Reconstructie Bezetting Westelijke Jordaanoever

Israëls illegale bezetting van Palestijns gebied: vijftig jaar langzaam landjepikken

September 1993: aanhangers van Vrede Nu vieren de ondertekening van de Akkoorden van Oslo met een demonstratie in Tel Aviv. Beeld David Rubinger / CORBIS

Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 bezette Israël de voornamelijk door Palestijnen bewoonde Westelijke Jordaanoever. ‘Een flagrante schending van het internationaal recht’, aldus de VN-Veiligheidsraad. De illegale bezetting van de Westoever in vier delen. 

1967: Israël verovert Westoever

Israël verovert  tijdens de Zesdaagse Oorlog de Westoever, een gebied van 5.860 vierkante kilometer ten westen van de rivier de Jordaan. Jordanië bezette dat gebied sinds de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 die volgde op de stichting van de staat Israël. Dáárvoor was de Westoever sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog onderdeel van het Britse Mandaatgebied Palestina, en daarvoor hoorde het vier eeuwen lang bij het Ottomaanse Rijk.

Al snel trekken de eerste Joodse kolonisten naar de Westoever, met goedkeuring van de Israëlische regering. Het gaat aanvankelijk om enkele duizenden kolonisten, die vooral gedreven worden door een radicale interpretatie van hun godsdienst: de Westoever is land dat door God beloofd is aan het Joodse volk. Al in november 1967 verklaart de VN-Veiligheidsraad in resolutie 242 unaniem: Israël moet zijn militairen weghalen uit de bezette gebieden Westoever, de Sinaï, de Golanhoogvlakte en de Gazastrook. 

1979: Likud stimuleert kolonisatie

De rechtse Likudpartij wint in 1979 de verkiezingen en begint subsidies en andere financiële voordelen te bieden aan kolonisten. Hun aantal op de Westoever stijgt van enkele duizenden eind jaren zeventig naar ruim 100 duizend begin jaren negentig. Onder hen zijn niet alleen religieuze fundamentalisten, maar ook steeds meer Israëliërs die worden gelokt door de belofte van een mooie, goedkope woonomgeving. Ook Joden van buiten Israël worden enthousiast gemaakt voor een nieuw leven als kolonist op de Westoever.

Beeld de Volkskrant

1993: Oslo-vredesakkoorden

De centrum-linkse Yitzhak Rabin (in 1992 voor de tweede keer gekozen tot premier) belooft een stop op het nederzettingenbeleid en gaat onderhandelingen aan met de Palestijnse PLO. De gesprekken leiden tot de Oslo-akkoorden, die op termijn moeten leiden tot een onafhankelijke Palestijnse staat. De akkoorden, hoewel nog steeds de basis voor de twee-statenoplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict, lopen op niets uit. 

Het aantal nederzettingen op de Westoever blijft intussen stijgen. In de jaren negentig en nul lopen vredesbesprekingen meermaals stuk op de kwestie. Onder rechtse regeringen, die sinds 1996 overwegend de macht hebben in Israël (met name onder Ariël Sharon en Benjamin Netanyahu), groeit het aantal nederzettingen snel. De Israëlische overheid steunt kolonisten met subsidies, belastingvoordelen en goedkope diensten zoals water en stroom. Ook doorsnijdt de Israëlische regering de Westoever met wegen van en naar nederzettingen die alleen toegankelijk zijn voor Israëliërs, waardoor het gebied verder wordt opgedeeld in fragmenten. 

2002: Bouw van de barrière

Tijdens de Tweede Intifada begint Israël met de bouw van een 712 kilometer lange barrière langs de bezette Westoever. De route van de barrière – deels beton, deels hek, 3 tot 8 meter hoog – loopt op talloze punten de Westoever zelf in. Daar omcirkelt de barrière Joodse nederzettingen, landbouwgebieden en industriële centra waar Israël belang bij heeft. Volgens de route die nu gepland is – 85 procent is al gebouwd – komt 9,4 procent van de Westoever aan de Israëlische kant van de barrière te liggen. Dat is een feitelijke annexatie van dat gebied door Israël, en een van de redenen dat het Internationale Gerechtshof de barrière al in 2004 illegaal verklaarde. De barrière loopt daarnaast dwars door Palestijnse dorpen en landbouwgebieden, waardoor gezinnen worden gescheiden van elkaar of van hun broodwinning. Inmiddels wonen er ruim 400 duizend Israëliërs in de illegale nederzettingen, en zo’n 200 duizend in het eveneens door Israël bezette Oost-Jeruzalem.

‘De nederzettingen zijn onderdeel van een desastreus overheidsbeleid dat gericht is op het voorkomen van vrede en een tweestatenoplossing, en op het gedeeltelijk of geheel annexeren van de Westoever’, verklaarde de Israëlische vredesorganisatie Peace Now in augustus van dit jaar.

Israël ziet kans voor inlijven Joodse nederzettingen op Palestijnse Jordaanoever na ommezwaai VS
In Israël gaan stemmen op de Joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever te annexeren nu de Amerikaanse regering de nederzettingen niet langer beschouwt als in strijd met het internationale recht. Daarmee brak president Trump met een beleid waaraan zijn voorgangers zich tientallen jaren hebben gehouden.

Meer over