analyse

Is de afkeer van Netanyahu genoeg om uiterst links en uiterst rechts in één coalitie te krijgen?

Nu het de Israëlische premier Netanyahu weer niet gelukt is om een regering te vormen, heeft Yair Lapid, leider van de centristische partij Yesh Atid, opdracht gekregen om het te proberen. Hij heeft 28 dagen de tijd om een handtekening los te weken van een aantal partijen die maar één ding met elkaar gemeen hebben: een diepe afkeer van Netanyahu.

Oppositieleider Yair Lapid in zijn kantoor in Tel Aviv.  Beeld AP
Oppositieleider Yair Lapid in zijn kantoor in Tel Aviv.Beeld AP

Al deze partijen, van uiterst rechts tot uiterst links, verwijten Netanyahu dat hij aan de macht blijft vasthouden terwijl hij terecht moet staan wegens corruptie. Deze kwestie splijt het land sinds 2019 in tweeën: de ene helft van de kiezers wil Netanyahu weg hebben, de andere helft blijft hem steunen, waardoor het na vier verkiezen nog steeds niet is gelukt om een stabiele regering te vormen.

Ook deze keer moest Netanyahu tandenknarsend de handdoek in de ring gooien. In de hoop stemmen weg te trekken bij concurrerende rechtse partijen had hij een overeenkomst gesloten met Religieus Zionisme, een alliantie van extreem-rechtse, racistische partijen. Maar de enige manier waarop Netanyahu een coalitie kon vormen, was door samen te werken met de Arabisch-Israëlische partij Ra’am, en dat bleef Religieus Zionisme weigeren.

‘Er is een Toekomst’

Nu ligt de bal bij Lapid, een zoon van een voormalige minister van Justitie, die in de jaren negentig bekend werd als tv-presentator en nu aan het hoofd staat van de centristische partij Yesh Atid, wat ‘Er is een Toekomst’ betekent. Al vier verkiezingen lang voert Lapid voornamelijk campagne tégen Netanyahu, waarvan de eerste drie keer samen met Benny Gantz, met wie hij samen de partij Blauw en Wit oprichtte. Toen Gantz na de derde keer toch in een coalitie met Netanyahu stapte, keerde Lapid zich woedend van hem af.

Benjamin Netanyahu na afloop van een campagnetoespraak. Beeld REUTERS
Benjamin Netanyahu na afloop van een campagnetoespraak.Beeld REUTERS

Lapid denkt dat de weerzin jegens Netanyahu genoeg zal zijn om een bonte stoet aan partijen tot één coalitie te smeden, en te voorkomen dat Israël voor de vijfde keer in korte tijd naar de stembus moet. ‘Het fundament ligt er’, zei hij deze week. ‘Wij kunnen een regering vormen.’

Netanyahu reageerde furieus. ‘Dit wordt een levensgevaarlijke, linkse regering. Een dodelijke combinatie van incompetentie en onverantwoordelijkheid.’ Analisten zeggen dat de premier alles uit de kast zal halen om Lapid de voet dwars te zetten. ‘Hij zal vanaf nu de gekste dingen beloven, van de Brooklyn Bridge tot vastgoed op Mars, aan iedereen die ervoor bedankt om aan deze coalitie deel te nemen’, schreef Alon Pinkas, voormalig Israëlisch consul in New York, in de gezaghebbende krant Haaretz.

Over uiterlijk vier weken wordt duidelijk of hem dat is gelukt, of dat Israël voor het eerst sinds 12 jaar een premier krijgt die geen Netanyahu heet.