Innocence is precisely: never to avoid the worst

Gruwelijke beelden van De Bruyckere naast verrassende doeken van Vandenberg.

Philippe Vandenberg & Berlinde De Bruyckere. In: Museum De Pont Tilburg, t/m 28 oktober, www.depont.nl

Niet: lijf. Maar: lijfje. Hoe zacht en intiem klinkt dat woord, als van een pasgeboren baby. Kijk naar het werk met de titel Lijfje van Berlinde De Bruyckere en er ontstaat een vreemd contrast. Want de romp op tafel is toch echt een lijf, groot en witdooraderd als een kale kip, scherp gerafeld aan de randen. Alleen de plooitjes in de oksel zijn teer en zacht.

De Belgische kunstenaar Berlinde De Bruyckere is bekend van monumentale beelden van mensen en paarden, die deels echt lijken en deels geabstraheerd. Met liefde geboetseerd uit was, met huid of textiel en paardenhaar, getuigen zij van de kwetsbaarheid en eenzaamheid van leven en van het mysterie van dood.

Op de tentoonstelling Innocence is precisely: never to avoid the worst in Museum De Pont, toont De Bruyckere nieuwe beelden naast een selectie uit het werk van collega-kunstenaar, schilder en tekenaar Philippe Vandenberg (1952-2009). Een zielsverwant vanwege zijn gebruik van existentiële thema's. Een van de belangrijkste kunstenaars van België, is Vandenberg bij ons nauwelijks bekend. Onterecht, blijkt in De Pont. Want zijn kleurrijke schilderijen zijn net zo enerverend als de kleurvelden van de Amerikaanse schilder Mark Rothko. Subtiel schildert Vandenberg laag over laag, trekt hij met zijn kwast sporen in de natte verf, plaatst hij over intens diepe lagen ondoordringbare verfplassen, zodat een zuigend, korstmosachtig niemandsland ontstaat. Een enkel doek is melancholisch en zwart als de nacht. Uiteindelijk verdween Vandenberg net als Rothko in dat niemandsland, door een zelfgekozen dood.

Die wetenschap legt een last over zijn werk. Vandenberg flirt voortdurend met somberte, maar zijn werk is tegelijk vederlicht, scabreus, geil en rauw. Als hij woorden schrijft om zijn wanen te bezweren, 'Kill them all', dansen zijn hanepoten over het papier. Als hij het lijden van de heilige San Sebastiaan gebruikt om zijn eigen lijden te verbeelden, zijn zijn potloodkrassen uitbundig en wild en de poses van zijn heiligen oneerbiedig sensueel. Dat maakt het werk verrassend en aangenaam om naar te kijken.

Ook De Bruyckere bedient zich van de christelijke thematiek van verwonding en lijden. Maar van de lichtheid en humor van Vandenberg kan zij leren. Net als het beeld Lijfje zijn haar nieuwe beelden van vleesklonterige lijven gruwelijk, op het pathetische af. Zo messcherp en snoeihard peuren vleeskleurige geweien in open wonden, dat alleen een patholoog-anatoom er langer dan een paar seconden naar kan kijken. 'The worst', 'het ergste', hoeft in de kunst zeker niet vermeden te worden, maar enig mededogen met de kijker kan geen kwaad.

undefined

Meer over