Irritaties groeien tussen VS en Europa

Een executie, een vrijspraak en een conflict over bananen hebben flinke irritatie gewekt tussen de Verenigde Staten en hun Europese bondgenoten....

Vooral de vrijspraak van de Amerikaanse piloot die vorig jaar het ongeluk met een skilift in Italië veroorzaakte, heeft kwaad bloed gezet tussen de VS en hun NAVO-partners. De piloot vloog zo laag dat hij de kabels van een skilift raakte. Bij het ongeluk kwamen twintig mensen om, onder wie een Nederlandse.

De Belgische minister van Justitie Van Parys zei 'perplex' te zijn over de vrijspraak voor de piloot. De reacties waren het felst in Italië, waar van een 'schijnproces' werd gesproken. Minister van Defensie Scognamiglio vroeg zich af of het niet tijd wordt de afspraken over de jurisdictie over het personeel op NAVO-bases te veranderen.

De Italiaanse premier D'Alema, die juist op bezoek is in de VS, zei 'met stomheid geslagen' te zijn dat er niemand verantwoordelijk blijkt voor het 'bloedbad'. D'Alema eiste gisteren tijdens een gesprek met president Clinton nog eens dat de verantwoordelijken worden gestraft.

Het Pentagon wees de kritiek af en zei dat de uitspraak gedaan was na een 'eerlijk, open en grondig' proces. Toch lijkt de Amerikaanse regering flink in haar maag te zitten met het vonnis, dat ook in de VS hier en daar verbazing heeft gewekt.

Clinton zei na afloop van het gesprek met D'Alema dat hij niet kon ingaan op de uitspraak, maar hij beklemtoonde wel dat de VS de verantwoordelijkheid voor het ongeluk aanvaarden. Eerder had zijn woordvoerder Lockhart laten doorschemeren dat de nabestaanden op extra compensatie kunnen rekenen.

De VS hebben ook veel kritiek uitgelokt met de executie van twee Amerikanen van Duitse afkomst, ondanks een oproep van het Internationale Gerechtshof in Den Haag tot uitstel. Duitsland was naar het Hof gestapt omdat de twee, die wegens moord waren veroordeeld, ook nog de Duitse nationaliteit hadden. Volgens Bonn hadden de VS verzuimd het Duitse consulaat in te lichten over de zaak.

De Duitse minister van Justitie Däuble-Gmelin noemde de executie 'barbaars' en 'onwaardig' voor een rechtsstaat. De excuties van de broers LaGrand waren voor het Duitse weekblad Die Zeit aanleiding de vraag op te werpen of Europa en de VS nog wel dezelfde waarden verdedigen.

De Duitse regering heeft laten weten dat de zaak tegen de VS bij het Hof gewoon doorgaat, ook al zijn de executies al voltrokken.

De Europese opwinding over de executies heeft in de VS echter weinig weerklank gevonden. Veruit de meeste Amerikanen zijn voor de doodstraf en de autoriteiten hebben zich nooit veel aangetrokken van protesten uit het buitenland.

Behalve deze emotionele kwesties broeit er ook een handelsoorlog over de restricties van de EU-landen op de import van bananen. Als straf daarvoor kondigden de VS deze week extra heffingen af op 520 miljoen dollar aan importgoederen uit de EU. Hoe groot de irritatie is blijkt wel uit het feit dat Londen, normaal Amerika's trouwste bondgenoot, het nodig vond de Amerikaanse ambassadeur al twee keer op het matje te roepen.

Meer over