Column

Is tandenborsteltest voor politici nodig?

Vrouwen kunnen volgens de tandenborsteltest (wie kunnen tijdens het tanden poetsen het best andere werkzaamheden doen?) beter multitasken dan mannen.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Toch zijn de banenstapelaars bijna altijd mannen. Daarom kent Nederland alleen een old boys network dat omstreden werd nadat vakbondsbestuurder Jan Mertens in 1968 had geroepen dat alle macht in Nederland was geconcentreerd bij tweehonderd mensen. De Volkskrant heeft hen inmiddels een gezicht gegeven met de jaarlijkse ranglijst van tweehonderd invloedrijkste Nederlanders.

Vorig jaar stond D66'er Hans Wijers (voormalig minister van Economische Zaken) op nummer één. Wijers combineerde commissariaten bij onder meer Shell, Heineken en GlaxoSmithKline met bestuursfuncties bij Ajax, het Concertgebouw en Natuurmomenten.

Verwacht zou mogen worden dat alleen al zijn toezicht op Shell-topman Ben van Beurden, die uit alle macht probeert de dividendbetalingen aan de aandeelhouders op niveau te houden, 72 uur per etmaal vergt. Gelukkig geeft hij volgende week zijn bestuursfunctie bij Ajax op - een rokende puinhoop achterlatend.

Bijbanen zijn net zo verslavend als alcohol. Wijlen minister Fons van der Stee van Financiën (CDA) begon de dag met een glaasje sherry. Hij presteerde het in de jaren tachtig 21 commissariaten te hebben naast bestuursfuncties bij de KNAC en het ziekenhuis Haaglanden. Toen het bij zijn bedrijven misging wuifde hij alle kritiek weg.

In 1996 stelde de corporate governance-commissie onder leiding van Jaap Peters voor het aantal commissariaten te beperken tot vijf. Helaas was de voormalige Aegon-topman de eerste die zijn eigen aanbeveling in de wind sloeg. Pas na het boekhoudschandaal bij Ahold kwam de discussie weer op gang. Maar het duurde nog tien jaar voordat een wettelijke regeling tot stand kwam waarbij het aantal 'zware' commissariaten werd beperkt tot vijf. Maar dat zegt niets over het aantal bijbaantjes. Dankzij de lobby van mensen als Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes kan iemand daarnaast nog best een besluit nemen over de aankoop van twee nieuwe Rembrandts.

Politici vergeten snel de lessen uit het verleden. De moderne generatie banenstapelaars zijn vooral voormalige ministers die heel jong carrière in Den Haag hebben gemaakt en daarna in een soort van midlifecrisis belanden. In plaats van een motor te kopen of een thriller te schrijven spreiden ze hun tentakels uit over de economie, de cultuur en de sport: mensen als Wijers, maar ook Hans Alders (PvdA), Ed Nijpels (VVD) en Loek Hermans (VVD). Ed Nijpels raakte in opspraak bij DSB en moest zijn baan bij het ABP opgeven.

Hermans ging al de mist in bij het COA, maar er was wanbeleid bij Meavista nodig om hem te dwingen zijn politieke functies op te geven. Alders is na het ProRail-debacle weer aan de slag in Groningen.

Eigenlijk zou bij iedere benoeming een tandenborsteltest verplicht moeten zijn.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over