Nieuws

Ineens duikt de Chinese tennisspeelster Peng Shuai overal op, maar dat leidt alleen maar tot extra argwaan

Een screenshot van een e-mail, video’s van een restaurantbezoek, foto’s van een tennistoernooi en zondag een videogesprek met IOC-voorzitter Thomas Bach: de Chinese tennisspeelster Peng Shuai, die van de aardbol leek verdwenen, duikt ineens overal op. Het wekt vooral de argwaan aan.

Leen Vervaeke
Peng Shuai in een video die werd gedeeld door de hoofdredacteur van de Global Times. Beeld via REUTERS
Peng Shuai in een video die werd gedeeld door de hoofdredacteur van de Global Times.Beeld via REUTERS

Peng Shuai baarde opzien toen ze op 2 november op Weibo, het Chinese Twitter, de voormalige Chinese vicepremier Zhang Gaoli beschuldigde van verkrachting. Het bericht en verwijzingen ernaar werden meteen gecensureerd, en van Peng werd niets meer vernomen. Pogingen van de vrouwentennisassociatie WTA om haar te contacteren, liepen op niets uit. Vlak voor de Winterspelen komt Beijings overheidsrepressie daarmee volop in de schijnwerpers de staan.

Waar eerdere sportbonden ervoor terugdeinsden kritiek te uiten op Beijing, nam de WTA duidelijk standpunt in: de organisatie riep de Chinese overheid op ‘onafhankelijk onderzoek’ te doen naar Pengs beschuldigingen, en zei bereid te zijn toernooien uit China weg te halen. Tal van bekende tennissers, onder wie Novak Djokovic en Serena Williams, schaarden zich achter hun Chinese collega. De hashtag #WhereIsPengShuai werd 32 miljoen keer gedeeld.

Na al deze internationale aandacht leek stilzwijgen niet langer een optie. De Chinese staatszender CGTN plaatste woensdag op Twitter een zogenaamde e-mail van Peng aan de WTA, waarin ze haar beschuldigingen intrekt en zegt ‘thuis aan het rusten’ te zijn. Hoe die mail bij een Chinese staatszender terechtkwam, wordt niet uitgelegd. Ook vreemd is dat er midden in de tekst een cursor is blijven staan. Steve Simon, voorzitter van de WTA, noemde de e-mail ‘duidelijk geënsceneerd.’

Na de mail volgen meer tekens van leven: vrijdag foto’s van Peng thuis, zaterdag een video in een restaurant, zondag foto’s op een tennistoernooi. Telkens worden ze verspreid door staatsmedia, telkens lijkt er iets niet in de haak. De foto’s thuis komen van een WeChat-account genaamd ‘Peng Shuai 2’. Op de video zegt haar gesprekspartner heel duidelijk dat ‘het morgen 21 november is’, een beetje zoals een gijzelnemer die een actuele krant bij zijn gijzelaar houdt.

Zondag bracht het Internationaal Olympisch Comité naar buiten dat haar president Thomas Bach een half uur met Peng had gesproken via een videoverbinding. Ze zou gezegd hebben dat ze zich veilig thuis in Beijing bevindt, en wil dat haar privacy gerespecteerd wordt.

De Wereld Tennis Federatie (WTA) reageerde daarop dat het 'goed was om Peng Shuai te zien’, maar benadrukte dat de zorgen over haar welbevinden erdoor niet zijn weggenomen.

Onklaar

Pengs boodschappen en optredens, die het stempel van zware overheidsbemoeienis dragen, zijn weinig geloofwaardig. Vooral niet aangezien Peng Shuai’s directe communicatiekanalen afgesloten blijven. Haar Weibo-account is technologisch onklaar gemaakt. Op het hele Chinese internet is geen letter over haar MeToo-beschuldiging te vinden. Volgens de WTA zijn alle foto’s en video’s ‘onvoldoende’ om de zorgen weg te nemen.

China heeft bovendien een lange traditie van critici die verdwijnen, of gedwongen worden tot publieke optredens en uitlatingen. Dina Nurdybai, een inwoonster van Xinjiang, vertelde eerder aan de Volkskrant hoe ze gedwongen werd vrolijk te dansen voor buitenlandse media. Shi Minglei, echtgenote van een dissident, vertelde hoe familieleden van dissidenten werk wordt beloofd of ontslag wordt voorgehouden om hen in de pas te laten lopen.

Het is aannemelijk dat ook Peng Shuai’s verschijningen zijn afgedwongen. Maar waar de optredens de ophef moesten sussen, bereiken ze het omgekeerde: ze richten de schijnwerpers op het wijde scala aan tactieken waarmee Beijing de vrije meningsuiting beperkt. Vlak voor de Winterspelen, terwijl volop over een diplomatieke boycot wordt gedebatteerd, is dat erg onhandig. De Verenigde Staten en Canada zeggen zo’n boycot te overwegen.

Na de vervolging van honderdduizenden Oeigoeren in Xinjiang en de ontmanteling van de rechtstaat in Hongkong is het mogelijk de behandeling van één tennisspeelster die het laatste duwtje geeft voor zo’n boycot. Wang Yaqiu, onderzoeker van Human Rights Watch, toont Peng Shuai dat zelfs ‘atleten, hoe prominent ook, overgeleverd zijn aan de grillen van de onberekenbare macht van de Chinese overheid’. Wang: ‘Niemand is veilig.’

Meer over