Zeven vragenCoronatoegangsbewijs

Is de corona-app een straf voor de horeca of een genot voor de kroegtijgers en smulpapen?

Wie straks naar café of restaurant wil, zal een coronatoegangsbewijs moeten tonen, zo is het voornemen van het kabinet. Zeven vragen over de coronacheck in de horeca.

Lunch bij de Blonde Pater in Nijmegen,  met kuchschermen tussen de tafels. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Lunch bij de Blonde Pater in Nijmegen, met kuchschermen tussen de tafels.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Wie mag er wel en wie mag er niet naar binnen voor een hapje of een drankje?

Iedereen moet een QR-code tonen, in de coronacheckapp of uitgeprint op papier – in bijzondere gevallen kun je de Coronacheck-helpdesk zelfs vragen een coronabewijs naar je privéadres op te sturen. De medewerker in de horeca kan die QR-code met een speciale scan-app op de smartphone controleren. Bezoekers van theaters, concerten of sportwedstrijden moeten deze toegangscontrole al langer ondergaan, die ook geldt voor kinderen vanaf 13 jaar.

Bij een groen scherm beschikt de gast over een geldig vaccinatie-, test- of herstelbewijs. Daarvoor moet die persoon ten minste twee weken eerder een tweede coronaprik hebben gehad, of vier weken eerder het Janssen-vaccin hebben gekregen. Óf een negatief testbewijs kunnen tonen dat maximaal 24 uur na het moment van testen geldig is. Óf een ‘herstelbewijs’ hebben dat hij corona heeft gehad: hij moet dan wel ten minste 11 dagen maar niet langer dan 180 dagen geleden positief op corona zijn getest.

Voldoe je niet aan die voorwaarden, dan ziet de horecamedewerker een rood scherm en moet hij de gast de toegang weigeren. Dat gebeurt bijvoorbeeld als iemand 25 uur voor het betreden van de horecagelegenheid negatief is getest. Dan is de testen-voor-toegangscode weer verlopen.

De controleur kan aan de QR-code niet zien wat de bron ervan is: vaccinatie, test of hersteld van corona. Om de identiteit te controleren ziet hij wel de eerste letter van de voornaam, de eerste letter van je achternaam, de geboortedag en de geboortemaand. Om privacyredenen worden niet altijd al deze gegevens getoond: het kan dus zijn dat één van de initialen is weggelaten en is vervangen door een streepje.

Kun je ook met een QR-code van een ander naar binnen?

Om gesjoemel te voorkomen, wordt de horecamedewerker geacht ook naar een ID-bewijs te vragen zodat de ID-gegevens van de QR-code gecontroleerd kunnen worden. Het is echter de vraag of die extra check veel zal voorkomen. In Frankrijk, waar de toegangscontrole in de horeca al gemeengoed is, wordt in praktijk bijna nooit ook nog naar een ID-kaart gevraagd.

Wat vinden de horecabedrijven van de dreigende toegangscontrole?

Koninklijke Horeca Nederland (KHN) is woest over het voornemen van het kabinet. Heel Nederland werkt toe naar versoepelingen, maar de horeca krijgt er opnieuw restricties bij, klaagt KHN-voorzitter Robèr Willemsen. Er is al een enorm personeelstekort, stelt hij, dus een extra portier bij de deur komt niet zomaar aanwaaien. Veel horecabedrijven kampen door de coronacrisis met hoge schulden. Volgens hem wordt ‘ondernemen haast onmogelijk gemaakt’ door het kabinet. ‘Ik ben laaiend, want het is echt onacceptabel dat de horeca constant politieagent moet spelen’, aldus Willemsen.

Volgens hem gebruikt het kabinet de coronatoegangsbewijzen voor de horeca vooral als middel om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen. Hij noemt het onacceptabel dat de horeca wordt misbruikt om ‘een falend overheidsbeleid te verbloemen’.

Koninklijke Horeca Nederland staat bekend om zijn scherpe kritiek op het overheidsbeleid – hebben ze een punt?

