Column

Is 5 x 6 uur werken niet beter dan 4 x 8 uur?

Een kortere werkdag bevordert de productiviteit meer.

Peter de Waard
null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

In 1961 werd besloten tot invoering van de vijfdaagse en 40-urige werkweek (dus 5 maal 8 uur). Tot die tijd werd ook op zaterdag gewerkt. En toen de werkloosheid in de jaren tachtig explodeerde kwam de vierdaagse werkweek op de agenda te staan. Fasegewijs zou die worden doorgevoerd: eerst 36 uur via het systeem van atv-dagen en daarna naar 32 uur (4 maal 8 uur) met een vrije vrijdag, zodat het beschikbare werk eerlijker zou worden verdeeld.

Behalve de tussenstap met het gedrocht van de atv-dagen kwam daarvan niets terecht. In de jaren negentig trok de werkgelegenheid aan en in het decennium daarop barstte onder het vaandel van het neoliberalisme een mondiale ratrace los waarbij langer en flexibeler werken juist het parool werd en 5 maal 8 uur weer de standaard.

Maar nu staat vier dagen werken weer op de agenda. De PvdA durft er opnieuw over na te denken en te debatteren, nadat een dergelijk idee in 2009 nog was weggehoond. Martijn van Dam, vicefractievoorzitter in de Tweede Kamer, stofte het af met vele mitsen en maren - niemand wordt verplicht, het kunnen ook vier dagen van negen uur worden en het moet zonder salarisvermindering.

Erover nadenken is uiteraard nog iets heel anders dan er een echt programmapunt van maken dat ook tijdens onderhandelingen voor de kabinetsformatie overeind moet blijven. Maar misschien zou je kunnen beginnen met een vierdaagse werkweek voor 60-plussers, om de grens daarna geleidelijk aan terug te brengen tot 55 jaar. Zo zou je ook het demotiebeleid dat zo dringend noodzakelijk is gestalte kunnen geven. Uit enquêtes van Delta Lloyd en onderzoeksinstituut Netspar blijkt dat slechts 27 procent van de werknemers gemotiveerd is tot 67 jaar door te werken en dat ook weinig bazen behoefte hebben aan oudere niet-gemotiveerde werknemers. Door ouderen vier dagen te laten werken kun je daar alvast een mouw aan passen.

Maar een beter PvdA-voorstel is een vijfdaagse werkweek van zes uur per dag. Een kortere werkdag bevordert de productiviteit meer. Daarnaast vermindert het de behoefte aan kinderopvang, waardoor mannen en vrouwen beter in staat zijn allebei te werken. Slaapexpert Paul Kelley van de universiteit van Oxford noemde onlangs werken van 9 tot 5 een marteling die niet in overeenstemming is met onze biologische klok. 'Voor 10 uur 's ochtends werken maakt ons ziek', stelde Kelley.

In Zweden voerden al veel bedrijven de vijfdaagse werkweek van zes uur per dag in. Uit de ervaringen blijkt dat werknemers meer energie hebben en zich beter concentreren. Het vermindert het aantal verloren uren door pauzes. Daarom wil Zweden de zesurige werkdag standaardiseren.

Nadeel is wel dat men vijf keer per week moet blijven reizen, hetgeen met deze NS niet altijd even aangenaam is. Misschien biedt spreiding van werktijden hier een oplossing.

Maar als het korter moet, dan liever 5 x 6.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over