nieuws

Invloed Taliban neemt toe, Afghaanse soldaten op de vlucht naar buurland

De vrees dat het Afghaanse leger niet kan standhouden tegen de Taliban is toegenomen na de vlucht van zo’n duizend soldaten naar Tadzjikistan. Het buurland probeerde dinsdag met alle macht de grens te beveiligen en heeft 20 duizend reservisten opgeroepen.

Afghaanse militairen in een door de Amerikanen verlaten legerbasis in Bagram.  Beeld Reuters
Afghaanse militairen in een door de Amerikanen verlaten legerbasis in Bagram.Beeld Reuters

Het is nog niet eerder voorgekomen dat zo veel Afghaanse soldaten de strijd opgeven en massaal naar het buitenland vluchten. Volgens de voormalige Sovjet-republiek Tadzjikistan is het aantal uitgeweken soldaten sinds zondag opgelopen tot 1.037.

De vlucht van de militairen, na felle strijd met Talibanstrijders, heeft niet alleen de Afghaanse regering en de legertop in verlegenheid gebracht. De VS, die het leger met miljarden dollars hebben opgebouwd en getraind, kijken met argusogen naar de strijd in het noorden. In een nieuwe analyse gaan de Amerikaanse inlichtingendiensten ervan uit dat de Afghaanse regering binnen een half jaar na de terugtrekking van de VS kan instorten.

De vlucht van de soldaten kwam twee dagen nadat de Amerikanen hun grootste militaire basis Bagram, nabij Kabul, hadden verlaten. Het grootste deel van de 2.500 Amerikaanse soldaten is nu vertrokken, ruimschoots voor de deadline van 11 september die president Biden heeft gesteld voor beëindiging van de Afghanistanmissie. Toen Biden zijn besluit nam, waren de CIA en de andere inlichtingendiensten veel optimistischer over de kansen van de regering en het leger tegen de Taliban.

Strategie Taliban

Volgens diverse berichten hebben de Taliban sinds het weekeinde bij hun offensief in het noorden zes districten ingenomen in de provincie Badachsjan, die grenst aan Tadzjikistan. Zij zouden volgens een parlementariër nu vrijwel alle districten in de provincie onder controle hebben. Eind juni vluchtten zo’n 130 soldaten eveneens naar het buurland. Talibanstrijders hebben ook een belangrijke grensovergang in handen.

De Tadzjiekse president Emomali Rahmon overlegde met de Russische president Vladimir Poetin en zijn Afghaanse collega Ashraf Ghani. Moskou, dat een grote militaire basis in Tadzjikistan heeft, zei bezorgd te zijn over de escalatie van de strijd in het grensgebied. Ook uit andere delen van Afghanistan, zoals de zuidelijke provincie Kandahar, komen al weken berichten dat soldaten de strijd opgeven en Talibanstrijders belangrijke districten innemen.

De speciale VN-gezant voor Afghanistan, Deborah Lyons, waarschuwde de Veiligheidsraad vorige maand dat de Taliban zich opmaken om toe te slaan zodra alle buitenlandse troepen zijn vertrokken. Volgens Lyons zouden ze sinds mei, na Bidens besluit om het land te verlaten, bij hun opmars meer dan vijftig districten hebben veroverd op het leger.

Opbouw leger

Geschat wordt dat Talibanstrijders nu eenderde tot een kwart van de meer dan vierhonderd districten onder controle hebben. ‘De meeste districten die zijn ingenomen, omringen provinciale hoofdsteden’, aldus Lyons. ‘Dit duidt erop dat de Taliban zichzelf positioneren om te proberen deze hoofdsteden in te nemen zodra de buitenlandse troepen zich volledig hebben teruggetrokken.’

Hoewel de VS in de afgelopen twintig jaar veel tijd en geld hebben gestoken in het opbouwen van het Afghaanse leger, vroegen militaire deskundigen zich altijd af of de krijgsmacht wel op eigen benen kon staan. Vanaf 2005 trok Washington zo’n 70 miljard euro uit voor het leger, zodat het de strijd kon aangaan met de Taliban. Alleen al dit begrotingsjaar wordt 2,5 miljard euro Amerikaans belastinggeld uitgegeven aan onder andere munitie, wapens en salarissen.

De VS besteedden ook veel aandacht aan het trainen van de soldaten en het officierenkorps. De berichten dat militairen nu hun dure Amerikaanse Humvee-voertuigen achterlaten na gevechten met Talibanstrijders zijn daarom een bittere pil voor de Amerikanen.

Het geld werd ook niet altijd wijs uitgegeven. Zo werden voor de nieuwe Afghaanse luchtmacht zestien transportvliegtuigen gekocht. Kosten: een slordige 465 miljoen euro.

De tweedehandstoestellen van de Italiaanse luchtmacht, die voor miljoenen werden opgeknapt, hadden echter vanaf het begin veiligheids-en onderhoudsproblemen. Ze werden daarom amper ingezet om soldaten en materieel snel te vervoeren naar gebieden waar strijd werd geleverd met de Taliban. In 2014 werden de vliegtuigen afgedankt en voor slechts 34 duizend euro als sloopmateriaal verkocht aan een Afghaans bedrijf.