Column

Jammer, die minachting voor onderzoek

Het ziet er enorm vrolijk uit, zo'n klas met springende kinderen die door synchroon te bewegen de tafel van 12 oefenen en de stam + t erin stampen.

Leerlingen van het Hondsrugcollege in Emmen maken gebruik van iPads tijdens de les. Beeld anp
Leerlingen van het Hondsrugcollege in Emmen maken gebruik van iPads tijdens de les.Beeld anp

Misschien verzin ik dat er zelf bij, want op veel scholen doen ze helemaal niet meer aan tafels en spellingregels. In het filmpje dat ik zag, beantwoordt een schoolklas een som, bijvoorbeeld 50 + 30, door een afgesproken beweging te maken, zoals gespreide benen bij 80. De enkeling die toch per ongeluk z'n armen omhoog zwaait - de beweging die hoort bij 70 - loopt meteen rood aan van schaamte, dat wel. Maar ze hadden er zo te zien lol in, die kinderen. En de juf ook. Het is weer eens wat anders.

Volgens een onderzoek van de Rijksuniversiteit en het Universitair Medisch Centrum Groningen helpt het echt, bewegen terwijl je leert. Al na twee jaar enkele keren per week springend leren, is er een 'leerwinst' van vijf maanden. De beweging zorgt voor betere doorbloeding van de hersenen, er komt adrenaline vrij, kinderen concentreren zich beter en het geleerde beklijft.

Ik kan me er wel iets bij voorstellen. Het vermaledijde domme 'stampen', van tafels, naamvallen, werkwoordvervoegingen, helpt ook. Je komt erdoor in een soort trance, het is een beetje verslavend. En je hebt ook geen tijd om wat voor je uit te dromen of te klieren met je buurman. Helemaal nieuw was deze Groningse bevinding nu ook weer niet. Eerder onderzoek had al aangetoond dat meer gymlessen - liefst elke dag - en vaker buitenspelen ook bevorderlijk zijn voor het leren.

Of er iets gebeurt met deze nieuwe aanbeveling valt te betwijfelen. Er is verbazend veel wat de leerprestaties, volgens onderzoekers, zou verbeteren. Een uurtje extra slaap, bijvoorbeeld, doet wonderen. En een goed ontbijt. Meer frisse lucht in de klaslokalen. Muziek maken. Voorgelezen worden. Meer zelfvertrouwen en geloof in eigen kunnen. Een empathische benadering door de docent. Vaker wieden en wroeten in de schooltuintjes. Betrokken ouders. Goed opgeleide docenten. Het is allemaal duchtig onderzocht. Heel verbazingwekkend is het doorgaans niet.

Een behoorlijk serieus onderzoek van de London School of Economics, eerder dit jaar, liet een spectaculaire verbetering van de leerprestaties zien bij middelbare scholieren die gedurende de schooldag hun smartphones moesten inleveren. Zij maakten hun toetsen 6,4 procent beter dan de kinderen die hun telefoon bij zich mochten houden. Bij de zwakste groep leerlingen was de verbetering nog groter: hun testresultaten gingen met gemiddeld 14 procent omhoog.

Denk nu maar niet dat het ineens op veel scholen beleid is geworden dat leerlingen hun smartphones inleveren bij de ingang. Integendeel, de gedachte dat het telefoontje een centrale rol moet krijgen in de les, omdát het dat al heeft in het kinderleven - een bedenkelijke redenering - heeft een groeiende schare aanhangers. Veel leerkrachten zijn als de dood om achter te lopen.

Op veel basisscholen zijn de vakdocenten muziek en gymnastiek wegbezuinigd en de organisatorisch ingewikkelde uitjes naar de schooltuinen afgeschaft. Onempathische, juffrouw Bulstronk-achtige types voor wie kinderen in hun broek plassen van angst bestaan nog echt. En nog altijd begint de lesdag voor pubers op een uur waarop hun geest nog slaapt.

Wel wordt er met roerende trouw vastgehouden aan theorieën of methoden die door onderzoek allang zijn achterhaald of twijfelachtig bevonden. Niet gehinderd door voortschrijdende kennis worden leraren erin bijgeschoold.

Het geloof in de zegeningen van de iPad bijvoorbeeld, onlangs gelogenstraft door onderzoekers van de OESO, is van een gereformeerde steilheid. Net zoals het hardnekkige geloof in voorschoolse educatie, deze week een item in Brandpunt. Effect: nul. Althans, volgens bijzonder hoogleraar Kinderopvang Ruben Fukkink, die 21 onderzoeken heeft geanalyseerd; uit geen ervan bleek enig positief effect. Niet op taal en rekenen, maar evenmin op sociale vaardigheden. Maar we willen het zo graag, die aandacht voor peuters. Net zoals we dolgraag kleinere klassen willen - prettiger voor de leerkracht, maar dat ze leiden tot betere leerprestaties is onbewezen.

Jammer, die minachting voor onderzoek. Al moet je er natuurlijk niet in doorslaan. Heel irritant als je later op je werk pas iets kunt berekenen of opschrijven als je er wild bij staat te springen.

Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over