Japan verontwaardigd na doodschieten visser door Rusland

In Tokio is woedend gereageerd op de dood van een Japanse visser door een kogel van de Russische marine. Een Russische patrouilleboot opende het vuur op een Japans schip dat bij de Koerilen-eilanden ten noorden van Japan aan het vissen was...

Van onze buitenlandredactie

De Koerilen, door Japan de Noordelijke Territoria genoemd, zijn een rij van eilanden, vulkanen en rotsen die zich uitstrekt van de noordpunt van het Japanse eiland Hokkaido tot aan de zuidpunt van het Russische schiereiland Kamtsjatka. In augustus 1945, vlak voor de Japanse overgave, werd de eilandengroep veroverd door de Sovjet-Unie. De 17 duizend Japanners die er woonden moesten vertrekken.

Sindsdien is het bonje rond de Koerilen, en wel zo erg dat Rusland en Japan de Tweede Wereldoorlog nooit hebben afgesloten met een vredesverdrag. In de tien jaar van 1995 tot 2005 heeft Rusland er dertig Japanse visserschepen in beslag genomen en 210 opvarenden opgepakt. Bij die incidenten zijn zeven Japanners gewond geraakt. Maar het is voor het eerst sinds 1956 dat er nu weer een dode is gevallen.

Volgens Rusland was het niet de bedoeling de visser dood te schieten. De tweede man van de Russische ambassade in Tokio, Michail Galoezin, zei dat de Russen op de patrouilleboot waarschuwingsschoten hadden gelost omdat ze dachten dat de Japanners hen wilden rammen. Die ene visser kreeg per ongeluk een kogel door het hoofd.

Japan, dat Galoezin had ontboden voor een formeel protest, nam de zaak hoog op. Het eiste excuses, schadevergoeding en de onmiddellijke vrijgave van de vissersboot en vrijlating van de bemanning.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde de dood van de Japanner te betreuren. ‘De verantwoordelijkheid berust echter volledig bij de boosdoeners zelf en bij de Japanse autoriteiten, die de ogen sluiten voor vissers die op strooptocht gaan in Ruslands territoriale wateren’, werd daar meteen aan toegevoegd. De bemanning mag nog niet naar huis: die moet misschien nog terechtstaan voor illegaal verblijf in Russische wateren.

De Koerilen beginnen al vijftien kilometer benoorden Hokkaido. De omstreden wateren bevatten rijke visgronden en zijn als zodanig van belang voor Japan, een eilandenrijk waar vis van oudsher een hoofdbestanddeel van het voedsel vormt. Bovendien zou de zeebodem er veelbelovende voorraden olie en aardgas bevatten.

De eilanden zelf zijn weinig aantrekkelijk: regenachtig, mistig en winderig. De vissers die er tegenwoordig een karig bestaan vinden – vaak zelfs onder de armoedegrens – zijn van uiteenlopende herkomst: Russen, Oekraïners, Witrussen, Tataren, Koreanen en zelfs nog enkelen van de oorspronkelijke bewoners, de Ainu. Wel zou de vulkanische bodem interessante ertsen bevatten, zoals pyriet en zwavel.

Het is Japan met name te doen om vier van de vijf bewoonde eilanden: Habomai, Shikotan, Etorofu en Kunashiri. President Poetin is bereid Habomai en Shikotan terug te geven, maar Japan heeft dat aanbod afgewezen: die vormen slechts 6 procent van het betwiste gebied. Nu wil Rusland er het komend jaar een vliegveld aanleggen dat ook ’s winters bereikbaar is. ‘Dit is een belangrijk Russisch gebied, een gebied dat lange tijd is verwaarloosd’, verklaarde vice-premier Medvedev.

Premier Koizumi van Japan, die van de week nog supermacht China tegen zich in het harnas joeg met een bezoek aan een herdenkingsplaats voor de Japanse doden uit de Tweede Wereldoorlog, tartte twee jaar geleden Rusland met een rondvaart langs de Noordelijke Territoria. Zelfs in eigen land leverde dat hem niets op – de meeste Japanners maken zich niet druk om vier eilandjes meer of minder.

Chronologie Koerilen-eilanden

Rusland en Japan strijden om de vier Zuidelijke (volgens Japan “Noordelijke”) eilanden van de Koerilen-archipel: Iturup, Kunashiri, Shikotan en Habomai.

De Russische kozakken zeggen de eilanden in de 17e eeuw te hebben ontdekt.

1905: Eilandengroep wordt Japans na Japans-Russische oorlog.

1945: het Russische Rode Leger bezet de eilanden waarna deportatie van de Japanse inwoners volgt.

1956: Sovjet Unie biedt aan om 2 eilandjes (Shikotan en Habomai) terug te geven. Japan gaat hier niet op in.

1991: uit een referendum blijkt dat 80% van de bewoners Russisch wil blijven.

1994: de Russische kustwacht vuurt schoten af op Japanse vissersboten. Er vallen enkele gewonden.

Later dat jaar wordt de eilandengroep getroffen door een zware aardbeving. Japan is sneller met het sturen van hulpgoederen.

1997: president Jeltsin en premier Hashimoto spreken af het conflict voor het jaar 2000 op te lossen.

2000: Russische kustwacht beschiet een Japanse vissersboot.

2006: Dat gebeurt opnieuw waarbij nu een Japanse visser om het leven komt.

\N Beeld ANP
\NBeeld ANP
Meer over