Analyse

Is dit het begin van de derde golf?

Na weken van dalingen neemt het aantal besmettingen en ziekenhuisopnamen weer toe. Is dit, ondanks de strenge maatregelen, het begin van de derde golf die het RIVM heeft voorspeld?

Een coronapatiënt op de covid-afdeling in het HMC Westeinde.  Beeld ANP
Een coronapatiënt op de covid-afdeling in het HMC Westeinde.Beeld ANP

Aantal besmettingen stijgt weer

Na weken van daling is er sinds dinsdag sprake van een lichte toename van het aantal besmettingen. In een week tijd nam het aantal positieve testresultaten met 8 procent toe naar gemiddeld bijna 3.700 per dag. Door het winterweer en de tijdelijk gesloten teststraten zijn cijfers lastiger te interpreteren, maar bijna alle berekeningen over besmettingen tonen een stijgende lijn. Alleen het percentage positieve testen daalde de laatste dagen licht, maar dat komt mogelijk omdat er op sommige plekken grootschalig is getest. Een echte brandhaard in Nederland is niet aan te wijzen, in bijna alle regio’s zijn meer inwoners positief getest dan vorige week. De laatste keer dat de daling van het aantal besmettingen stokte, op 5 december, verdubbelde het aantal meldingen in twee weken naar meer dan 10 duizend per dag. De daling werd daarna weer ingezet, maar de weg terug duurde een stuk langer dan de tocht omhoog. Een klein deel van de stijging komt doordat kinderen onder de 12 jaar, die sinds vorige week weer naar school gaan, nu ook bij lichte klachten getest worden.

Ook meer nieuwe patiënten in het ziekenhuis

De drukte in het ziekenhuis neemt ook weer toe. De afgelopen dagen was er al een toename van het aantal nieuwe opnamen in het ziekenhuis. In een week tijd steeg de instroom met ruim 10 procent naar 206 nieuwe patiënten per dag. Door deze toename zijn er nu ook meer bedden bezet, hoewel dit langzamer gaat omdat veel patiënten ook weer naar huis mogen. Vrijdag steeg de bezetting op weekbasis voor het eerst, met 2 procent naar 1.943 bezette bedden. Op de intensive care liggen momenteel 510 patiënten, nog wel verwijderd van de piek van 1400 bedden begin april vorig jaar en de piek van de tweede golf met 731 bedden. Opmerkelijk is dat de ziekenhuis- en besmettingscijfers tegelijkertijd stijgen. Normaliter neemt het aantal ziekenhuispatiënten pas ruim een week na de stijging van besmettingen toe. Dit kan ook betekenen dat het aantal besmettingen al langer toeneemt, maar dat dit door het winterweer en de gesloten teststraten nog niet duidelijk werd uit het aantal positieve testen. De situatie in ziekenhuizen is wel iets beter beheersbaar dan tijdens de eerste golf. Door betere behandeling is er minder sterfte en gaan patiënten sneller naar huis.

Britse variant verspreidt zich minder snel

De tragere opmars van de Britse variant is een lichtpuntje. De nieuwe variant B117 krijgt minder snel de overhand dan in eerste instantie was voorspeld. Waar het RIVM begin februari nog dacht dat ruim tweederde van de besmettingen was veroorzaakt door de meer besmettelijke variant van het virus, is die schatting achteraf bijgesteld naar minder dan de helft. Uit de daadwerkelijke tellingen, waarbij enkele honderden tests per week worden gedaan, valt het aandeel van de Britse variant nog lager uit. Als de Britse variant zich minder snel verspreidt, is dat ook een indicatie dat de extra besmettelijkheid van deze variant mogelijk minder groot is. Dit kan uiteraard ook het gevolg zijn van de strengere maatregelen De ervaringen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland lieten eerder al zien dat ook met een Britse variant het aantal besmettingen kan dalen. Volgens het RIVM is ook bij deze nieuwe cijfers een derde golf niet geheel te voorkomen, maar zal deze wel iets lager zijn dan eerder voorspeld. Premier Rutte en OMT-lid Marc Bonten gaven deze week aan dat een daling van het aantal besmettingen niet haalbaar is, maar wel dat de derde golf laag kan blijven.

En vaccinatie moet uitweg bieden

Mooi weer, strenge maatregelen en vaccinatie moeten Nederland uiteindelijk van de derde golf verlossen. Hoe meer mensen gevaccineerd zijn, en dan vooral de kwetsbare ouderen, hoe sneller de pandemie bedwongen kan worden. Daarbij zijn er nog veel onzekerheden. Wellicht kunnen mutanten ontsnappen aan sommige vaccins, waardoor een prik minder effect kan hebben. Na een moeizame start gaat het met vaccineren wel een stukje beter. Nederland zit binnen de Europese Unie inmiddels in de middenmoot en verwacht dit weekend de miljoenste prik te zetten. Als er meer vaccins geleverd worden zou dat tempo ook nog verder omhoog moeten. Ruim 150 duizend personen, met name zorgmedewerkers, hebben een tweede dosis van het vaccin binnen en zouden dus veel minder bevattelijk moeten zijn voor covid-19. In het huidige tempo duurt grote bescherming nog wel even, maar naar verwachting hebben bijna alle 80-plussers half april hun tweede dosis binnen. De effecten van vaccinatie op het aantal ziekenhuisopnamen zal dus nog wel enige tijd op zich laten wachten.

Meer over