Jakarta geeft provincies veel meer macht

De Indonesische minister voor Bestuurlijke Hervormingen, Ryaas Rasyid, heeft zijn ontslag aangeboden. Hij vindt dat president Wahid te hard van stapel loopt met het delegeren van bevoegdheden aan de provincies....

Van onze buitenlandredacteur Marianne Boissevain

Het laatste wat je van een minister zou verwachten is dat hij de uitvoering van zijn eigen wetten en verordeningen op de lange baan wil schuiven. Toch is dat waar de aftredende minister voor Bestuurlijke Hervormingen Ryaas Rasyid op uit is. Hij vindt dat de meeste Indonesische provincies nog niet in staat zijn hun eigen zaakjes te regelen, zoals ze sinds 1 januari mogen - en moeten.

Op grond van de door minister Ryaas uitgewerkte wetgeving hebben de 29 provincies zojuist een groter aandeel gekregen in de opbrengst van hun natuurlijke rijkdommen. Tot dusverre verdween die winst vrijwel volledig naar de regering in Jakarta. Die moet zich van nu af aan tevredenstellen met 40 procent van de plaatselijke belastingen, maar blijft wel opdraaien voor de kosten van leger en politie - een veiligheidsapparaat dat in deze roerige tijden onmisbaarder is dan ooit.

De provincies zelf behouden voortaan 15 procent van de inkomsten uit olie, 30 procent van de opbrengst van aardgas en 80 procent van de opbrengst van delfstoffen, bosbouw en visserij. Bovendien krijgen ze de zeggenschap over nieuwe investeringen en grondbezit en worden ze verantwoordelijk voor de voorzieningen op het gebied van volksgezondheid en onderwijs.

President Wahid hoopt en verwacht dat deze nieuwe autonome rechten voldoende zijn om allerlei afscheidingsbewegingen de wind uit de zeilen te nemen. Hij gaat ervan uit dat het verzet tegen de regering in Jakarta vooral wordt aangewakkerd door de armoede, die sterk is toegenomen als gevolg van de in 1997 ingezette economische crisis. De meeste armen geven gemakshalve de regering in Jakarta de schuld van al hun ellende.

Het zou niettemin getuigen van een overmaat aan rozig optimisme om te verwachten dat de armen het ideaal van een eigen natie domweg laten vallen zodra de provinciale autoriteiten zelf beschikken over de besteding van de inkomsten uit kopererts of tropisch hardhout. Zo naïef is president Wahid dan ook niet: hij wil de opstandigste provincies, Atjeh en Irian Jaya, op 1 mei een nog uitgebreidere vorm van autonomie aanbieden, in de hoop dat daarmee eindelijk een einde komt aan het geweld dat deze gebieden teistert.

Dit is echter niet uitsluitend het werk van de afscheidingsbewegingen ter plaatse, de Beweging voor een Vrij Atjeh en de Organisatie Vrij Papoea. Geweld wordt ook naar willekeur bedreven door het leger, waarvan Wahid de opperbevelhebber is. Maar de president heeft niet voldoende greep op de militairen.

Volgens minister Ryaas zijn er nog minstens vijftien verordeningen en 117 presidentiële decreten nodig om de uitvoering van zijn bestuurlijke hervormingen in goede banen te leiden. Want de provinciebestuurders hebben nog geen flauw idee volgens welke regels zij te werk moeten gaan bij het toewijzen van vergunningen en het heffen van belastingen.

Bovendien vindt Ryaas het jammer dat de lokale bestuurders de mond vol hebben over hun nieuwe bevoegdheden en al het geld dat hun ten deel zal vallen. 'Ze vergeten dat ze ook nieuwe verantwoordelijkheden hebben gekregen, zoals de plicht te zorgen voor een betere dienstverlening aan het publiek en het mondig maken van de burger', aldus de bewindsman. Hij voorziet dat de corruptie, die de ministeries in Jakarta van portier tot directeur-generaal heeft verziekt, zich nu als een olievlek zal uitbreiden over de Indonesische provincies.

Ryaas weet de Wereldbank en het IMF aan zijn zijde. Die zijn bang dat de lokale bestuurders de buitenlandse olie- en mijnmaatschappijen zo snel mogelijk willen leegmelken. In de olierijke provincie Riau eisen de autoriteiten al een groter aandeel in de activiteiten van Caltex Pacific Indonesia.

Ook vice-president Megawati Soekarnoputri vreest voor een bureaucratische chaos nu de plaatselijke autoriteiten van de ene dag op de andere met zoveel macht zijn bekleed. De Jakarta Post meldt al de eerste problemen. Zo eisen de vissers in Midden-Java een vangstverbod voor vissers uit de aanpalende provincies. En er zijn meer voorbeelden van deze 'eigen provincie eerst'-mentaliteit, zoals het streven om hoge bestuurlijke en ambtelijke functies te reserveren voor autochtonen. Op die manier zal de nieuwe decentralisatie Indonesië niet voor uiteenvallen behoeden, maar de provincies juist verder uiteen drijven.

Meer over