IS heerst nog in Mosul en Raqqa, ondanks bombardementen

Hoe sterk is Islamitische Staat (IS) nog in Syrië en Irak, ruim een jaar na het uitroepen van het Kalifaat? Volgens de VS verliest IS terrein in Irak. Maar de harde realiteit is dat IS zich ingraaft, voortdurend in het offensief gaat en nog altijd twee grote steden, Raqqa en Mosul, ferm in handen heeft. Zolang dat laatste niet verandert, blijft het kalifaat aantrekkelijk voor jihadi's.

Stieven Ramdharie
Strijders van IS in het glossy magazine Dabiq. Met Dabiq en professioneel gemaakte filmpjes, probeert IS de propagandaoorlog met het Westen te winnen. Beeld Dabiq
Strijders van IS in het glossy magazine Dabiq. Met Dabiq en professioneel gemaakte filmpjes, probeert IS de propagandaoorlog met het Westen te winnen.Beeld Dabiq

Een jaar is voorbij van de drie jaar die president Obama nodig dacht te hebben om IS te verslaan. Na meer dan 8.100 luchtaanvallen van de Westelijke coalitie in het kalifaat, waarbij volgens het Pentagon zo'n 16 duizend IS-doelwitten zijn geraakt, staan nu ook de Franse en Russische luchtmacht de VS bij om de jihadisten 'te vernietigen'.

Moskou kondigde dinsdag aan IS te gaan bestoken met kruisraketten op zee en langeafstandsbommenwerpers. Vorige week verloor IS het strategisch belangrijke plaatsje Sinjar. Het beeld dat opduikt, is dat IS dit militair niet lang kan volhouden. 'IS heeft nu minder grondgebied in handen', zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry dinsdag in Parijs. Zijn boodschap: de strijd vordert.

Maar de inname van Mosul en Raqqa, die het kalifaat het aanzien geven van een heuse staat, is nog altijd ver weg. Het Iraakse leger is nog bij lange na niet in staat om Mosul, de tweede stad van het land, te heroveren op de jihadisten. IS heeft dit jaar nabij Raqqa, de 'hoofdstad' van het kalifaat', terrein verloren. Maar ondanks dit verlies en de zware luchtbombardementen, is de stevige greep van IS op de noordelijke Syrische stad niet gebroken. Uit voorzorg, zijn al lang strijders uit Raqqa teruggetrokken. Ook zijn bases en commandocentra ontruimd.

Jonge aanhangers van IS krijgen een militaire opleiding. Het is niet bekend waar IS deze foto, gepubliceerd in nummer 11 van het jihadistenblad Dabiq, heeft gemaakt. Beeld Dabiq
Jonge aanhangers van IS krijgen een militaire opleiding. Het is niet bekend waar IS deze foto, gepubliceerd in nummer 11 van het jihadistenblad Dabiq, heeft gemaakt.Beeld Dabiq

Verslaan

'De verdedigingsstrategie van IS in Irak en Syrië houdt stand', concludeert IS-deskundige Jessica Lewis McFate van de Amerikaanse denktank Institute for the study of War in een analyse. McFate, die als inlichtingenofficier diende in Irak en Afghanistan, heeft de afgelopen jaren uitvoerig gepubliceerd over de militaire kracht van IS.

Volgens McFate heeft IS zich goed ingegraven. 'De campagne van IS en Irak laat zien dat ze in staat zijn het Kalifaat te verdedigen', betoogt ze. "IS zal niet verslagen worden zolang het in staat blijft steden in Irak en Syrië te behouden. Hoe langer de beweging stand weet te houden, hoe moeilijker het wordt ze te verslaan.'

Vanaf het moment dat IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi vorig jaar juli in Mosul het kalifaat uitriep, was duidelijk dat beide steden cruciaal waren voor IS. De controle over Mosul en Raqqa liet zien dat in Irak en Syrië een nieuwe staat was ontstaan: met een bestuur, een kalief, grenzen en een leger. De voormalige soennitische verzetsgroep 'Al Qaida in Irak'', de voorloper van IS, beleefde toen zijn politieke hoogtepunt.

