Israëli's bereiden zich voor op vertrek uit Golan

Toen Tami Levy dertig jaar geleden naar de Golan-hoogvlakte kwam, nam ze haar intrek in de zwaar gehavende woning van een verdreven Syrische familie....

'We hebben altijd in onzekerheid geleefd, maar het komt nu wel erg dichtbij', zegt Levy. Ze doelt op haar gedwongen vertrek, als de Golan toevalt aan Syrië. De vrouw voelt zich 'diep verbonden met de Golan', vooral sinds haar oudste zoon, een soldaat, hier enkele jaren geleden omkwam. Bij een ongeluk, niet bij gevechten: het Israëlisch-Syrische 'front' is rustig.

'Wíj hebben de Golan tot bloei gebracht', zeggen pioniers als Levy. Kolonisten willen zij zich niet noemen, omdat Israël de Golan formeel geannexeerd heeft. Levy woont in Ne'ot Golan, oorspronkelijk een moshav (collectieve boerderij), nu een verzameling villa's en privébedrijven. Vijftig families leven van landbouw, veehouderij en de verhuur van vakantiehuisjes.

Op de Golan wonen ruim 14 duizend Israëli's en 17 duizend Druzen van Syrische herkomst. De meeste Israëli's willen hier blijven. Volgens een peiling van de krant Yediot Aharonot is ruim 60 procent van hen tégen het prijsgeven van de Golan terwille van een vredesverdrag. Desondanks kreeg Barak bij de verkiezingen in mei op de Golan méér stemmen dan zijn voorganger Netanyahu, wiens Likud-partij nu campagne voert om de Golan 'Israëlisch te houden'.

'Ik sta achter de Golan', is de leuze van het Bewonerscomité in Katzrin, de 'hoofdstad' van de Golan. Van hieruit worden stickers, videocassettes en ander propagandamateriaal op grote schaal verspreid. Sinds het aantreden van Barak heeft het comité zijn activiteiten sterk uitgebreid.

Zichtbaar vermoeid zit Ramona Bar-Lev achter haar bureau in het kantoor van de bewonersorganisatie. Voor de zoveelste keer vertelt ze waarom de Golan onder geen beding in handen van de Syriërs mag vallen. Ze stemt haar verhaal af op haar gesprekspartners: ze valt een Italiaanse journalist bij die zich zorgen maakt over de Golan-wijnen, en ze stelt Nederlanders de prikkelende vraag of een klein land wel een strategisch gebied kán afstaan aan een groot buurland. 'Met de Golan wordt Syrië slechts één procent groter, terwijl Israël zijn natuurlijke barrières tegen een invasie, zijn graanschuur en de belangrijkste waterreserves kwijtraakt.'

Bar-Lev verwerpt elk argument vóór een Israëlische terugtrekking. Zoals de stelling dat dankzij vrede met Syrië Israëlische troepen uit Libanon kunnen worden weggehaald. Syrië is de facto de baas in Libanon, en zal de guerrilla-oorlog van de islamitische Hezbollah-groep tegen Israël blijven steunen zolang Israël de Golan bezet houdt.

Giftig reageert Bar-Lev op de bewering dat jaarlijks zo'n 25 Israëlische militairen in Libanon met hun leven de prijs betalen voor het vredige bestaan van Israëli's op de Golan. 'Kom nou, wij doden geen soldaten, dat doet Hezbollah'.

Ook de suggestie dat persoonlijke belangen (het leven is goed op de Golan) zwaarder wegen dan het nationale belang (vrede in de regio), wordt weggewuifd. Bar-Lev: 'Vanaf het einde van de jaren zestig stimuleerde de regering onze komst naar de Golan. De meeste Israëli's hadden bewondering voor ons: we waren pioniers, echte zionisten die van de Golan een welvarend gebied zouden maken. Dat deden we. En nu staan we plotseling vrede in de weg?!'

Een niet gering aantal inwoners van de Golan is, volgens opiniepeilingen, wel bereid te vertrekken. 'Omwille van de vrede', heet het. Kwade tongen beweren dat men zich laat paaien met subsidies voor herhuisvesting. Er zijn tal van aanwijzingen dat zowel de overheid als particulieren zich voorbereiden op vertrek. Nu nog klinken in de buurt van Katzrin doffe ploffen bij oefeningen met Israëlische tanks, maar volgens militaire bronnen ligt een blauwdruk klaar om legerplaatsen en het hoofdkwartier van de Golan over te plaatsen naar Galilea, in het noordwesten van Israël. Ook aan de verhuizing van kibboetsen wordt heimelijk gewerkt, meldde een Israëlische krant.

De militante Ramona Bar-Lev heeft geen antwoord op de vraag wat ze gaat doen als de Golan onverhoopt een stukje Syrië wordt. 'Dat kan ik me niet indenken. Ik woon hier sinds 1969, ik kan me niet voorstellen dat de regering na al die jaren mijn burgerrechten vertrapt. Sommige mensen zeggen dat ze hier desnoods onder Syrische soevereiniteit blijven. Misschien doe ik dat ook, als mijn eigen regering mij verraadt. Misschien pleeg ik zelfmoord. Het is moeilijk te voorspellen hoe hard de emotionele schok aankomt.'

Israëlische veiligheidsexperts houden rekening met geweld, als het tot een ontruiming van de Golan komt. Hoewel de meeste kolonisten op de Golan-hoogvlakte te boek staan als gematigd, sluiten woordvoerders van de joodse gemeenschap fel verzet tegen de evacuatie niet uit.

Vooralsnog hebben de kolonisten hun hoop gevestigd op de campagne die de rest van Israël ervan moet overtuigen dat de Golan - een populaire binnenlandse vakantiebestemming - Israëlisch moet blijven. Premier Barak heeft beloofd dat het volk via een referendum een vredesverdrag met Syrië mag goedkeuren of wegstemmen.

David, een oudere Russische immigrant die vanuit zijn woonplaats aan de Israëlische kust regelmatig op vakantie komt in de Golan, stemt straks tégen het opgeven van 'dit prachtige gebied'. David zit voor zijn door palmen omringde vakantiehuisje in Ne'ot Golan. Hij heeft uitzicht op een bunker, van waaruit Syriërs ooit vissers op het Meer van Galilea beschoten. 'Het is toch absurd dat een klein land als Israël gebied afstaat dat het met bloed, zweet en tranen heeft veroverd. We verlaten mooie huizen en vruchtbare grond, en wat krijgen we ervoor terug? Een stuk papier, een verdrag. Waardeloos. Het niet-aanvalsverdrag tussen Hitler-Duitsland en de Sovjet-Unie heeft twee jaar stand gehouden. Toen was het oorlog.'

Meer over