Italië weigert migrantenschip om botsing met EU uit te lokken

De eerste grote botsing tussen de nieuwe Italiaanse regering en de rest van Europa gaat niet over begrotingsregels en de euro, maar over de opvang van migranten. Nadat minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini een reddingsschip met 629 migranten de toegang tot zijn land had ontzegd, bood de linkse regering in Spanje aan haar havens te openen om ‘een humanitaire ramp te voorkomen’. Salvini kraaide direct victorie. ‘We hebben vandaag een startsein gegeven voor een nieuwe migratiepolitiek voor heel het continent.’

De Aquarius  tijdens een training op 10 april 2018, de eerste dag van een patrouillemissie om migranten aan boord van een boot te redden, ongeveer 50 km uit de Libische kust, in de Middellandse Zee. Beeld EPA
De Aquarius tijdens een training op 10 april 2018, de eerste dag van een patrouillemissie om migranten aan boord van een boot te redden, ongeveer 50 km uit de Libische kust, in de Middellandse Zee.Beeld EPA

Het was maandagavond nog onduidelijk of hulporganisaties SOS Mediterranee en Artsen zonder Grenzen op het aanbod van Spanje ingaan. Het schip Aquarius heeft niet genoeg voorraden aan boord om de oversteek naar een Spaanse haven te maken. ‘We hebben zekerheid nodig want het is een paar dagen varen, terwijl we nu twee uur van de dichtstbijzijnde haven liggen’, zegt AzG-coördinator Karline Kleijer. Op zich is het geen probleem ons onderweg te bevoorraden. Ik sluit zelfs niet uit dat de Italiaanse kustwacht zelf een schip met voorraden stuurt als we naar Spanje gaan.’

De 45-jarige Salvini, voorman van de extreem-rechtse Lega, besloot zondagavond dat het bomvolle reddingsschip, met aan boord onder meer 134 minderjarigen en zeven zwangere vrouwen, niet langer welkom was in zijn havens. ‘Malta neemt niemand op, Frankrijk stuurt ze terug bij de grens, Spanje verdedigt zijn grenzen met wapens; heel Europa denkt aan zijn eigen zaken. Vanaf vandaag begint ook Italië NEE te zeggen tegen de mensenhandel, NEE tegen de business van illegale immigratie’, zo verklaarde hij zijn beslissing op Facebook.

Zoek- en reddingsactie in de Middellandse Zee op 9 juni 2018, waarvan het beeld is vrijgegeven op 11 juni 2018 door SOS Méditerranée en laat zien hoe migranten gered worden voordat ze aan boord van het Franse NGO-schip Aquarius gaan. Beeld AFP
Zoek- en reddingsactie in de Middellandse Zee op 9 juni 2018, waarvan het beeld is vrijgegeven op 11 juni 2018 door SOS Méditerranée en laat zien hoe migranten gered worden voordat ze aan boord van het Franse NGO-schip Aquarius gaan.Beeld AFP

Harde opvattingen over migratie

Het was de eerste keer dat de nieuwe rechts-populistische coalitieregering van de Lega en de Vijfsterrenbeweging haar harde opvattingen over migratie in de praktijk brengt. Salvini heeft vaak gezegd grote problemen te hebben met hulporganisaties die migranten, ‘als een soort taxiservice’, oppikken uit zee en naar Italië brengen. Niet voor niets liet hij in het regeerakkoord opnemen dat hij dergelijke boten in de toekomst mocht weigeren in Italiaanse havens.

Nu hij de daad bij woord voegt, stuit hij direct alom op verzet. De linkse krant La Repubblica noemde de migranten maandag op haar voorpagina ‘de 629 gegijzelden van Salvini’. De premier van Malta beschuldigde Italië van het schenden van internationaal recht en zowel de Verenigde Naties als de Europese Commissie riep het land op zo snel mogelijk een oplossing te vinden. In Zuid-Italië zeiden meerdere burgemeesters hun havens wél te openen voor de 629 migranten, ook al negeren ze daarmee de marsorders van hun nieuwe minister.

De burgemeester van Napels, Luigi de Magistris, schreef op Twitter: ‘Zodra een minister zonder hart zwangere vrouwen, kinderen, ouderen, mensen laat sterven op zee, dan is de haven van Napels klaar om ze op te vangen. Wij zijn mensen mét een groot hart.’ Ook de burgemeesters van Palermo, Messina, Reggio Calabria en Taranto zeiden bereid te zijn het beleid van hun nieuwe baas te negeren.

600 duizend bootmigranten

Met het tegenhouden van het migrantenschip wil de nieuwe Italiaanse regering een duidelijk signaal geven aan de rest van Europa. Vooral de Lega is het fundamenteel oneens met de Dublin-afspraken waarin staat dat het eerste land van aankomst (in de praktijk vaak Italië) verantwoordelijk is voor de asielzoeker. De afgelopen jaren kwamen er ruim 600 duizend bootmigranten aan in Italië, van wie er naar schatting bijna een half miljoen in Italië bleven.

Het maakt de migratiecrisis volgens Lega-voorman Salvini ten onrechte een Italiaans probleem, terwijl het eigenlijk een Europees probleem betreft. Het weigeren van het reddingsschip lijkt daarom zijn manier om te zeggen: of we veranderen samen de regels, of wij zorgen ervoor dat geen enkele migrant meer aankomt in Italië.

Maandag zei hij dat verzet voorlopig niet te staken. Ook de tweede reddingsboot die zich in internationale wateren bevindt, de onder de Nederlandse vlag varende Sea Watch 3, kan volgens hem eenzelfde behandeling verwachten. ‘Italië houdt op het hoofd te buigen en gedwee te gehoorzamen’, schreef hij. ‘Ditmaal IS ER IEMAND DIE NEE ZEGT.’

Een migrant aan boord van de Aquarius pakt zijn bezittingen bij elkaar op 14 mei 2018.   Beeld AFP
Een migrant aan boord van de Aquarius pakt zijn bezittingen bij elkaar op 14 mei 2018.Beeld AFP
Migranten aan boord van de Aquarius nemen selfies tijdens zonsondergang op 30 mei 2018, voor de kust van Libië. Beeld AFP
Migranten aan boord van de Aquarius nemen selfies tijdens zonsondergang op 30 mei 2018, voor de kust van Libië.Beeld AFP
Meer over