Het gebied dat IS in handen heeft in Irak en Syrië en waar het nog altijd strijd voert. Beeld Institute for the Study of War
Het gebied dat IS in handen heeft in Irak en Syrië en waar het nog altijd strijd voert.Beeld Institute for the Study of War

Compenseren

Ruim 16 maanden later, is Al-Baghdadi nog steeds kalief en is het kalifaat niet echt aangetast. Door steeds weer in het offensief te gaan, probeert IS het kalifaat uit te breiden of te compenseren voor verloren gebied. Zo werd IS verslagen in Tikrit maar veroverde het in mei de belangrijke Iraakse provinciehoofdstad Ramadi. In Noord-Syrië verloor het Kobani. Hiertegenover stond onder andere de inname van Palmyra, dat toegang biedt tot de grote steden Homs en Damascus.

'Een kijkje in recente militaire operaties die de mujahedin met succes hebben uitgevoerd om het kalifaat uit te breiden', kunnen de lezers van de IS-glossy Dabiq lezen in nummer 11 bij foto's van aanvallen van de jihadisten. Vorige week verloren ze Sinjar in Noord-Irak, maar bij de Syrische stad Deir el-Zour kloppen ze aan de deuren.

'De vonk is hier aangestoken, in Irak, en de hitte zal in hevigheid toenemen, met de toestemming van Allah, totdat het de legers van de kruisvaarders verbrandt', wordt de vroegere leider van Al Qaida in Irak Abu Musab al-Zarqawi geciteerd. Hij werd in 2006 door de VS gedood bij een luchtaanval.

Strijders van IS paraderen door een stad in Syrië of Irak. In juni schatte de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Tony Blinken dat ruim 10 duizend IS-strijders waren gedood bij de luchtbombardementen van de VS. Beeld Dabiq
Strijders van IS paraderen door een stad in Syrië of Irak. In juni schatte de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Tony Blinken dat ruim 10 duizend IS-strijders waren gedood bij de luchtbombardementen van de VS.Beeld Dabiq

Grondoffensief

Mogelijk begint het Iraakse leger in 2016 het langverwachte offensief tegen Mosul, al is de vraag of het hiertoe wel in staat is. Wie Raqqa ooit moet gaan innemen, is een fors probleem voor de VS. Washington werkt in dit gebied samen met de Koerdische peshmerga. Maar Koerdische strijders inzetten om het overwegend Arabische Raqqa in te nemen, is geen aantrekkelijke optie. Hoe langer IS vast weet te houden aan beide 'kroonjuwelen', hoe meer het besef zal groeien bij de bevolking en de wereld dat het kalifaat niet meer zal verdwijnen.

Wat dit betreft werken de jaren die Obama heeft uitgetrokken om IS te verslaan, in het voordeel van IS. Een grondoffensief voorbereiden en openen, betoogt McFate, neemt tijd in beslag. 'Maar IS profiteert ervan als het allemaal langer duurt', concludeert ze in haar analyse. 'De uitbreiding van het kalifaat was een halt toegeroepen als IS in diverse gebieden was vastgezet. IS zal tot ver in 2016 weten vast te houden aan zijn verdedigingsposities, tenzij de door de VS geleide coalitie snel het initiatief weet te winnen in Irak en Syrië.'

Een groep jihadisten van IS, onder wie buitenlandse strijders. De foto is geplaatst in het nieuwste nummer van IS-blad Dabiq bij een verhaal met adviezen aan de strijders van het kalifaat. De kop luidt: 'Luister en gehoorzaam'. Beeld Dabiq
Een groep jihadisten van IS, onder wie buitenlandse strijders. De foto is geplaatst in het nieuwste nummer van IS-blad Dabiq bij een verhaal met adviezen aan de strijders van het kalifaat. De kop luidt: 'Luister en gehoorzaam'.Beeld Dabiq
Meer over