nieuwsbeeld Jan Pieterszoon Coen

Jan Pieterszoon Coen wekt wrevel in Hoorn; gemeente weigert betoging rondom beeld

De gemeente Hoorn staat antiracismebetogers niet toe vrijdag naast het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen te demonstreren. De activisten gingen dinsdag in gesprek met de gemeente, maar bereikten geen overeenstemming over een alternatieve plek.

Een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen op de Roode Steen in Hoorn. Beeld ANP
Een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen op de Roode Steen in Hoorn.Beeld ANP

Het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen (1587-1629) op de Rode Steen in zijn geboorteplaats Hoorn is een van de meest omstreden beelden van Nederland. Zaterdag legde FvD-leider Thierry Baudet demonstratief bloemen naast het bronzen beeld, ter verering van ‘zijn held’.

Nog diezelfde avond werden er meerdere petities gelanceerd om Jan Pieterszoon Coen van zijn sokkel te halen en daarnaast plannen gesmeed voor een protest. Dat zou vrijdag moeten plaatsvinden, maar de gemeente weigert toestemming te geven voor de beoogde locatie van de betogers.

Het beeld ligt tussen restaurants, kroegen, een museum en grenst aan een winkelstraat. Horecaondernemers hebben eerder extra terrasruimte toegewezen gekregen op het plein. Er is daardoor geen plaats een demonstratie te organiseren op 1,5 meter, zo oordeelt de gemeente.

‘Vanuit het oogpunt van openbare orde en veiligheid is dat geen optie’, reageert een gemeentewoordvoerder. ‘Ook omdat er een tegendemonstratie is aangemeld. Daarom hebben we alternatieve locaties aangedragen. We staan het demonstratierecht niet in de weg, maar het past qua ruimte gewoon niet op de Rode Steen.’

De actiegroepen We Promise Hoorn, Building the Baileo en het Dekolonisatie Netwerk voormalig Nederlands-Indië willen vrijdag protest aantekenen tegen ‘de koloniale verheerlijking van Jan Pieterszoon Coen’. ‘Hij moet uit het straatbeeld verdwijnen’, zegt Romy Rondeltap namens de protestbeweging.

‘Het liefst gaan we om het standbeeld staan, maar we moeten ook aan de veiligheid van de demonstranten denken. Juridisch gezien is horeca geen argument om de locatie te wijzigen.’

Rondeltap hoopte dat de ruimte aan de kant van het Westfries Museum werd aangewezen als demonstratieplek. Dat bleek ijdele hoop; dinsdag gingen de organisatoren om tafel met de gemeente, maar ze kwamen niet tot overeenstemming. Woensdag praten de partijen verder over de overgebleven scenario's: de betoging vindt elders in de stad plaats of er gaat een streep doorheen.

Gewelddadig verleden

Jan Pieterszoon Coen leefde van 1587 tot 1629 en was oprichter van Batavia (het huidige Jakarta) en vierde gouverneur-generaal van de VOC-bezittingen. Coen verdedigde het handelsmonopolie op kruiden en specerijen op gewelddadige wijze. Ook op de Banda Eilanden (onderdeel van de Molukken) stond hij bekend om zijn wrede acties. Door zijn toedoen vielen 15 duizend tot 20 duizend doden.

De gemeente voorzag het beeld van Coen in Hoorn in 2012 van een informatiebordje dat verwijst naar zijn daden, met name die op de Banda Eilanden. Voor het Hoornse GroenLinks is die voetnoot niet genoeg. De lokale fractie wil het standbeeld verplaatsen naar de binnentuin van het aangelegen Westfries Museum.

Rondeltap steunt die verhuizing. ‘In een museum kun je meer context geven en mensen de pijnlijke kanten van de geschiedenis uitleggen. Het is belangrijk om naar verhalen te luisteren van postkoloniale kinderen. Voor ons hangen er andere sentimenten aan. Jan Pieterszoon Coen zien wij niet als held, maar als genocidepleger.’

De organisatie van de betoging beklemtoont dat het om een vredig protest gaat en dat ze het beeld niet willen neerhalen. Het beeld is in het verleden meerdere malen besmeurd en beklad.

Het college ziet het standbeeld van Coen niet als verering, maar als ‘slijpsteen van onze gedachten’. ‘Juist om de discussie en het gesprek over de zwarte kanten van onze geschiedenis openlijk te blijven voeren’, legt een woordvoerder uit. ‘Als gemeente gebruiken we die slijpsteen ook in de vorm van tentoonstellingen, kunst en de Coen-lezing over thema’s die gerelateerd zijn aan de zwarte kanten van het verleden en heden.’

Slavernij en wreedheid bezoedelen Hollandse helden

Zelfs naar de maatstaven van zijn tijd was Jan Pieterszoon Coen buitengewoon wreed. Piet Hein is van een andere orde.

Meer over