ITALIAANSE STABILITEIT Voor D'Alema is alles bespreekbaar

'D'Alema gedoopt.' Onder deze kop presenteerde afgelopen zaterdag een grote Italiaanse krant het bezoek van de eerste Europese postcommunistische regeringsleider aan het Vaticaan....

WILLEM BEUSEKAMP

Nou en? Nadat Karol Wojtyla vriendschap heeft gesloten met Fidel Castro kan die D'Alema er ook nog wel bij. In Italië wordt dat anders gezien. Niet minder dan 'historisch', 'mijlpaal' en 'ook links is om' luidt het oordeel. Dat de regeringsleider op de stoep van het Vaticaan werd verwelkomd door een Amerikaanse kardinaal ('een yankee') maakte de audiëntie zo mogelijk nog specialer.

Allemensen wat een drukte. Alle media waren het voor de verandering met elkaar eens en beschouwden de ontmoeting tussen regeringschef en Il Papa als voorlopig hoogtepunt van het nieuwe jaar. Want dat iedere Italiaanse minister-president automatisch het Vaticaan bezoekt, is helemaal niet waar. D'Alema is pas de vierde die Johannes Paulus II in zijn twintigjarige heerschappij beliefde te ontvangen.

D'Alema zelf wrong zich in alle bochten om te onderstrepen dat hij weliswaar communist is geweest, maar nooit atheïst. Net als alle overige Italianen is hij gek op de paus, 'een bijzonder sociaal voelend mens'. Ook Linda D'Alema was in alle staten. De first lady kreeg op het tv-journaal vijf minuten de gelegenheid haar enthousiasme onder woorden te brengen.

Nauwelijks bekomen van de schilderachtige beelden en diepgravende analyses diende zich de volgende verrassing aan: niemand minder dan Giulio Andreotti werd door links en rechts om commentaar gevraagd. Andreotti? Tegen die christen-democraat loopt toch een justitieel onderzoek wegens omkoping, fraude en zelfs aanzetting tot moord? Niets mee te maken. Presidente Andreotti, hoe beoordeelt u het bezoek van D'Alema? Als buitengewoon, antwoordt de voormalige premier. Het herinnert hem zelfs aan 1949, toen D'Alema nog niet was geboren, maar hij, Andreotti, samen met de Italiaanse Europeaan De Gasperi in het Vaticaan werd ontvangen. Samengevat, aldus Andreotti: 'Wijlen communistenchef Togliatti zou tevreden zijn met het bezoek van D'Alema.'

Voor de volledigheid werd nóg een voormalig politicus gebeld, de socialist Bettino Craxi. Craxi is lastiger te bereiken, omdat hij in Italië onmiddellijk zal worden gearresteerd voor het uitzitten van zijn wegens corruptie opgelegde straf. Craxi leeft in ballingschap in Tunesië en laat weten 'noch levend noch als lijk ooit naar Italië terug te keren'. En wat D'Alema betreft, moet hij zijn landgenoten teleurstellen: 'Veel drukte om niets, want ík was de eerste linkse politicus die in 1985 bij de Poolse paus op bezoek was.' Die man is duidelijk te lang weg uit Italië.

De pauselijke audiëntie zal D'Alema goed doen. 'Links heeft zich buitengewoon ontwikkeld', zegt de paus in een spotprent van La Repubblica tegen de regeringsleider. Antwoord van D'Alema: 'Ik heb links boven de partijen gesteld.'

En zo is het: alles is voor de postcommunist bespreekbaar, van overheidssubsidie voor de katholieke scholen tot aan meer geld voor werklozen, een belangrijk thema voor de huidige paus. Als hij de rit maar kan uitzitten en de verkiezingen van volgend jaar haalt.

Wat dat laatste betreft, zijn de vooruitzichten niet gunstig. Sinds oktober, toen D'Alema Romano Prodi als premier opvolgde en een communistische splinter in de regeringscoalitie werd vervangen door een nieuwe kleine middenpartij van weer een andere gewezen politieke grootheid is D'Alema net als zijn voorganger overgeleverd aan de grillen van de zogenoemde Olijf-coalitie, euro of geen euro.

Een hilarisch voorbeeld is het gedrag van de alom gerespecteerde Francesco Cossiga, voormalig premier en president van Italië, en leider van de eerder genoemde nieuwe middenpartij, de UDR. De 70-jarige Cossiga dreigde eind vorige week kort na de glorieuze introductie van de euro serieus met een regeringscrisis, omdat hij ontevreden is met een benoemingsprocedure, waarover hij eigenlijk niets heeft te vertellen.

Het gaat om de opvolging van Jacques Santer, president van de Europese Commissie. Heel eervol voor Italië wordt oud-premier Prodi in Brussel getipt als opvolger. Il professore wil graag, maar weet dat zijn internationale carrière vooral van Bonn en Parijs zal afhangen. Premier D'Alema verklaarde nog eens de officiële procedure: de opvolger van Santer wordt niet door het nationale parlement, maar unaniem door de regeringsleiders van de vijftien lidstaten aangewezen.

Door Cossiga werd deze mededeling uitgelegd als 'arrogant gedrag'. D'Alema begint volgens hem nu al trekjes te vertonen van een monarch, die zich niets aan de Romeinse volksvertegenwoordiging gelegen laat liggen. De kandidatuur van Prodi moet van Cossiga eerst door het parlement in Rome worden besproken. Zo niet, dan kon het met de regering van D'Alema wel eens snel zijn afgelopen.

In plaats van enthousiast de rijen te sluiten achter de kandidatuur van Prodi - welke lidstaat zou niet graag de president van de Europese Commissie leveren - wordt in Rome dus om niks met een kabinetscrisis gedreigd.

Het schijnt tot de naweëen te behoren van de politieke explosie uit 1992, toen de christen-democratie van de kaart werd geveegd. Anderen zien het als blijvend euvel van de Italiaanse politiek. Een stabiele indruk maakt het niet, ondanks de paus en zijn nieuwe fan.

Willem Beusekamp

Meer over