Iowa’s arbeiders geloven in Edwards

John Edwards is de enige presidentskandidaat met echte arbeiders in zijn publiek. Stevige kerels met de tekst ‘Steelworkers for Edwards’ op hun sweaters....

‘Wij geloven echt in John Edwards’, zegt een van hen. ‘Maar hij kan het je beter vertellen’, wijst hij naar vakbondsman Chuck Rocha, die het woord doet voor de rest.

Rocha: ‘Edwards begrijpt ons. Zijn vader werkte in een staalfabriek. Hij was bij ons in de picket line toen we de strijd aanbonden met Goodyear. Hij vecht tegen oneerlijke concurrentie uit het buitenland.’ Degene die het het allerbeste kan vertellen, is Edwards zelf. ‘Go John Go! To the White House!’, scanderen de arbeiders.

Dan wordt Edwards aangekondigd, zoals alle kandidaten, als ‘de volgende president van de Verenigde Staten van Amerika’. In spijkerbroek, overhemd en een informeel vestje komt hij op. Edwards is een knappe man die wel iets weg heeft van de acteur Tom Cruise.

‘Amerika behoort aan ons toe’ , staat op de bus waarmee hij aan zijn finale tour door Iowa begint. Dat is de centrale boodschap van de Democraat John Edwards: een vlammende aanklacht tegen het grote geld en de lobbyisten die Washington in hun greep houden. Neem de jaren negentig.

Het is het tijdperk waarmee rivale Hillary Clinton goede sier probeert te maken. Edwards’ samenvatting is vernietigend: ‘Wat hadden we het hardst nodig? Een ziektekostenverzekering voor iedereen. Maar onder druk van de farmaceutische industrie kwam er niets van. Wat hadden we het minst nodig? Vrijhandelsakkoorden als NAFTA die de Amerikanen miljoenen banen kosten. Maar onder druk van het bedrijfsleven kwamen die er we.’

Edwards is op stoom gekomen. ‘Broeders en zusters, het is tijd de democratie terug te pakken. Hoe lang gaan we de bedrijven en lobbyisten Amerika laten besturen?’ En dan komt zijn belofte aan de kiezers: ‘Jullie gaan naar de caucus voor mij, ik geef jullie de Democratische Partij terug, het Witte Huis, en dan het land!’ De kandidaat krijgt een stormachtig applaus.

Zoals altijd heeft hij verteld over zijn grootvader en zijn vader die in de staalfabriek werkten. ‘37 jaar in de fabriek om zijn kinderen een kans te geven. Maar dat is ook de grote belofte van Amerika. Als je hard werkt en je best doet, kan de volgende generatie bloeien.’

Zo weet Edwards een schijnbare incongruentie glad te strijken: zelf is hij weliswaar relatief arm opgegroeid, maar als letselschadeadvocaat vervolgens heel rijk geworden. De ex-senator bezit een enorme villa in North Carolina en hij kwam in het nieuws toen hij zijn haar liet knippen voor 400 dollar.

De enige politicus die in het land zonder sociaal-democratie echte arm-tegen-rijk-retoriek durft te gebruiken, is zelf multimiljonair. Maar de metaalarbeiders nemen het hem niet kwalijk. ‘Hij is opgeklommen van heel laag’, zeggen ze. ‘Hij heeft er hard voor gewerkt. Dit is Amerika.’

John Edwards heeft een extra argument in de vorm van zijn vrouw Elizabeth, een krachtige persoonlijkheid die zich populair heeft gemaakt bij de kiezers in Iowa. Ze voert ook nu een paar dagen per week campagne, ook al werd in maart ontdekt dat haar borstkanker is uitgezaaid. Edwards kan vandaag alleen maar melden dat ze bij de dokter is geweest en ‘het goed maakt’. Dat zijn hoop op Iowa is gericht, ligt voor de hand. Vier jaar geleden, toen hij voor het eerst kandidaat was, eindigde hij hier bij verrassing vlak na John Kerry.

Hij werd geroemd om zijn optimisme en retorische gaven. In de staten die erna kwamen legde hij het af tegen Kerry, maar werd wel diens running mate. Toen ze de verkiezing hadden verloren van Bush en Cheney, was al duidelijk dat hij zich nog een keer kandidaat zou stellen voor het presidentschap.

Maar Edwards heeft pech. Zoals een tennisser die heel goed is, maar moet ontdekken dat juist in zijn generatie een nog sterkere speler is opgestaan, heeft Edwards in 2008 twee ijzersterke kandidaten tegenover zich.

Hij wilde alle anti-Hillary-stemmen binnenslepen, maar de rijzende ster van Barack Obama gooide roet in het eten. Obama haalt kiezers en donateurs bij Edwards weg, zodat deze zich gedwongen zag publieke financiering van zijn campagne te accepteren, wat beperkingen brengt en ook een als zwaktebod wordt gezien.

Edwards heeft zijn beleidsvoorstellen nu veel beter voorbereid dan in 2004. Hij was de eerste kandidaat die met een doortimmerd plan kwam om iedereen een ziektekostenverzekering te geven.

Maar in de media gaat het alleen over de schilderachtige strijd tussen Clinton en Obama. Edwards is verworden tot The Third Man.

Ook zijn eigen campagnestrategen zijn het erover eens dat hij op 3 januari moet winnen in Iowa om dat te doorbreken. Uitgesloten is zo’n verrassing niet. In de meeste peilingen eindigt Edwards vlak onder de twee koplopers. Dus voert hij juist hier als een bezetene campagne. Hij heeft in de herfst al alle 99 provincies van de staat bezocht, en is er in december gewoon opnieuw, soms in gezelschap van de zangers Jackson Browne en Bonnie Raitt, die campagne voor hem voeren. De Edward-campagne richt zich vooral op de afgelegen boerendorpen waar weinig kiezers veel invloed hebben op de uitslag.

Hij vecht voor zijn overleven. Campagnekenners zijn het eens: als Edwards zelfs in Iowa achter Clinton en Obama eindigt, is het gedaan met zijn kandidatuur. waarschijnlijk voorgoed. Maar zover is het nog niet. ‘Het klinkt misschien gek’, zegt een campagnevrijwilliger, ‘maar ik weet zeker dat Edwards gaat winnen.’

Meer over