Voor restaurants lijkt de coronacheck niet zo moeilijk. Vaak moet je als gast al van tevoren een tafel reserveren, en bij binnenkomst een medewerker aanspreken die je een tafel aanwijst. Dan is het voor die medewerker niet zo moeilijk of tijdrovend om meteen even de QR-codes van de gastengroep te controleren. Iets lastiger wordt het als hij daarbij ook nog eens de paspoorten of ID-bewijzen moet checken. Het ministerie van VWS zou dat wel graag willen, maar de vraag is of dat ook zal gebeuren.

Voor cafés is het een moeilijker verhaal, omdat mensen er meestal binnen komen lopen zonder reservering. Of zoals iemand in de horecasector dat verwoordt: zetten we onze beste man achter de bar bij de deur of huren we voor veel geld een portier in?

Je zult maar niet gevaccineerd zijn of corona hebben gehad, en op Schiermonnikoog of Vlieland een biertje willen drinken in het café…

Dan heb je wel een probleem, want op beide Waddeneilanden is geen testlocatie – daarvoor moet je naar een ander Waddeneiland of het vasteland. Volgens het ministerie van VWS zijn er ruim 110 testlocaties verspreid over het land, waardoor 90 procent van de bevolking op maximaal 20 minuten rijden van een teststation woont. Maar een klein deel van de bevolking, vooral in Noord- en Oost-Nederland, zal meer moeite moeten doen voor een hapje of drankje buiten de deur.

De stichting Open Nederland heeft wel net een nieuwe aanbesteding geopend voor testaanbieders, waardoor het netwerk mogelijk nog wat fijnmaziger wordt. En de vaccinatiegraad van de Waddeneilanden zelf is relatief hoog. Maar dat zegt niets over de toeristen die er volgende maand herfstvakantie komen vieren. In dat opzicht hebben de horeca-ondernemers op Vlieland en Schiermonnikoog net wat meer meer reden tot klagen.

Moet het horecapersoneel zelf straks ook een coronatoegangsbewijs hebben, net als de gasten?

Nee, dat mag de horecabaas vanwege arbeidsrechtelijke en privacyregels niet eisen van zijn medewerkers - diezelfde discussie woedt ook in andere sectoren, met name in de zorg. Koninklijke Horeca Nederland vindt dat eveneens dubbel. ‘Horecapersoneel mag gasten straks wel controleren op een coronatoegangsbewijs, en dan wel of geen toegang verlenen', aldus een KHN-woordvoerder. ‘Andersom mogen de gast en horecawerkgever het personeel niet vragen naar en checken op het coronatoegangsbewijs.’

De controleur in restaurant of café mag dus niet zelf worden gecontroleerd. Die constatering zal eveneens ‘scheve ogen geven’, aldus KHN. ‘Daarom vinden wij dat je aan iedereen of aan niemand een coronatoegangsbewijs moet vragen’, aldus de woordvoerder. ‘Het gaat om eigen verantwoordelijkheid, van gast, ondernemer en medewerker.’

Het kabinet wil de maatregel ook invoeren voor de bioscopen. Hoe hebben die gereageerd?

Die zijn eveneens not amused. Volgens de Nederlandse vereniging van bioscopen en filmtheaters (NVBF) zullen de verplichte coronatoegangsbewijzen in combinatie met het laten vervallen van de anderhalvemetermaatregel ‘een enorme klap’ betekenen voor de sector. ‘De introductie van “checken voor toegang” zal een forse drempel opwerpen voor het meest toegankelijke uitje’, aldus de NVBF. Want de vaccinatiegraad onder jongeren en jongvolwassenen ligt veel lager dan het landelijk gemiddeld. Dat geldt volgens de NVBF helemaal voor de grote steden, waar de grootste bioscopen zich bevinden. De vereniging wil in plaats van de verplichte coronacheck liever dat de huidige 1,5 meter wordt gehandhaafd.