AnalyseCoronavaccin

Is Nederland klaar voor het vaccin? Ja, zegt het RIVM

De hoop groeit op veilige, werkende vaccins tegen covid-19. Ze zouden voor een deel mogelijk al komende maand in Europa kunnen worden geleverd. Dus rijst de vraag: is Nederland er klaar voor?

Een man wordt ingeënt tegen het griepvirus. In Nederland lift de coronavaccinoperatie mee op de logistiek van de jaarlijkse griepprik Beeld ANP
Een man wordt ingeënt tegen het griepvirus. In Nederland lift de coronavaccinoperatie mee op de logistiek van de jaarlijkse griepprikBeeld ANP

Loodsen in Duitsland waar men oefent om 120 mensen per uur in te enten, duizenden ‘vaccinatieposten’ in Spanje, huisartsenposten in Groot-Brittannië waar men zeven dagen per week terecht kan. Met veel vertoon maakt Europa zich op voor de komst van de eerste vaccins, ergens rond de jaarwisseling. En Nederland? Geen paniek, zeggen de experts die met de operatie zijn belast. Ook bij ons staat alles straks klaar om ons inenting voor inenting van corona te bevrijden.

‘Spierballen refereren aan kracht. Maar ik denk dat slimheid misschien wel belangrijker is’, reageert programmadirecteur coronavaccinatie Jaap van Delden (RIVM) op het spierballenvertoon in vooral Duitsland. ‘De minister heeft besloten nog niet direct mensen onder de zestig te vaccineren. En juist bij doelgroepen zoals verpleeghuisbewoners is een prikstraat waar je naartoe moet wel het laatste waar je aan denkt.’

De leider van een Duitse vaccinatiecampagne toont de plattegrond van een prikstraat waarvoor hij in Berlijn voorbereidingen treft. Beeld Reuters
De leider van een Duitse vaccinatiecampagne toont de plattegrond van een prikstraat waarvoor hij in Berlijn voorbereidingen treft.Beeld Reuters

In ons land lift de operatie mee op, onder meer, de logistiek van de jaarlijkse griepprik, zegt programmamanager Hans van Vliet van het Rijksvaccinatieprogramma. ‘Zo’n infrastructuur heeft Duitsland helemaal niet.’ Ook kunnen de GGD’s ertoe overgaan om regionale locaties in te richten voor de inentingen. ‘De bedoeling is om de hele bevolking te vaccineren. En als we eenmaal voldoende vaccin hebben, kan dat in grootschalige vorm’, verzekert Van Vliet. ‘We hebben ook ervaring met meningokokken en de Mexicaanse griep. Ik geloof niet dat het bij ons zoveel kleinschaliger is dan in Duitsland.’

Geen toestemming 18-min

Opmerkelijk is dat scholieren en kinderen, over wie momenteel veel te doen is als verspreiders van corona, voorlopig zijn uitgesloten van inenting. Omdat de politiek ervoor kiest om eerst ouderen en kwetsbaren in te enten, maar ook omdat de coronavaccins aanvankelijk niet eens zijn toegestaan voor minderjarigen, bleek woensdag tijdens een RIVM-bijeenkomst voor journalisten. ‘De eerste registratie is voor boven de 18’, aldus Van Vliet. Hoe de vaccins werken bij minderjarigen, wordt momenteel nog getest.

Het RIVM weerspreekt opmerkingen van vooral Duitsland en Spanje dat men daar al in december zou kunnen beginnen met vaccineren, eerder dan het ‘ergens in januari’ dat in ons land vaak wordt genoemd. ‘We hebben met alle landen afgesproken om een vaccin pas als het is geregistreerd te gaan toepassen’, benadrukt Van Vliet. ‘Aan die registratiedatum zullen alle landen zich houden.’

Gunstige tekenen

De komende tijd buigt het Europees Geneesmiddelenbureau EMA zich over de werkzaamheid en de bijwerkingen van de eerste vaccins die zijn getest op een bescheiden voetbalstadion vol mensen: het vaccin van Pfizer en dat van Moderna. Als dat, zoals verwacht, uitmondt in een officiële marktregistratie, zal men de vaccins nog moeten controleren op kwaliteit, voordat de eerste inentingen kunnen beginnen.

De voortekenen zien er gunstig uit, schetst immunoloog Cécile van Els, vaccinwatcher bij het RIVM. Zo lijken de eerste vaccins net zo goed te werken bij ouderen als bij jongeren, waarmee alweer een zorg van deskundigen wegvalt. ‘Eigenlijk zijn we heel hoopvol dat deze vaccins het goed gaan doen’, zegt Van Els.

Eenmaal in Nederland zullen de vaccins worden opgeslagen op een geheime locatie. Vanwege het gevaar op diefstal, maar toch zeker ook vanwege de ‘emoties hierover bij sommige groepen’, zegt Van Delden. ‘Het helpt dat er dan niet groot op de gevel staat: hier liggen ze.’

LEES VERDER

Hoe samenwerken loont: twee miljard vaccins voor 450 miljoen EU-burgers
Woensdag sloot de Europese Commissie een zesde contract met een coronavaccinproducent, deze keer met het Amerikaanse Moderna. Alles bij elkaar zijn de lidstaten nu verzekerd van 1385 miljoen vaccindoses.

Hoe weet je of een vaccin tegen corona dat zó snel ontwikkeld is op de lange termijn wel veilig is?
Nu de eerste twee coronavaccins op het eerste oog spectaculair goed werken, dringt zich een nieuwe vraag op. Hoe weet je of zo’n geheel nieuw vaccin, volgens nog niet eerder beproefd recept, op de lange termijn wel veilig is?

Kan ook Nederland al in december beginnen met vaccineren?
De Verenigde Staten, Duitsland, Spanje: allemaal hebben ze goede hoop al in december de eerste mensen te kunnen inenten tegen het coronavirus. Lukt Nederland dat ook?