Introverte nerd moet voortaan leren communiceren

Wat staat de Nederlandse IT'er te wachten nu zoveel bedrijven hun programmeerwerk verplaatsen naar lagelonenlanden? 'Ze moeten anders leren denken.'..

Toen Hans van Nek, mede-directeur van softwarebouwer Lizatec, acht jaar geleden een vestiging begon in Sint Petersburg, was dat eigenlijk een wanhoopsdaad. 'We hadden een mooie opdracht van de TU Delft, maar ik kon nergens goede programmeurs vinden. Die werkten liever voor ABN Amro of EDS. Mijn vrouw raakte op het schoolplein aan de praat met een Russische au pair, die vertelde dat zij wel mensen kende die het werk konden doen. Ik dacht: we gaan het gewoon proberen, want ik zat met mijn handen in het haar.'

Op zijn advertentie in een Petersburgse krant kwamen tweehonderd reacties. Van Nek selecteerde acht kandidaten. 'We hebben ze dertig mille gegeven en gezegd: koop maar computers, huur maar een ruimte en begin. Ik dacht: voor hetzelfde bedrag zet je een advertentie in een Nederlandse krant, waarop niemand reageert. En het pakte goed uit.'

Sindsdien is het Lizatec niet slecht vergaan. Het bedrijf heeft 22 programmeurs in Petersburg aan het werk. Ze hebben zojuist een systeem vervaardigd om sneller data te kunnen verzamelen. Van Nek: 'Dit is een goed voorbeeld van efficie werkverdeling. Het idee stamt uit Nederland, de uitvoering gebeurt in Rusland en de marketing doen we weer vanuit Nederland. Wat je nooit in Nederland had kunnen doen, gebeurt in Rusland en omgekeerd.'

Kom bij Van Nek dus niet aan met griezelverhalen over het begin van het einde van de welvaart vanwege de uittocht naar lagelonenlanden. 'Nederland is een handelsnatie, Rusland heeft een bcultuur. Het niveau is er hoger. Het heeft mij jaren gekost voordat de Russen geloofden dat Nederlanders geen verstand hebben van computers. Dat vonden ze onvoorstelbaar.'

Anderzijds hebben de Russen - vooralsnog - geen verstand van productontwikkeling of marketing. Ze kunnen zich niet verplaatsen in de behoefte van de Westerse mens. Dat hebben ze met veel bewoners van derdewereldlanden gemeen, zegt offshoringsdeskundige Paul Tjia van GPI Consultancy. 'Er bestaat een fameus Brits voorbeeld van een bedrijf dat in India software liet ontwikkelen voor een Engelse sociale dienst. De Indi hadden geen idee wat zo'n dienst wel en niet moest kunnen, dus dat plan mislukte grandioos. Programmeren kan op afstand, maar om software te verzinnen moet je midden in een bedrijf zitten. In de IT kun je lang niet alles uitbesteden.'

Het is een boodschap die softwarehuis LogicaCMG zijn eigen personeel - zo'n twintigduizend medewerkers wereldwijd - graag voorhoudt. De Brits-Nederlandse dienstverlener heeft op dit moment zevenhonderd IT-ers in haar vestiging in India aan het werk; eind volgend jaar moeten dat er 2500 zijn. 'Dat zijn allemaal collega's die dezelfde bedrijfsstropdas in de kast hebben hangen, met hetzelfde prestatiesysteem worden beoordeeld en dezelfde richtlijnen voor software-ontwikkeling hanteren, alleen tegen een fractie van de kosten', zegt directeur offshore Cees Derksen. Hij weet hoe gevoelig deze trend ligt bij Nederlandse IT-ers die hun baan in gevaar zien komen. Maar in tegenstelling tot veel multinationale IT-bedrijven met een eigen offshore vestiging, betracht LogicaCMG openheid over deze 'onomkeerbare' ontwikkeling.

'Je moet onderscheid maken tussen softwareontwikkeling en een relatief simpel backoffice-proces,' zegt Derksen. 'Neem bijvoorbeeld betalingsopdrachten die met de hand zijn geschreven. Die worden gescand, gecheckt en gecorrigeerd in India, tegen 20 procent van de kosten in Nederland. Eigenlijk hoeven ze de ontbrekende gegevens alleen maar te kopin. Zo'n proces kan volledig naar India worden gebracht.'

Aan softwareontwikkeling, zoals in het Westen gebeurt, zitten lastige aspecten die niet zomaar door de Indiase collega's kunnen worden overgenomen, meent Derksen. 'Niet omdat ze niet slim genoeg zijn, integendeel, maar omdat dit frequent contact met de klant vereist. Dan is de grote afstand en het verschil in cultuur en taal een te grote belemmering.'

Toch vreest menig IT-er dat de verhuizing van programmeerwerk naar landen als India het vak een ander aanzien zal geven. In de VS zijn daar al tekenen van. Het uurloon van een eenvoudige programmeur daalde er in de afgelopen twee jaar met zo'n 17 procent, terwijl de gemiddelde projectmanager zijn inkomen met 14 procent zag stijgen. Om carrigewijs te overleven moeten introverte nerds zichzelf zien om te bouwen tot mensgerichte communicators - een niet geringe opdracht.

In Nederland zal het zo'n vaart niet lopen, verwacht Loek Bosman, consultant bij HR-adviesbureau Hay Group. ' Maar toch zullen ook hier de klappen vallen aan de onderkant van de markt, met name bij de eenvoudige bouwers, de ontwikkelaars.'

Als de exodus van programmeerwerk naar lagelonenlanden doorzet - en daar ziet het wel naar uit -, moeten Nederlandse IT-ers toch anders gaan werken, denkt Hans van Nek. 'Als je offshore gaat produceren moet je niet alleen mensen kunnen managen, maar ook goed weten wat er precies wordt geproduceerd zonder de programmeurs direct aan te sturen. Het wordt lijstjes afvinken in plaats van brainstormen. Als je met bouwers klanten kunt praten, ben je de rest van je werkzame leven koning. Maar ja, dat is niet iedereen gegeven.'

Meer over