Indisch verleden als bron van wijsheid: De Tweede Nederlandse Agressie

DOOR DE opstand van de Communistische Partij van Indonesië was de Republiek Indonesië ernstig verzwakt. Onder die omstandigheden ondernamen Spoor en Beel een aanval op de hoofdstad van de republiek en Yogyakarta viel in hun handen....

Sukarno, Hatta, Syahrir, Haji Agus Salim, Moh. Roem, Assaat en Suryadaarna werden allen gevangen genomen.

De Indonesische regering en de Indonesische Nationale Strijdkrachten (TNI) hadden de mogelijkheid van een nieuwe Nederlandse militaire agressie tevoren onderkend. Zodoende was reeds een Hoofdkwartier voor het Javaans Commando ingericht, onder leiding van kolonel Nasution, en een Hoofdkwartier voor het Sumatraans Commando, onder leiding van kolonel Hidayat. Op militair gebied was reeds een nieuw defensieconcept voorbereid, dat in hoofdzaak hierop neerkwam:

1) Geen lineaire verdediging maar 'Wehrkreise' (cirkeldefensie).

2) Het vertragen van de oprukkende vijand, totale evacuatie en totale verschroeide aarde.

3) Het oprichten van cellen in elk subdistrict, die kwartier houden in de bergen.

4) Het infiltreren van de vijandelijke linies in de federale gebieden om daar cellen op te richten, zodat heel Java een uitgestrekt gebied voor de guerrilla-oorlog wordt.

Met deze taktische uitgangspunten bond de TNI de strijd aan met de goed bewapende Nederlandse troepen. In het begin leek het er even op dat Nederland de stad gemakkelijk zou kunnen innemen, omdat de TNI die expres vroegtijdig had verlaten om de guerrilla te kunnen organiseren.

De TNI, die zich buiten de steden met het volk verenigde, had de toestand onder controle en kon het initiatief in de strijd behouden. De taktische uitgangspunten indachtig ondernam de Siliwangi-divisie een 'lange mars': elf bataljons van de Siliwangi-divisie keerden terug naar West-Java om een 'Wehrkreise'-defensie te formeren en een guerrilla-oorlog te ontketenen in de federale gebieden.

Buiten de stad Yogja werd door guerrillastrijders weerstand geboden en in de stad zelf werden de acties persoonlijk geleid door Sri Sultan Hamengkubuwono IX, gesecondeerd door Dr. Halim. Om de internationale gemeenschap te bewijzen dat de TNI nog altijd sterk en verenigd was, werd het door de Nederlanders belegerde Yogyakarta op klaarlichte dag bestormd en op 1 maart 1949 zes uur lang bezet gehouden door TNI-strijders onder leiding van luitenant-kolonel Suharto. Ook de stad Solo werd bestormd, onder leiding van luitenant-kolonel Slamet Riyadi. De zes uur durende bezetting van Yogja deed het buitenland beseffen dat de Republiek Indonesië niet zomaar kon worden weggevaagd, ook al was de hoofdstad bezet en waren de leiders gevangen genomen.

Uit: De Nationale en Internationale Geschiedenis, voor de examenklas van het voortgezet onderwijs, door Badrika en Sulaeman, Jakarta, 1994.

Meer over