt op grond van dagkoersen. Het moet voor Paul Römer, medebedenker van Big Brother, een vreemde gewaarwording zijn zelf in een glazen kooi te zitten. Je kunt niet zeggen: dan moet het voetbal veranderen. Zoals het voetbal is, zal het blijven.'

10. Omloopsnelheid

'Voetbalbestuurders en trainers behoren met ziekenhuisdirecteuren tot de groep met een hoge omloopsnelheid. Het merendeel haalt niet op een normale manier het einde. Het is niet romantisch om in een bestuur te zitten. Zeker bij Ajax, met al die conflicten en voortdurende onrust. Bij een gewoon bedrijf trek je de gordijnen dicht en los je de problemen binnenskamers op. In het voetbal zijn de gordijnen steeds open. Al met al zijn mijn tips een cocktail van suggesties die men ter harte kan nemen. Helaas is de afdronk van die cocktail in de praktijk vaak bitter.'

undefined

Meer over