Italiaanse perikelen

'WIJ laten hiermee zien dat we niet te vertrouwen zijn.' Dit bittere commentaar gaf (ex-) minister van Buitenlandse Zaken Dini op de jongste Italiaanse regeringscrisis....

Vallende kabinetten zijn in Italië niets opzienbarends. Maar de ondergang van premier Prodi's Olijf-coalitie is voor de Italianen wel degelijk een forse tegenslag. De regering-Prodi had in de bijna anderhalf jaar van haar bewind een klein wonder gewrocht. Ze slaagde erin de overheidsfinanciën te saneren, zodat aan de EMU-criteria kon worden voldaan. De lire was zelden zo gezond, de economie bloeit.

Nog veelbelovender dan het in zicht raken van de magische driekommanul grens (van het financieringstekort) was de haast on-Italiaanse wijze waarop de linkse coalitie te werk ging. Via geduldig onderhandelen werden saneringsmaatregelen aanvaardbaar gemaakt. De regering-Prodi straalde zelfvertrouwen uit; voor het eerst sinds lange tijd hing rond een Italiaans kabinet geen geur van corruptie of gesjoemel. Zelfs Italië's meer sceptische partners in Europa begonnen de bekering van Rome tot economische stabiliteit en staatkundige hervormingen serieus te nemen.

Totdat Faustino Bertinotti, leidsman van de 'herstichte communisten', het zwaard van Damocles - dat hij al bijna anderhalf jaar in handen had - op premier Prodi's hoofd liet neerdalen. Eigenlijk had niemand verwacht dat de communisten de Olijf-regering echt ten val zouden brengen. Met deze kamikaze-achtige actie schaadt Bertinotti immers niet alleen (gematigd) links, maar bewerkstelligt hij ook de uitschakeling van zijn eigen partij als politieke machtsfactor - want de Olijf-partijen zullen niet snel weer een beroep op communistische gedoogsteun doen.

Een van de breekpunten was de communistische eis om te komen tot een wettelijk geregelde werkweek van 35 uur. Bertinotti's partij wilde geen genoegen nemen met de toezegging van de regering om in overleg met vakbonden en werkgevers tot verkorting van de arbeidstijd te komen. Interessant genoeg speelt diezelfde discussie over de 35-urenweek momenteel ook in Frankrijk, waar de vakbonden het standpunt van de Italiaanse communisten delen. Ook in de discussie over een 'sociaal Europa' zal de inbreng van de regering-Prodi worden gemist.

Alleen snelle verkiezingen die een overtuigend mandaat voor de gevallen coalitie opleveren, zouden nog uitkomst kunnen bieden. Een waarschijnlijker scenario is echter dat links en rechts hun politieke gekonkel van weleer hervatten, hetgeen zou kunnen leiden tot een 'brede regering' of een reeks vage 'zakenkabinetten' die onmachtig zijn Italië in de EMU te loodsen. Dat zou niet alleen schadelijk zijn voor Italië - waarvan zelfs het voortbestaan als eenheidsstaat op het spel staat - maar ook voor de rest van Europa.

Meer over