Nieuws

Internationaal Strafhof begint officieel onderzoek naar misdaden in Venezuela

Het Internationaal Strafhof gaat beschuldigingen van marteling en buitengerechtelijke executies door Venezolaanse regeringstroepen onderzoeken. Het is de eerste keer dat het in Den Haag gevestigde hof een Zuid-Amerikaans land onder de loep neemt.

Niels Waarlo
Familieleden van politieke gevangenen demonstreren in Caracas tijdens het bezoek van hoofdaanklager Karim Khan van het Internationaal Strafhof aan Venezuela. Beeld AFP
Familieleden van politieke gevangenen demonstreren in Caracas tijdens het bezoek van hoofdaanklager Karim Khan van het Internationaal Strafhof aan Venezuela.Beeld AFP

Dat heeft de hoofdaanklager Karim Khan aangekondigd na een driedaags bezoek aan Caracas, de hoofdstad van Venezuela. Dit volwaardige onderzoek volgt op een inleidend onderzoek dat al sinds 2018 aan de gang is naar het neerslaan van de oppositie door troepen van president Nicolás Maduro. Daar zouden buitensporig geweld, arbitraire arrestaties en martelingen bij aan te pas zijn gekomen.

Eind oktober sloot het strafhof een maar liefst zeventien jaar durend inleidend onderzoek in Colombia juist af met de conclusie dat het land zelf voldoende onderneemt om misdaden te onderzoeken en te bestraffen. Het gaat met name om beschuldigingen van ontvoeringen, martelingen en moorden die zouden hebben plaatsgevonden in de strijd tussen de overheid en de Farc-rebellen. Het strafhof gaat alleen tot vervolging over als overheden zelf dit niet kunnen of willen.

Wat Maduro betreft is een onderzoek ook in Venezuela niet nodig, maar hij legde zich bij de beslissing van het hof neer. Zijn regering heeft een verklaring ondertekend waarin ze medewerking toezegt. ‘Ik garandeer dat we in deze nieuwe fase de ruis achter ons zullen laten en aan de slag gaan zodat we samen de waarheid boven tafel krijgen’, aldus de president.

Kantelpunt

De Venezolaanse oppositie en mensenrechtenorganisaties hebben positief gereageerd op het aangekondigde onderzoek. ‘Een kantelpunt’, noemt José Miguel Vivanco, directeur van Human Rights Watch Americas, het onderzoek. ‘Dit is ook een reality check dat Maduro zelf verantwoordelijk gesteld kan worden voor misdaden door zijn veiligheidsdiensten.’

Tot nu toe richtte het Internationaal Strafhof, dat individuen kan vervolgen voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, zich vooral op Afrikaanse landen. Dit leidde vanuit Afrika tot de kritiek dat het hof disproportioneel veel aandacht heeft voor het continent en dat machtigere (westerse) landen buiten schot blijven.

Overigens is Maduro zelf vorig jaar ook naar het Internationaal Strafhof gestapt. Volgens hem zijn de sancties die de Verenigde Staten tegen Venezuela hebben ingesteld onwettig en zijn hierdoor miljoenen Venezolanen in armoede terechtgekomen.

Amerikaans verzet

De Verenigde Staten erkennen de rechtsbevoegdheid van het Internationaal Strafhof overigens niet omdat het land het statuut van Rome, op basis waarvan het hof is opgericht, niet heeft geratificeerd. Sterker nog, toen het hof een onderzoek instelde naar mensenrechtenschendingen door de Amerikanen in Afghanistan, stelde de regering-Trump sancties in tegen medewerkers en hun familie. Deze zijn onder de regering-Biden weer ingetrokken, al blijven de Amerikanen zich verzetten tegen het onderzoek.

Meer over