Reportage

Jarenlang overlast door Poolse supermarkt, maar ‘de gemeente doet er geen moer aan’

Andy Knobel (links) en Barro Wijkmans: 'Het enige dat wij willen, is onze leefbaarheid en veiligheid terug.’
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Andy Knobel (links) en Barro Wijkmans: 'Het enige dat wij willen, is onze leefbaarheid en veiligheid terug.’Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Bewoners van een Roosendaalse volkswijk klagen al jaren over bierdrinkers en wildplassers bij een Poolse supermarkt. Na een vernietigend rapport van de Commissie Ombudsman beloofde de gemeente beterschap, maar het conflict is alleen maar verder geëscaleerd.

Toen de vrouw van Barro Wijkmans (63) op een herfstochtend in 2014 de lamellen naar boven trok, viel haar blik op een nieuw uithangbord aan de overkant van de straat: ‘Swojska Chata, Polski Sklep.’ Wijkmans, geboren en getogen in de Roosendaalse volkswijk Kalsdonk: ‘Daar schrokken we van, een Poolse supermarkt midden in een woonwijk, aan een doorgaande weg met weinig parkeerplaatsen.’

Ze dachten dat de meubelwinkel die er zat, aan het verbouwen was. Wijkmans, projectleider bij Strukton Rail, belde de gemeente, maar die was ook verrast. De nieuwe Poolse eigenaar had geen vergunning aangevraagd, noch voor de verbouwing, noch voor de koelinstallatie op het dak. Samen met enkele andere bewoners vroeg Wijkmans de gemeente ‘handhavend’ op te treden.

Conflict

Het was het begin van een jarenlang conflict tussen bewoners en gemeente dat tot op de dag van vandaag voortduurt. Je zou het zomaar een dorpsrel in West-Brabant kunnen noemen. Maar volgens Nationaal Ombudsman Reinier van Zutphen komen zulke conflicten als gevolg van een gebrekkige overheidscommunicatie vaker voor. Ze zijn typerend voor de moeizame relatie tussen steeds mondiger burgers en een (te) bureaucratische overheid.

‘Nederlanders geven hun relatie met de overheid een 6 en typeren deze als noodzakelijk, ingewikkeld en ver weg’, constateerde Van Zutphen twee jaar geleden na onderzoek. ‘Belangrijkste verbeterpunt voor de overheid is ‘versimpelen’: begrijpelijke taal en eenvoudige procedures, liefst via één loket.’

Bewoners van de Roosendaalse wijk Kalsdonk hebben kliko's tegen wildparkerende Polen ingezet.
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bewoners van de Roosendaalse wijk Kalsdonk hebben kliko's tegen wildparkerende Polen ingezet.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De buurtbewoners bij de Poolse supermarkt geven hun relatie met de gemeente Roosendaal een veel lager cijfer. ‘Dat gaat meer richting een 1’, sneert Wijkmans. Want de Polski Sklep heeft tot grote overlast in de buurt geleid: klanten parkeren hun auto op de oprit van huizen of dwars op de stoep, ze drinken luidruchtig bier op straat of urineren in de bloembakken. ‘En de overheid doet er geen moer aan’, aldus Wijkmans. ‘Dan sturen ze weer een boa rond het middaguur langs, terwijl het juist eind van de dag spitsuur is.’

Er zijn bedreigingen over en weer geuit tussen Poolse klanten en boze bewoners. Afgelopen november was er nog een geweldsincident, waarbij twee bewoners klappen opliepen toen ze een Poolse auto-eigenaar verzochten van hun oprit af te gaan. Bij Wijkmans werden twee glazen met gele verf op het rode pannendak gegooid.

Overlastsituaties

Hij heeft inmiddels honderden foto’s van overlastsituaties gestuurd naar de gemeente. Een bewonerscomité diende talloze klachten en bezwaarschriften. ‘Maar we werden en worden steeds van het kastje naar de muur gestuurd’, zegt medebewoner Andy Knobel (59), bouwmanager bij ProRail. ‘Het enige dat wij willen, is onze leefbaarheid en veiligheid terug.’

