Intiem en asociaal

Ed Harris' regiedebuut is een portret van Jackson Pollock. 'Het klinkt glorieus: de kunstenaar die, gekweld door demonen, tot grote werken komt....

door Pauline Kleijer

TIEN jaar geleden stuurde zijn vader hem een stapeltje boeken over de schilder Jackson Pollock. Acht jaar later besloot Ed Harris dat hij niet alleen de hoofdrol wilde spelen in een film over Pollocks leven, maar dat hij die film ook zelf wilde regisseren. De Amerikaanse acteur, bekend uit films als The Right Stuff, Apollo 13 en Nixon, kon geen afstand meer doen van het project waarin hij zich zo lang had ondergedompeld.

'Al die jaren had ik over Pollock gelezen, over hem gepraat en nagedacht', zegt Harris. 'Ik heb zelfs een paar nachten doorgebracht in zijn oude huis op Long Island. Daarna realiseerde ik me dat ik de verantwoordelijkheid voor deze film niet uit handen wilde geven - dat niemand dieper in de materie zat dan ikzelf.'

Harris' regiedebuut is een integer en gevoelig portret van de schilder die in de jaren veertig wereldberoemd werd met zijn action paintings. Pollock legde zijn doeken op de grond en druppelde, goot of smeet zijn verf eroverheen. Het maakte hem tot de eerste Amerikaanse kunstenaar wiens status zich kon meten met die van bekende politici, film- en popsterren.

Pollock was de archetypisch getroebleerde kunstenaar; briljant, maar ook koppig, verlegen, kritisch, nors en voortdurend vechtend tegen zijn alcoholverslaving. 'Ik kon me zeker met hem identificeren', vertelt Harris, die in fysiek opzicht als twee druppels water op de schilder lijkt. 'Vooral met zijn asociale kant. Ik heb het heel lang moeilijk gevonden om met mensen om te gaan, ik sloot me voor anderen af. Het is lastig uit te leggen. Ieder mens is onzeker en angstig, en Pollock was extra kwetsbaar; het ontbrak hem aan een beschermingsmechanisme.'

Harris, die voor de film leerde schilderen in Pollock-stijl, wilde de problemen van de kunstenaar niet romantiseren. 'Ik denk dat hij leed aan zware depressies, en door zijn alcoholisme werd dat nog erger. Het klinkt misschien glorieus: de kunstenaar die, gekweld door persoonlijke demonen, tot grote werken komt. Maar het is alleen maar pijnlijk.'

Pollock spitst zich toe op de relatie tussen de schilder en zijn vrouw Lee Krasner, gespeeld door Marcia Gay Harden. Krasner, zelf een getalenteerd kunstenaar, was Pollocks grootste stimulator en fan, en liet haar eigen carrière op de tweede plaats komen. 'Hun relatie vormt het hart van de film, omdat het volgens mij ook de spil was waar Pollocks leven om draaide. Zonder Lee kon hij niet functioneren.'

Met een groter budget had Harris meer nadruk gelegd op het artistieke milieu van de jaren veertig en vijftig. 'Het was een interessante periode. Pollock ging om met allerlei bekende kunstenaars. Toch ben ik blij dat het een intieme film is geworden, en geen groots opgezet tijdsbeeld. Dankzij de financiële beperkingen heb ik Pollock, denk ik, meer recht gedaan.'

Meer over