NieuwsKabul

Inlichtingendiensten VS waarschuwden voor de aanslagen. Waarom werden ze niet voorkomen?

De aanslagen in Kabul roepen de vraag op hoe de Amerikaanse inlichtingendiensten, die ervoor hadden gewaarschuwd, aan hun informatie kwamen. En als ze die informatie hadden, waarom lukte het dan toch niet om de aanslagen te voorkomen?

De locatie op het vliegveld van Kabul waar donderdag twee aanslagen werden gepleegd. Beeld Wakil Kohsar / AFP
De locatie op het vliegveld van Kabul waar donderdag twee aanslagen werden gepleegd.Beeld Wakil Kohsar / AFP

Antwoorden zijn moeilijk te geven. De veiligheidssituatie in Afghanistan en specifiek rondom het vliegveld is grillig, chaotisch en onvoorspelbaar. Nederlandse bronnen hebben geen of nauwelijks toegang tot informatie over de lokale veiligheidssituatie.

De dreigingsinformatie die de Amerikanen hebben ontvangen, kan van verschillende kanten komen. De Amerikaanse inlichtingendiensten − die ooit een gigantisch surveillancesysteem hadden opgetuigd in Afghanistan dat blijkens in 2014 gelekte documenten tot doel had om praktisch alle binnenlandse en buitenlandse telefoongesprekken op te nemen en op te slaan − zullen proberen om hun manschappen zo goed en kwaad als dat gaat te beschermen.

Dat betekent bijvoorbeeld dat afluisterdienst NSA probeert om middels interceptie dreigingsanalyses voor de militairen en diplomaten te maken. Het is mogelijk dat daarbij bewegingen van de Afghaanse tak van Islamitische Staat zijn waargenomen. Ook de CIA, de buitenlandse inlichtingendienst, probeert permanent dreigingen tegen de Verenigde Staten in kaart te brengen en zet daarvoor informanten in. Ook die kunnen hebben gewezen op verdachte activiteiten, bijvoorbeeld de zoektocht naar explosieven, de aanwezigheid of het veranderende gedrag van bepaalde kopstukken van Islamitische Staat in Afghanistan.

Taliban

Bovendien zijn er nauwe contacten en afspraken met de Taliban. CIA-directeur William J. Burns had begin deze week nog een geheime ontmoeting met Abdul Ghani Baradar, Talibanleider in Kabul, onder meer om over de veiligheidssituatie te praten.

Waarom het ondanks de inlichtingen over een naderende aanslag toch een bloedbad kon worden, laat zich raden. De situatie rondom de luchthaven maakt het ondoenlijk voor de Verenigde Staten om een sluitende beveiliging af te dwingen. Amerikaanse militairen bewaken het vliegveld zelf: de enkele poorten, het burgergedeelte en het militaire gedeelte. Ze zijn niet betrokken bij de beveiliging daarbuiten, op de toegangswegen naar het vliegveld. Daar zijn de Taliban verantwoordelijk.

De Amerikaanse generaal Kenneth McKenzie zei na de aanslag dat een zelfmoordterrorist door de checkpoints in de ring buiten het vliegveld was gekomen. Hij had zich tussen de duizenden wanhopige Afghanen gemengd, die voor de poorten van het vliegveld wachtten. Volgens een verklaring van het Pentagon ging zijn bomvest af toen militairen hem wilden fouilleren bij de ingang van het vliegveld zelf.

McKenzie zei erbij dat hij niet geloofde dat de Taliban de man moedwillig hadden doorgelaten. Naast dertien Amerikaanse militairen en tientallen Afghaanse burgers kwamen ook 28 Talibanstrijders om. De Taliban maakten na de aanslag bekend meer manschappen richting het vliegveld te sturen om de beveiliging in de buurt op te schroeven.

Podcast

Oud-Afghanistan correspondent Natalie Righton vertelt op bloedstollende wijze hoe ze deze week via telefoons en Google Maps tientallen Nederlanders, tolken en hun familie in Kabul naar het vliegveld wist te loodsen. Waarom lukte dat Buitenlandse Zaken zelf niet? Luister de politieke podcast De kamer van Klok met Natalie Righton, Sheila Sitalsing, Pieter Klok, Raoul du Pré en Gijs Groenteman.

Meer over