Is een opfriscursus staken nodig?

Peter de Waard
Werknemers van DAF Trucks tijdens een stakingsmars in Eindhoven in mei. Beeld ANP
Werknemers van DAF Trucks tijdens een stakingsmars in Eindhoven in mei.Beeld ANP

Uitkeringsinstantie UWV vergoedt cursussen helderziendheid en reïncarnatie, waarmee werkloze 50-plussers hun positie op de arbeidsmarkt kunnen verbeteren. Misschien zou het beter zijn aan werkende 50-plussers een opfriscursus actievoeren te geven, zodat ze niet op straat worden gezet.

Nederlanders durven amper meer actie te voeren, laat staan nog serieus te staken. Dat de politie de geplande acties bij het Grand Départ van de Tour uit angst voor hoogoplopend maatschappelijk ongenoegen heeft afgeblazen is een teken aan de wand. In Frankrijk wordt de Tour juist aangegrepen om industriële actie te voeren. In ieder dorp staat een brommerrijder paraat die een alternatieve omweg weet mocht de route zijn geblokkeerd.

Als de politie het werk neerlegt als de rellen in de Schilderswijk escaleren of een verkrachter in een Veluws dorp rondsluipt, zou dat kwalijk zijn. Maar sport is een geëigend doel, waarmee maximale aandacht met minimale schade wordt verkregen.

Misschien was de politie bang voor de rechterlijke macht. Vorige week stelde de Hoge Raad nog vast dat Nederland van alle EU-landen het stakingsrecht het meest had ingeperkt. Hier mag alleen worden gestaakt als 'alle andere middelen zijn uitgeput' en de acties van tevoren zijn aangekondigd. In de praktijk betekent het dat stakingen alleen zijn toegestaan als niemand er last van heeft.

Nederlanders zijn eigenlijk ontwend nog in actie te komen. De generaties X en Y hebben nooit barricaden beklommen en de babyboomers geloven het wel, zo vlak voor het pensioen. Wie wat te klagen heeft, doet dat maar op de sociale media of Radio 1 in Stand.NL. Het stakingswapen is zo bot geworden dat vakbond De Unie dit jaar besloot het maar helemaal op te geven.

FNV en CNV staken nog wel, zoals nu in de metaal of bij de rijksambtenaren, maar dat lijkt meer op prikacties waarvoor geen camerateam van de televisie nog aandacht heeft. In de metaal zijn de acties vanwege de zomervakantie zelfs opgeschort.

De meeste werknemers hebben niet meer de durf - of misschien ook geen zin - om het werk neer te leggen, met rode verf 'Wij pikken het niet meer' op een laken te schilderen en samen naar de Dam of het Binnenhof te trekken. Daarom hebben de rijksambtenaren na vier jaar nog geen cao.

De Amerikaanse filosoof en taalkundige Noam Chomsky stelde dat 'als werknemers onzekerder worden, ze niet zullen staken en hun meester blij en passief zullen dienen'. Onzekerheid is sinds de crisis troef. Flexibele contracten zijn de norm geworden en vaste de uitzondering, loonsverhogingen zijn uit den boze, allerlei secundaire arbeidsvoorwaarden worden ingeperkt en de sociale zekerheid wordt overhoop gehaald. In 2014 waren in Nederland 25 stakingen waar in totaal tienduizend werknemers aan deelnamen.

Voor het zien van de gele trui draaft al gauw het veertigvoudige op.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over