Installatie van Ahmet Ögüt brengt 'het slechtste in de mens boven'

EINDHOVEN Je moet er zin in hebben. Op een bloedhete zondagmiddag in een kanariegeel werkmanspak in een patio van het Van Abbemuseum in Eindhoven graven naar een speld in een steenkolenberg....

Van onze verslaggeefster Marjon Bolwijn

De Brit Jonathan Lindley (21) is zondag na de opening van Ögüts installatie de eerste die het erop waagt. Twee weken geleden rondde hij zijn designstudie in Manchester af, deze middag graait hij als ‘toerist en werkzoekende’ met een schop tussen kolen. Maximaal 1,5 uur mag de zoektocht duren per bezoeker.

Lindley gaat de eerste vijftien minuten fanatiek en geconcentreerd de zwarte massa te lijf, maar daarna wordt het zoeken minder gericht, kijkt hij vaak op zijn horloge om vlak voordat hij wordt afgelost door een volgende gelukzoeker, een kooltje een flinke schop te verkopen.

‘Gelukkig heb ik niets gevonden’, zegt hij na afloop. Gelukkig? ‘Dan zou ik mij schuldig hebben gevoeld dat ik een zes maanden durend project binnen twee uur om zeep heb geholpen. Tijdens het graven moest ik steeds denken aan mijnwerkers, die dit dagelijks doen. Wat een zwaar werk doen die lui.’

Lindley vindt de kunstinstallatie van Ahmet Ögüt ‘geniaal’. ‘Het brengt het slechtste in de mens naar boven. Je gaat toch in de hitte tussen die vieze kolen graaien omdat je kennelijk die diamant wilt.’

Volgens Ögüt zelf symboliseert zijn installatie de hoop en het geloof dat geluk binnen handbereik is, als je maar op de juiste plaats weet te zoeken. De diamant dient als metafoor voor de zeldzaamheid van het gevoel waar menig sterveling naar op zoek is. Steenkolen koos hij als schuilplaats omdat deze fossiele brandstof de bijnaam ‘zwarte diamant’ draagt.

Ögüt is na Praneet Soi en Antonis Pittas de derde kunstenaar die een half jaar lang de patio in het Van Abbemuseum, vanwege de vorm ‘Het Oog’ gedoopt, als atelier tot zijn beschikking heeft. Het idee erachter is dat bezoekers in die maanden vanachter de glazen wand de totstandkoming van een werk kunnen volgen. Maar Ögüt heeft ervoor gekozen de bezoeker aan het werk te zetten. De diamantzoeker én zijn publiek vormen samen de performance bij zijn idee. En zo wil hij zijn doel bereiken: de kunstenaar plaatst zichzelf in het publiek en het publiek maakt deel uit van diens kunstwerk.

Meer over