Is loon voor werk een oplossing?

'Een op de drie is bereid tot loonoffer', kopte deze krant gisteren. De koppenmaker gaf daarmee een positieve draai aan het droeve nieuws dat twee van de drie Nederlanders nog geen 3 procent van hun salaris willen inleveren voor het behoud van banen.

Over de mate van solidariteit onder de huidige werknemers kan worden getwist. Als Sanoma vijf redacteuren van een doe-het-zelftijdschrift de vraag voorlegt of ze bereid zijn 20 procent van hun salaris in te leveren voor het behoud van één baan, zal mogelijk de hele groep wel een offer willen brengen, omdat het gaat om het werk van een directe collega die altijd bereid is koffie te halen.

Maar als 5.000 werknemers van een multinational die vraag krijgen voorgelegd om hiermee de sluiting van de vestiging in Singapore met 1.000 werknemers te voorkomen, kan dat weleens veel lager uitvallen.

Aan het inleveren van loon voor werk zitten veel haken en ogen. Tijdens de hoge werkloosheid in de jaren tachtig braken juist de vakbonden hier een lans voor. Zij streefden toen naar een 32-urige werkweek, waarbij de vrijdag de eerste dag van het weekeinde zou worden. Maar het bleef door het aantrekken van de werkgelegenheid steken op 36 uur, die niet eens vertaald werden in de vrije vrijdagmiddag maar in zogenoemde atv- of adv-dagen die bij veel bedrijven geruisloos werden geschrapt.

Nu laait die discussie weer op, zij het dat het ditmaal vooral door de bedrijven wordt geëntameerd. Dat zal te maken hebben met de slechte ervaringen die de vakbonden er toen mee hebben opgedaan.

Het zal ook te maken hebben met het feit dat deze regelingen collectief bijna niet afdwingbaar zijn. Zo werd bij een detacheringsbedrijf een loonsverlaging van 10 procent afgesproken in ruil voor het behoud van banen. Liefst 70 procent van de werknemers ging akkoord, terwijl dat gemiddeld maar één op drie is. Maar een dissidente werkneemster stapte naar de kantonrechter die bepaalde dat het bedrijf niet eenzijdig de arbeidsovereenkomst kon veranderen. Dat 70 procent van de werknemers en de OR er wel voor waren en ook nog aannemelijk was gemaakt dat het bedrijf in zwaar weer verkeerde, deed daar niets aan af. De dissidente werkneemster behield haar 100 procent. De anderen moesten tandenknarsend wel hun salarisverlaging accepteren, omdat zij al de nieuwe overeenkomst hadden getekend. Weg solidariteit.

Werknemers die loon inleveren, nemen ook het risico een lagere uitkering te krijgen als het zwaar weer eindigt met een faillissement. Een loonoffer om het werk van collega's te redden, kan de teamspirit versterken, maar kan ook fataal uitpakken.

Sommige collega's stemmen onder druk in, ook als zij daardoor niet meer hun hypotheek kunnen betalen. Daarnaast zullen degenen wier banen zijn gered onder druk staan dankbaarheid te tonen.

Dat toch eenderde het wil, was eigenlijk wel een positieve kop waard.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

undefined

Meer over