'Ironie en schunnigheid spreken ons wel aan'

Heftig, onconventioneel en rebels, zo ziet Boomerang Freecard zichzelf graag. De ansichtkaarten die je overal gratis uit rekjes kan plukken, vormen een platform voor onbekend talent en gevestigde kunstenaars....

'Fuck 1993!', dat is weer eens wat anders dan Zalig Uiteinde. De verwensing stond in vette letters afgedrukt op een Boomerang Freecard en hoorde in een reeks kaarten van de slecht-nieuws-krant Sunday Violence. Boomerang, dat naar eigen zeggen een 'heftig, onconventioneel en rebels' imago heeft, maakte een speciaal album waarin de Sunday Violence-serie kon worden verzameld. Dat is nu een kostbaar collector's item.

Ansichtkaartenuitgeverij Boomerang bestaat tien jaar en ter gelegenheid daarvan is in de Rotterdamse Kunsthal een tentoonstelling te zien van duizend opvallend vormgegeven kaarten, een selectie uit de ruim negenduizend verschillende kaarten die in het afgelopen decennium hun weg vonden naar de Boomerang-rekjes in grand cafés, bioscopen, schouwburgen, fitnesshallen, middelbare scholen en universiteiten.

Boomerang werd in 1993 naar Spaans en Deens voorbeeld opgericht door Ernst Coenen en Pierre Karsten. Inmiddels heeft het bedrijf vestigingen in acht landen. Hoofdredacteur van de kaarten-productie is Olivier Wegloop, die als een waakhond de beeldkwaliteit van Boomerang in de gaten houdt. De kaarten moeten hip zijn, anders laten jongeren ze in de rekjes liggen.

Sommige kaarten fungeren als advertentie. Wegloop: 'Reclamekaarten moeten uitnodigen om mee te nemen en niet vol staan met tekst en grote logo's. Dat blieft het publiek namelijk niet. Voor de zogenaamde redactionele kaarten hanteren we strenge spelregels. De boodschap moet ons aanspreken en het moet iets toevoegen aan de kwaliteit van ons medium. We kijken naar esthetiek: een kaart moet fraai vormgegeven zijn, vernieuwend of creatief. We kijken naar gebruikswaarde: hij moet verstuurbaar zijn, uitnodigen om op te hangen of anderszins te gebruiken. We kijken naar de manier waarop de boodschap wordt verkondigd: ironie en een beetje schunnig, om maar wat te noemen, spreken ons wel aan.'

Een voorbeeld van schunnige ironie is een kaart met de tekst: 'Samen wildplassen?' De afbeelding toont een bouwplaat voor een plastuit, zodat ook meisjes in de open lucht hun blaas kunnen legen. Ga jongeren niet met opgeheven wijsvingertje vertellen dat ze niet tegen gevels mogen urineren, nee, stop een lollige kaart in het rekje van hun favoriete kroeg! Je kunt alles verkopen, als je maar leuk bent. M & M's bracht zijn snoepjes aan de man door in te spelen op verschillende maatschappelijke items (racisme, vergrijzing, terrorisme) en maakte een kaart over Anti-Kleur-Terreur met grijze smarties in de hoofdrol. Om de artistieke kwaliteit hoog te houden, laat Boomerang ook zelf kaarten ontwerpen door bekende namen als Micha Klein, Erwin Olaf en Leendert Masselink. Onbekend talent komt aan de bak via het Boomerang Supports Art-systeem: 'Iedereen kan insturen, van huisvlijt en zolderkamertjeswerk tot kunst van de gevestigde orde. Een keer per twee weken is er een redactievergadering en wordt uit de enorme berg inzendingen een selectie gemaakt. Het aanbod overstijgt vele malen onze capaciteit, dus we moeten selectief zijn en heel erg veel afwijzen.'

Word je ontwerp uitgekozen, dan kom je gratis in het netwerk. Alle anderen moeten flink in de buidel tasten. Een landelijke Freecards-campagne kost zesduizend euro aan productie en achttienduizend euro aan distributie. Een culturele kaart alleen in het Schoolcardsnetwerk is goedkoper en kost 8.750 euro. En dan zijn er nog de ideële kaarten. Wegloop: 'Als het doel ons aanspreekt en het beeld op de kaart is sterk, dan is er een kans dat we de kaart gratis uitbrengen als redactionele kaart. '

Behalve de tentoonstelling komt ook een stevig boek uit bij uitgeverij Schuyt & Co waarin het vluchtige medium wordt vereeuwigd. Dat is veel eer voor wat je ook kunt zien als een sluwe vorm van colportage. Wegloop: 'We zijn een platform voor beeldmakers. Wat je in de rekjes aantreft, is een afspiegeling van wat er vandaag en morgen speelt op het gebied van reclame, grafische vormgeving, fotografie en wat verder beeldcultuur genoemd wordt. Dat brengen wij naar een groot publiek.'

Meer over