Er vonden wel enkele kleine aanpassingen plaats, zoals de plaatsing van bordjes ‘verboden alcohol te drinken op straat’ of ‘NP’-markeringen (niet parkeren) voor opritten van erven. Ook heeft de supermarkt eindelijk negen parkeerplaatsen gerealiseerd achter de winkel. ‘Maar de meeste klanten vinden dat te ver lopen en blijven hun auto’s dwars op de stoep parkeren’, aldus Knobel.

‘List en bedrog’

Supermarkteigenaar Dariusz Oleksiak ontkent niet dat er incidenten zijn geweest. ‘Maar het gebeurt niet zo vaak als wordt beweerd', zegt hij. ‘De problemen worden overdreven. Wij doen er alles aan om overlast te voorkomen. Het is een kleine groep bewoners die ons weg wil hebben.’

De gemeente stelde een ‘buurtbemiddelaar’ aan, maar die gaf zijn opdracht al gauw terug omdat hij op het gemeentehuis een sfeer van ‘list en bedrog jegens zijn bewoners’ had geconstateerd. Wijkmans: ‘Het is om moedeloos van te worden. We worden al jaren niet serieus genomen, niet door ambtenaren noch door de verantwoordelijke wethouders.’

Dat vindt ook de Commissie Ombudsman, die de ombudsfunctie voor de regio vervult. Het bewonerscomité diende daar een formele klacht in, die in februari tot vernietigend rapport leidde. Over de manier waarop de gemeente is omgegaan met de klachten van de bewoners: onzorgvuldig, onbehoorlijk, niet coulant, niet transparant, onvoldoende voortvarend en daarmee escalerend, antwoorden die te lang uitbleven, onvolledige, onjuiste of tegenstrijdige informatievoorziening.

Beterschap

De gemeente beloofde beterschap. Burgemeester Han van Midden neemt voortaan ‘de regie’ in handen. Op het gemeentekantoor vergelijkt hij het falende communicatiebeleid met een klassiek concert, dat bij onvoldoende afstemming van alle muzikanten eveneens kan uitmonden in een kakofonie.

Daartegenover stelt hij dat de gemeente ‘veel energie’ heeft gestoken in het beantwoorden van zo’n 350 sets aan vragen, inclusief WOB-verzoeken. Er is ook onderzoek gedaan naar verplaatsing van de supermarkt naar een leegstaand Aldi-pand in de wijk, waarover veel rumoer is ontstaan. ‘Maar ik ga het probleem niet verplaatsen van de ene naar de andere plaats in de wijk’, aldus Van Midden.

Nieuwe rel

Zo is het conflict steeds verder geëscaleerd. Onlangs ontstond een nieuwe rel nadat bewoners stiekem een gesprek met de wethouder van Ruimtelijke Ordening hadden opgenomen. Omstreden passages daarvan werden gelekt naar de lokale pers.

Hoe het nu verder gaat? Burgemeester Van Midden zoekt naar een oplossing die voor iedereen acceptabel is. ‘Maar je kunt het nooit iedereen naar de zin maken’, zegt hij. ‘De overheid is ervoor om knopen door te hakken en duidelijkheid te geven. Het is goed dat bewoners zich manifesteren. Maar je moet als overheid ook durven zeggen: nee is nee.’

Buurtbewoners Knobel en Wijkmans hebben er geen fiducie meer in. ‘Er zijn al vijf gezinnen verhuisd vanwege de overlast’, zegt Knobel. ‘We voeren geen hetze tegen de gemeente, we leggen slechts bestuurlijke tekortkomingen bloot.’ Wijkmans: ‘Ze houden ons al jaren aan het lijntje.’

Meer over