Intuïtie

Tijdens de feestdagen las ik het boek Bush at War van Bob Woodward over de eerste 100 dagen van de regering Bush na 11 september....

Marcel van Dam

Dat Amerika de aanslagen van 11 september niet ongestraft kon laten lag voor de hand. Maar hoezeer daarbij de buitenlandse politiek van de VS wordt gestuurd door de binnenlandse politiek is onthutsend. De angst bij de Amerikaanse politieke en militaire elite voor een nieuw 'Vietnam' in Afghanistan was enorm. Daarom zocht men wanhopig naar middelen om Afghaanse krijgsheren het vuile werk te laten opknappen.

Aan de andere kant stond Bush onder sterke druk van de publieke opinie om de terroristen zo snel mogelijk aan te pakken. Dat leidde er toe dat Bush zijn minister van Defensie Rumsfeld onder een enorme druk zette om Afghanistan te gaan bombarderen. Maar Rumsfeld was wanhopig op zoek naar doelen om te bombarderen. Want in Afghanistan is bijna niets te bombarderen. Daarom werden medewerkers van de CIA met koffers met miljoenen dollars naar Afghanistan gestuurd om krijgsheren om te kopen en van moderne wapens te voorzien. Zodat later commando's elektronische apparatuur konden plaatsen die het Amerikaanse vliegers mogelijk maakten de troepen van de Taliban met het meest helse vuur dat de wereld kent weg te vagen. Waarna de gekochte krijgsheren nogal gemakkelijk naar Kabul konden oprukken. Het beste koopje uit de geschiedenis, zou Bush later zeggen.

Uit het boek van Woodward wordt ook duidelijk dat de oorlog tegen Irak al heel vroeg op de agenda heeft gestaan. Wanhopig is er gezocht naar een verbinding tussen Irak en Osama bin Laden. Bush was er van overtuigd dat die relatie vroeg of laat zou worden aangetoond. Rumsfeld was vanaf 11 september heel bang dat er in Afghanistan te weinig succes viel te boeken in de oorlog tegen het terrorisme en bepleitte al vroeg een verbreding van die oorlog tot Irak. Die kon ten minste eindigen in een concrete overwinning.

De enige die zich niet blind staarde op de binnenlandse politieke agenda was minister van Buitenlandse Zaken, Colin Powell. Die zag niets in een oorlog tegen Irak, maar werd telkens geconfronteerd met de oorlogsretoriek van vice-president Cheney en Rumsfeld, die bovendien veel vaker toegang hadden tot Bush.

Begin augustus vorig jaar liep het Powell over de schoenen en regelde hij een privé-afspraak met Bush. Uit de eerste hand geeft Woodward een verslag van het gesprek, waarvan ik een deel citeer: 'Met zijn notities naast zich, een samenvatting in trefwoorden met dubbele regelafstand op losse blaadjes, vertelde Powell aan de president dat hij in overweging moest nemen wat een militaire operatie tegen Irak zou bewerkstelligen in de Arabische wereld. Kokend vat was het juiste woord. Hij had als Secretary of State te maken met de leiders en ministers van Buitenlandse Zaken van deze landen. De hele regio zou gedestabiliseerd kunnen worden - bevriende regimes in Saudi-Arabië, Egypte en Jordanië zouden in gevaar gebracht kunnen worden of omvergeworpen kunnen worden. Woede en frustratie jegens Amerika waren overal in ruime mate aanwezig. Oorlog zou alles veranderen in het Midden-Oosten.'

Het zou de zuurstof wegzuigen uit bijna al het andere waarmee de VS bezig waren, niet alleen de oorlog tegen het terrorisme, maar alle andere diplomatieke, defensie- en inlichtingenrelaties, zei Powell. 'De economische implicaties zouden onthutsend zijn, potentieel de toevoer en prijs van olie in richtingen drijvend die tot nu toe ondenkbaar waren geweest. Dit alles in een tijd van internationale economische teruggang. De kosten van het bezetten van Irak na een overwinning zouden hoog zijn. De economische impact op de regio, de wereld en de VS intern moest in overweging worden genomen.'

Een betere argumentatie tegen een oorlog met Irak is nauwelijks te geven. Opvallend is alleen dat het belangrijkste bezwaar tegen zo'n oorlog, dat het duizenden, misschien wel tienduizenden onschuldige mensen het leven zal kosten, niet ter sprake kwam. In feite was het besluit om die oorlog te voeren al genomen. Het enige dat Powell nog kon winnen was het voorkomen van een Alleingang door de VS.

Intussen is de olieprijs al ongekend hoog. De effectenbeurzen staan zo laag dat bij ons de pensioenpremies omhoog gaan en een deel van de pensioenuitkeringen niet voor prijsstijgingen worden gecompenseerd. Toch denken de meeste Nederlanders dat een oorlog tegen Irak een ver van hun bed show is. En het spreekt velen wel aan zo'n tiran als Saddam Hussein van zijn troon te stoten.

Meerdere malen laat Bush weten dat hij zich bij belangrijke besluiten laat leiden door 'intuïtie'. De besluiten worden hem als het ware aangereikt.

Omdat iedere vergadering met Bush wordt geopend met gebed, hoeven we ons niet af te vragen door Wie. Maar volgens de Paus heeft die zich van de mensheid afgekeerd.

Meer over