Interessante kwesties bij de vleet

Al maanden domineert de vluchtelingencrisis het nieuws.

Suzanne Geuze
Troepen van de door Saoedi-Arabië geleidde coalitie tijdens een offensief tegen Houthi's in de buurt van Sirwah, ten westen van hoofdstad Ma'rib in Jemen. Beeld AFP
Troepen van de door Saoedi-Arabië geleidde coalitie tijdens een offensief tegen Houthi's in de buurt van Sirwah, ten westen van hoofdstad Ma'rib in Jemen.Beeld AFP

Sinds de zomer voeren berichten over asielzoekers de boventoon in de media. Voor journalisten zijn de vluchtelingen een dankbaar onderwerp, want ze bieden stof in overvloed: hard nieuws, politieke dilemma's en persoonlijke verhalen uit binnen- en buitenland. Over mensen die met bootjes Europa proberen te bereiken, over tentenkampen, lange wachtrijen bij asielzoekerscentra. Over een aangespoelde peuter, inspraakavonden die uit de hand lopen en protesten op straat.

Het thema 'vluchtelingen' verschilt op één belangrijk punt van veel andere nieuwsonderwerpen: er is vrijwel niemand, behalve de vluchtelingen zelf misschien, die er belang bij heeft om het klein te houden. Voor- én tegenstanders laten volop van zich horen, politici profileren zich er graag mee en journalisten pakken daar vervolgens mee uit.

Maar die grote stroom berichten doet ook de vraag rijzen: welke andere verhalen zien we door alle media-aandacht voor vluchtelingen over het hoofd? Vijf voorbeelden.

De oorlog in Jemen

Terwijl berichten over de oorlog in Syrië hier dagelijks de huiskamer bereiken, vindt zo'n 3.000 kilometer zuidelijker een gewelddadig conflict plaats waarover een stuk minder wordt gemeld. Sinds maart wordt Jemen gebombardeerd door een coalitie onder leiding van buurland Saoedi-Arabië. Door het oorlogsgeweld komen veel burgers om: volgens een rapport van de Verenigde Naties vielen in Jemen tussen januari en juli van dit jaar meer dan 5.200 slachtoffers, van wie 86 procent burger is. Deze week werd voor de tweede keer een ziekenhuis van Artsen zonder Grenzen bestookt door Saoedische gevechtsvliegtuigen.

Ook elders in de wereld spelen conflicten die door westerse media slechts summier worden verslagen. Soms, zoals in het geval van Jemen, is dat omdat het gebied voor journalisten moeilijk bereikbaar is. Dat laat onverlet dat het aantal gewapende conflicten dat media 'aankunnen' blijkbaar beperkt is.

null Beeld afp
Beeld afp

Politieke problemen

Doordat op het Binnenhof veel aandacht uitgaat naar asielzoekers, wordt over andere politieke agendapunten een stuk minder bericht. Dat komt het kabinet niet slecht uit. Onderwerpen die de regeringspartijen PvdA en VVD ernstig verdelen, zouden zonder de vluchtelingencrisis onder een vergrootglas worden gelegd. Terwijl het kabinet veel grote plannen al ten uitvoer heeft gebracht, worden de coalitiepartijen het nu niet eens over een paar heikele kwesties, zoals de positie van zzp'ers, de WW-premieverdeling en het kinderpardon. En áls ze het al eens worden, is het vrijwel onmogelijk om genoeg meewerkende oppositiepartijen te vinden voor een meerderheid in de Eerste Kamer. Daarmee is de vluchtelingencrisis voor Rutte een prettige bliksemafleider: als die er niet was, zouden strubbelingen in de coalitie des te meer blijken.

Kwesties uit de regio

Sommige journalistieke verhalen ontstaan naar aanleiding van een berichtje in een lokale krant. De journalist belt wat rond en stuit op iets onverwachts. Maar doordat redacties nu druk zijn met berichten over vluchtelingen, blijft er minder tijd over om zulke nieuwe verhalen uit te pluizen. 'De regio' (lees: Nederland buiten de Randstad) lijkt daardoor te zijn verworden tot een poel van onrustige inspraakavonden. Wanneer landelijke media aandacht besteden aan zaken buiten de Randstad, is dat wel erg vaak in relatie tot de asielzoekerskwestie.

Toch gaat voor de meeste Nederlanders het leven natuurlijk gewoon door en zijn er heus ook andere verhalen te vinden. Zoals over het wegbezuinigde streekvervoer in Meppel en Hoogeveen, waarvan Jurre van den Berg deze week in de Volkskrant verslag deed - op pagina 17, na nieuws over Donald Trump, het Fyra-debacle en... asielzoekers.

Haaksbergen

Haaksbergen, weet u het nog? Dat was toch een behoorlijke tragedie. Deze week oordeelde de rechter dat de gemeente Haaksbergen nooit de vergunning had mogen verlenen voor het monstertruckevenement waarbij vorig jaar drie personen om het leven kwamen nadat de chauffeur op het publiek was ingereden. Meestal grijpen media de nasleep van zo'n eerder breed uitgemeten affaire aan om opnieuw uitvoerig te berichten. Dat was nu niet het geval. Ook de bekendmaking dat slachtoffers de gemeente aansprakelijk stellen ging vrijwel in stilte voorbij. Korte, afgebakende zaken kunnen vaak op veel belangstelling rekenen - maar niet als iets anders chronisch actueel en dominant is.

De Baby van Yo en Wes

Sneeuwt alles dan onder? Nee. Er is één tak van berichtgeving die juist floreert ten tijde van de vluchtelingencrisis: het showbizznieuws. Verscheidene showbizzredacteuren zeggen weinig te merken van verdringing van hun berichten door nieuws over asielzoekers. Er is onverminderd aandacht voor de baby van Yolanthe en Wesley, de nieuwe James Bondfilm en de aanvaring tussen Lange Frans en het AD.

'Ik vermoed dat er in tijden als deze meer behoefte is aan luchtig nieuws dan wel afleiding', zegt Bettina Voos, adjunct-hoofdredacteur van showbizzblad Grazia. 'En we zouden eigenlijk elke week best 'iets' met vluchtelingen willen doen. Maar omdat je steeds een andere insteek zoekt, lukt dat niet altijd.'

Wesley en Yolanthe Cabau van Kasbergen Sneijder. Beeld anp
Wesley en Yolanthe Cabau van Kasbergen Sneijder.Beeld anp
Meer over