Inzet bracht impopulaire Barak naar de top

Ehud Barak voerde zijn succesvolle verkiezingscampagne met het doorzettingsvermogen van een beroepsmilitair. Dat is niet verwonderlijk. Het grootste deel van zijn leven was soldaat Barak bezig met het doden van Arabieren....

Theo Koelé

ALS STRIJDER is Ehud Barak (57) op z'n best. Zo schopte hij het tot premier, zeggen Israëlische commentatoren. Sommigen van hen noemden Barak een jaar geleden nog saai, vaag en besluiteloos. Premier 'Bibi' Netanyahu was de duivelskunstenaar die zich uit elke crisis redde - een ramp voor oppositieleider Barak. Pas toen Netanyahu eind 1998 in het parlement ten val kwam, mede door toedoen van zijn ultra-rechtse bondgenoten, kon Barak er tegenaan.

Hij voerde de verkiezingscampagne met dezelfde inzet als de militaire operaties waarop hij zich laat voorstaan. Met vijf eremedailles is hij Israëls meest gedecoreerde militair. Als commando in Libanon schakelde hij, verkleed als vrouw, in 1973 leiders van de Palestijnse terreurbeweging Zwarte September uit. In 1972 beëindigde hij de kaping van een Belgisch vliegtuig op de luchthaven Ben Gurion. Barak en zijn mensen, onder wie Netanyahu, bevrijdden de passagiers en doodden twee Arabische gijzelnemers. Als opperbevelhebber was Barak verantwoordelijk voor het geweld tegen de Palestijnen tijdens de intifada, de volksopstand van eind jaren tachtig, begin jaren negentig.

Barak mag dan zijn leven goeddeels hebben gevuld met het doden van Arabieren (hij was 35 jaar militair), het is een publiek geheim dat de Palestijnse leider Yasser Arafat hoopte op zijn verkiezingsoverwinning. Alles beter dan die onbetrouwbare Netanyahu, moet hij gedacht hebben. Arafat ziet in Barak een harde, maar integere onderhandelaar. Die opvatting wordt gedeeld door veel Israëli's.

'De mensen stemmen niet op Barak omdat ze hem mogen, maar omdat Netanyahu nog minder geliefd is', zei een commentator. Zelfs in zijn eigen Arbeidspartij is Barak niet populair. Hij geldt als autoritair, en pronkt met zijn intellectuele gaven. Hij heeft niet alleen een militaire achtergrond, maar is ook natuurkundige en symsteemanalyst. Barak heeft, naar men zegt, een 'fotografisch geheugen' en een 'zeer hoog IQ'.

Ehud Barak, gehuwd en vader van drie kinderen, werd geboren onder de naam Ehud Brog. Zijn ouders waren immigranten uit Polen en Litouwen, pioniers van de kibboetsbeweging. De stap van de kibboets naar het leger, beide symbolen van nationale trots, was niet groot. Na zijn militaire loopbaan ging Barak, zoals veel generaals, de politiek in. Zijn ster steeg nadat premier Shimon Peres in 1996 de stembusstrijd verloor van Netanyahu. Barak werd in 1997 voorzitter van de linkse Arbeidspartij.

Als parlementariër maakte hij weinig indruk. Alleen zijn wetsvoorstel om de dienstplicht in te voeren voor ultra-orthodoxe jongeren werd 'gedurfd' genoemd. Premier Netanyahu had aanvankelijk geen kind aan Barak, die een blauwe maandag minister was geweest (op Binnenlandse Zaken onder Rabin en op Buitenlandse Zaken onder Peres). Bibi sloeg Barak om de oren met diens uitspraak: 'Als ik een jonge Palestijn was, zou ik waarschijnlijk lid worden van een terroristische organisatie'. Barak verbeet zich.

Zo niet tijdens de verkiezingscampagne. Toen Netanyahu het volk voorhield dat Barak de favoriet was van Arafat, kaatste Barak terug dat Netanyahu de steun genoot van sjeik Yassin, geestelijk leider van de terreurbeweging Hamas. Netanyahu en Yassin willen eigenlijk geen vrede, zei Barak.

Baraks voorkeur gaat niet uit naar een Palestijnse staat, maar naar een confederatie tussen Arafats Palestijnse Autoriteit en buurland Jordanië, waar de meerderheid van de bevolking Palestijns is. De Oslo-akkoorden effenden echter de weg voor een soevereine staat, en Barak wil de erfenis van de vermoorde Yitzhak Rabin niet verkwanselen.

Ook de onder Rabin gevoerde onderhandelingen met Syrië worden hervat. Daarbij gaat het om de teruggave van (een deel van) de Golan-hoogvlakte en terugtrekking van Israëlische troepen uit Libanon. Barak wil vredesverdragen ter beoordeling aan het volk voorleggen. 'De burgers van de staat Israël bepalen de definitieve grenzen.'

De leider van de Arbeidspartij spitste de campagne niet toe op het vraagstuk van veiligheid, Netanyahu's favoriete thema, maar op sociaal-economische kwesties. Hij volgde daarmee adviezen van James Carville en andere door hem ingehuurde Amerikaanse verkiezingsstrategen. Barak wil niet alleen in de voetsporen van Rabin treden, maar ook in die van Clinton en Blair. Hij is 'tégen Milton Friedman', de kampioen van de vrije markt. Anderzijds verfoeit hij een overheid die burgers in de watten legt. Barak wil investeren in onderwijs en infrastructuur, ten koste van religieuze instellingen en nederzettingen. Hij belooft 300 duizend banen te scheppen, drie maal zoveel als er onder Netanyahu zijn verdwenen.

Barak mikt op een brede coalitie, waarin zoveel mogelijk segmenten van de sterk verdeelde Israëlische samenleving vertegenwoordigd zijn. Hij heeft zelfs samenwerking met de rechtse Likudpartij niet uitgesloten. Waarschijnlijk in de hoop dat in die partij een paleisrevolutie plaatsvindt, die Netanyahu het leiderschap kost. Barak had er kennelijk geen rekening mee gehouden dat Netanyahu zelf zou terugtreden.

Meer over