Profiel

Jan Lammers, de rasoptimist achter de Formule 1 van Zandvoort

Eerst waren er zorgen om padden en hagedissen. Toen kwam corona. Maar Jan Lammers bleef erin geloven: die F1 zou er komen.

Jan Lammers  op het circuit van Zandvoort.
 Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Jan Lammers op het circuit van Zandvoort.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Nagelbijtend wachtte in Zandvoort de Formule 1-­organisatie op witte rook uit Den Haag. Kon de eerste ­Nederlandse Grand Prix in 36 jaar wel doorgaan, en zo ja: met hoeveel publiek? De beslissing van het kabinet viel rijkelijk laat. Het sportevenement staat al over drie weken op de kalender. Het is uitverkocht. Er worden 315.000 bezoekers verwacht.

Gisteren werd dan eindelijk bekend dat het evenement mag doorgaan, maar met minder bezoekers, vanwege corona. De organisatie heeft steeds gezegd dat het evenement financieel alleen uit kan als de tribunes volledig bezet zijn. Nog niet alle spanning is dus geweken.

Gelukkig beschikt de organisatie over een man die onder alle omstandigheden de moed erin houdt. Overal is dezer dagen te lezen dat sportief directeur Jan Lammers ‘vol vertrouwen’ is over een goede afloop van het kabinetsberaad. De 65-jarige voormalig Formule 1-coureur leeft volgens het motto: ‘Wie zich zorgen maakt, weet zeker dat hij altijd zorgen heeft, want die maak je dus zelf.’

‘Goede vriend’ prins Bernhard van Oranje, mede-eigenaar van het racecircuit in de duinen, trok Lammers in 2019 aan als woordvoerder en uithangbord van ‘het grootste sportevenement in de Nederlandse geschiedenis’. De racelegende is volgens zijn biograaf Mark Koense het perfecte boegbeeld. ‘Lammers is een bekende en gewaardeerde persoonlijkheid in de racewereld. Hij is een verbinder en heeft een enorm netwerk.’ Bovendien is hij geboren en getogen in Zandvoort.

Arbeidersgezin

Lammers’ carrière als coureur kent hoge pieken en diepe dalen. Hij groeit op als jongste van zeven kinderen in een katholiek arbeidersgezin. Op het lokale racecircuit worden in zijn jeugd jaarlijks Formule 1-races afgewerkt. De jonge Lammers raakt al vroeg gefascineerd door de supersnelle auto’s en neemt een baantje als autowasser en baanspuiter bij de slipschool van Rob Slotemaker, een van de aartsvaders van de Nederlandse autosport.

Slotemaker herkent Lammers’ natuurtalent en geeft de jongen privélessen. Die werpen al snel resultaat af. Op zijn 17de wordt Lammers Nederlands kampioen toerwagens. Een paar jaar later wint hij het Europees Formule 3-kampioenschap, waarin hij onder anderen toekomstig viervoudig F1-wereldkampioen Alain Prost verslaat. Op zijn 22ste, in 1979, debuteert Lammers in de hoogste klasse van de autosport, de Formule 1. Het succes lacht hem toe.

Maar in de Formule 1 ben je als coureur zo goed als je materiaal, en het materiaal van Lammers is niet al te best. De Nederlander rijdt voor kwakkelende teams met weinig geld en is veroordeeld tot de achterhoede. Zijn beste resultaat in vier jaar Formule 1 is een negende plaats in de Grand Prix van Montréal.

Koense denkt dat Lammers’ optimistische aard hem soms parten heeft gespeeld. ‘Hij vertrouwde te veel op zijn talent, terwijl het juiste team en politieke spelletjes in de Formule 1 heel bepalend zijn. Als hij zich harder en vileiner had opgesteld, had hij misschien meer bereikt. Maar Jan doet alles vanuit improvisatie. Van die spontaniteit heeft hij veel voordeel, maar ook wel last gehad in zijn carrière.’

Gehavende Jaguar

Gedesillusioneerd stapt Lammers in 1983 over naar de sportwagenklasse. Daar boekt hij wel aansprekende successen. Zijn grootste overwinning is de 24 Uur van Le Mans in 1988. Lammers rijdt aan het eind van de race urenlang met een kapotte versnellingsbak, maar weet zijn gehavende Jaguar toch als eerste over de finish te sleuren. Twee jaar later zegeviert hij ook in de 24 Uur van Daytona. In het langeafstandsracen wordt hij een echte grootheid.

Echt rijk is hij er niet van geworden, hoewel hij in zijn hoogtijdagen 2 miljoen gulden per jaar verdient. Lammers heeft veel geld verloren aan eigen raceteams zoals het sportwagenteam Racing for Holland. Over die financiële tegenslag is hij filosofisch. ‘Ik heb gelukkig al vroeg geleerd mijn geluk niet te laten afhangen van geld’, zei hij in Trouw, met een verwijzing naar zijn sobere jeugd.

Analist bij de NOS

De laatste jaren heeft hij het racen er grotendeels aan gegeven. Lammers is Formule 1-analist bij de NOS, waar hij zich laat kennen als een nuchter en relativerend commentator. Ook besteedt hij veel tijd aan de veelbelovende kartcarrière van zijn zoon René (13), die over een x-aantal jaren hopelijk in de Formule 1 met Max Verstappen om de prijzen kan strijden.

Maar eerst promoot hij vol enthousiasme het evenement in Zandvoort. ‘Ik ken weinig mensen die op zijn leeftijd nog zo energiek zijn’, zegt Koense. De protesterende milieuactivisten zijn al verslagen. De rechter oordeelde gisteren dat de Formule 1-organisatie genoeg maatregelen heeft genomen om de zandhagedissen en rugstreeppadden in de duinen te beschermen.

Nu alleen het coronavirus nog. Dat moet van goeden huize komen om Lammers van zijn stuk te brengen. ‘Ons zorgen maken doen we niet. Het is een kwestie van aanpakken en vertrouwen hebben.’

3 x Jan Lammers

Zijn mentor Rob Slotemaker maakte Lammers’ Formule 1-jaren niet meer mee. Slotemaker kwam in Lammers’debuutjaar 1979 om het leven bij een raceongeluk op zijn eigen circuit. Zelf was Lammers naar eigen zeggen nooit bang tijdens het racen. ‘In mijn tijd ging je laconiek om met de dood.’

De oud-coureur meet slechts 1,68 meter. Zijn ‘onweerstaanbare drang om te winnen’ komt waarschijnlijk voort uit een ‘kleinemannetjescomplex’, zei Lammers ooit gekscherend.

Lammers heeft een onverwachte spirituele kant. In zijn Formule 1-tijd deed hij aan tai chi om rust in zijn hoofd te krijgen en interviews spreekt hij soms enthousiast over spirituele boeken die hij heeft gelezen, zoals ‘Three Magic Words’ van Uell Andersen. In de jaren negentig bekeerde hij zich tijdelijk tot de islam, omdat trouwde met een Jemenitische vrouw, inmiddels zijn ex. Met haar kreeg hij een zoon en een dochter. Hij is nu alweer twintig jaar samen met vriendin Mariska.

Meer over