nieuws

IS-K eist raketaanval op Amerikaanse troepen op, UNHCR waarschuwt voor humanitaire crisis

Aan de vooravond van het definitieve vertrek van de Amerikanen uit Afghanistan zijn de Amerikaanse troepen maandagochtend op de luchthaven van Kabul onder vuur komen te liggen. Hun afweersysteem wist de raketten te onderscheppen, maar de aanval laat zien hoe moeilijk de evacuatie van de achtergebleven mensen gaat worden.

Amerikaanse soldaten op het vliegveld in Kabul.  Beeld via REUTERS
Amerikaanse soldaten op het vliegveld in Kabul.Beeld via REUTERS

Zeker vijf raketten werden op de luchthaven afgevuurd vanuit een auto in de wijk Khair Khana die was omgebouwd tot een geïmproviseerde raketlanceerder. Brokstukken en scherven van de onderschepte projectielen kwamen neer in wijken rond de luchthaven, maar voor zover bekend vielen er geen slachtoffers, ook niet onder de Amerikanen op het vliegveld.

De Afghaanse tak van de terreurgroep Islamitische Staat, IS-K, eiste later de verantwoordelijkheid op voor de raketaanval. De groepering zat ook achter de zelfmoordaanslag waarbij vorige week donderdag 170 mensen omkwamen, onder wie 13 Amerikaanse militairen.

Zondagavond wisten de Amerikanen naar hun zeggen een nieuwe bomaanslag te voorkomen met een drone-aanval op een voertuig waarmee een IS-K-strijder op weg was om een aanslag te plegen bij de luchthaven.

Explosieven

Bij de Amerikaanse beschieting zouden volgens CNN negen burgers het leven hebben verloren, onder wie zes kinderen. De Amerikanen onderzoeken de gang van zaken nog, maar een veiligheidsfunctionaris suggereerde dat de enorme hoeveelheid explosieven in de auto mogelijk tot extra slachtoffers heeft geleid.

Op de luchthaven zitten nog ongeveer vierduizend Amerikaanse militairen die druk bezig zijn Amerikaanse burgers en Afghanen die de VS hebben geholpen te evacueren. Die operatie moet dinsdag worden afgerond: dan moeten de Amerikaanse troepen vertrekken en de luchthaven overlaten aan de Taliban. Ondanks de raketaanval vlogen Amerikaanse transporttoestellen maandag af en aan om nog zoveel mogelijk mensen weg te krijgen. Ook vrijwel alle resterende Amerikaanse diplomaten werden aan boord genomen.

Sinds de Taliban Kabul op 15 augustus innamen, hebben de VS en hun bondgenoten 114 duizend mensen weten weg te halen uit het land. Jake Sullivan, president Bidens nationale-veiligheidsadviseur, zei erop te vertrouwen dat het de VS zal lukken alle resterende Amerikaanse burgers te evacueren. ‘Er is nog tijd', aldus een Pentagon-woordvoerder. Maar er blijven nog steeds tienduizenden buitenlanders en Afghanen met visa voor westerse landen achter.

Evacuatielijst

Afghanen die op de evacuatielijsten stonden, kregen dit weekeinde een sms van de coalitietroepen met de boodschap dat ‘de internationale militaire evacuaties vanaf de luchthaven van Kabul zijn beëindigd’ en dat zij geen oproep voor een vlucht hoeven te verwachten.

Sullivan zei dat de VS de Taliban zullen houden aan hun beloften dat ze alle mensen met de juiste documenten zullen laten gaan. Volgens hem hebben de VS en hun bondgenoten allerlei middelen om de Taliban onder druk te zetten. Het land staat aan de rand van de financiële afgrond nu de westerse landen Afghanistans buitenlandse tegoeden hebben bevroren en de hulp grotendeels hebben stopgezet.

Maar zelfs als de Taliban meewerken, zal het nog uiterst moeilijk worden de evacuatie voort te zetten. Zeker na de raketaanval op de luchthaven zullen buitenlandse luchtvaartmaatschappijen niet staan te trappelen om commerciële vluchten op Kabul te hervatten.

Luchtverkeersleiding

Daarbij komt dat de luchtverkeersleiding nu volledig in handen is van de Amerikanen. Als die zijn vertrokken is het nog maar de vraag of de Taliban voldoende kennis in huis hebben om het vliegveld draaiende te houden. Qatar is in gesprek met de Taliban voor het verlenen van technische hulp op de luchthaven.

De Veiligheidsraad van de VN nam maandag een resolutie aan waarin de Taliban worden opgeroepen mee te werken aan het vertrek van bewoners die het land willen verlaten. Eerder had de Franse president Emmanuel Macron gepleit voor het opzetten van een veilige corridor in Kabul om de luchthaven veilig te bereiken. Parijs onderhandelt met de Taliban over het instellen van zo'n zone, maar het is onwaarschijnlijk dat zij toestemming zullen geven voor nieuwe militaire vluchten om de evacués op te halen.

Tal van landen, waaronder Nederland, zoeken nu naar mogelijkheden hun burgers en Afghaanse medewerkers en hun gezinnen via land uit Afghanistan te krijgen, als de luchtbrug definitief is gestopt. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas meldde maandag dat Oezbekistan bereid is achtergebleven Duitsers en Afghanen met een Duits visum toe te laten. Maar of die vluchtroute via land mogelijk is, hangt uiteindelijk af van de Taliban, die na het vertrek van de Amerikaanse troepen en hun bondgenoten de regie over de uittocht hebben.

De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR waarschuwde maandag dat er de komende tijd een nog veel grotere crisis dreigt in het land. De UNHCR voorspelde dat voor het eind van dit jaar alleen al mogelijk een half miljoen zullen uitwijken naar het buitenland. Filippo Grandi, het hoofd van de organisatie, riep alle landen op de grenzen open te houden voor vluchtelingen. Andere landen moeten die ‘humanitaire verantwoordelijkheid’ volgens hem delen met Pakistan en Iran, die nu al onderdak bieden aan 2,2 miljoen Afghaanse vluchtelingen.

Meer over