INDIANENVERHALEN

HET wordt dus niets met die lobby van eurosceptici in Nederland. Bij het naar buiten komen van de club was ik al verbaasd over de samenstelling....

Dit anti-euro verbond heeft zelfs de Europese top in Amsterdam niet gehaald. Na het lezen van het interview met de econoom Arjo Klamer in Vrij Nederland van vorige week begrijp ik dat de breuk onvermijdelijk was. In dat interview ontpopt Klamer zich als een conservatieve nationalist, die tegen de eenwording van Europa is omdat hij Nederland beschouwt als een veel beter land dan de andere landen van de Europese Unie.

Het is ontroerend om te lezen wat het beeld is dat Klamer van Nederland heeft. Hij is vooral tijdens zijn verblijf in Amerika de corporatistische Nederlandse samenleving gaan waarderen. 'Dat voortdurende overleg tussen werkgevers en werknemers als bron van stabiliteit, de rol van iemand als Tinbergen die er voortdurend aan herinnerde dat we eerst de getalletjes goed op een rijtje moesten hebben voor we gingen kijken wat we verder nog wilden. Dat familiegevoel in Nederland. Die heel sterke neiging om voortdurend bij elkaar te gaan zitten', zegt hij.

Hoe lang moet je zijn weggeweest om te denken dat dit de laatste decennia het overheersende beeld in Nederland is geweest? Ik herinner me nog goed dat de buitenlandse pers het in de jaren tachtig had over de 'Dutch disease', en dat werkgevers en werknemers elkaar voortdurend naar het leven stonden.

Klamer is twintig jaar in Amerika geweest. Vandaar dat hij zo laatdunkend praat over het streven naar een gezonde financiële overheidshuishouding onder het regime van de EMU-criteria. Dat is volgens hem Reagan en Thatcher.

Overheden moeten investeren, en Klamer vindt het heel verstandig om je daarvoor in de schulden te steken. 'Wegen en bruggen die nu gebouwd worden, komen ook volgende generaties ten goede. Die mogen daar best wat aan mee betalen.' Dat snoeien in de overheidsuitgaven is bovendien heel slecht voor de werkgelegenheid. Daarom zouden sociaal-democraten tegen de euro moeten zijn.

Hoe kan een econoom die geacht moet worden de recente Nederlandse geschiedenis te kennen, zoiets zeggen. In het begin van de jaren tachtig kende Nederland begrotingstekorten van rond de 10 procent. Niettemin steeg de werkloosheid tot ongekende hoogten.

Vooral tijdens het kabinet Van Agt-Wiegel zijn de overheidsfinanciën zo uit de hand gelopen, dat we - naar mijn mening ten onrechte - ook dramatisch zijn gaan bezuinigen op investeringen in de infrastuctuur. Daarom staan we nu dagelijks in de file. Vooral in die periode hebben we een enorme staatsschuld opgebouwd, waardoor we dit jaar 36 miljard gulden aan rente moeten betalen. Als we ons in de jaren zeventig en tachtig aan de normen van het door Klamer verfoeide stabiliteitspact hadden gehouden, dan hadden we nu vanwege de lagere rentelasten 20 miljard gulden per jaar meer kunnen besteden aan de wegen en bruggen die Klamer zo graag door volgende generaties wil laten betalen.

Wat dat betreft kan Klamer trouwens gerust zijn: waar de overheid het geld ook aan uitgeeft, de volgende generaties zullen zich blauw betalen om de schuld af te lossen die wij hebben gemaakt.

Klamer is een gelovige in de normen en waarden uit de geschiedenis van het calvinistische Nederland, en hij is tegen het modernisme. Hij ziet wat hij wil zien, en verklaart alles vanuit dat geloof.

Wat bijvoorbeeld te denken van het volgende citaat: 'Het morele vraagstuk wordt door modernisten naar de marge geschoven. Terwijl zowel in de VS als in Europa het hele maatschappelijk functioneren stoelt op een communautair, neotraditionalistisch gedachtegoed. Niet wie ben ik of wat wil ik, maar waartoe behoor ik? Pas als je die vraag begrijpt, kun je weten wat je wilt. Er is geen gemeenschap zonder traditie, of dat nu een gezin is of een natie.'

Een merkwaardige uitspraak voor iemand die twintig jaar in de VS heeft gewoond. De geschiedenis van het communautaire, neotraditionalistische gedachtengoed daar is berucht. Uit alle delen van de wereld, uit tientallen naties, miljoenen door honger gedreven, andere miljoenen als slaven geïmporteerd, kwamen ze naar Amerika.

Het land werd op de oorspronkelijke bewoners veroverd door die uit te moorden. Het communautaire, neotraditionalistische gedachtegoed kwam en komt maar al te vaak uit de loop van een pistool. Maar de gemeenschapszin in de VS is volgens Klamer nu heel sterk ontwikkeld. 'Mensen die in Amerika veel geld verdienen, steunen hele scholen, maken projecten in arme wijken mogelijk. Hier vinden we dat de overheid dat maar moet regelen.' Wat een mazzelkonten zijn dat toch, die Amerikanen in die arme wijken.

Ondanks de kracht van de argumenten van Klamer om tegen het verenigde Europa te zijn, blijf ik toch met een vraag zitten: hoe is Amerika nu aan die communautaire traditie gekomen? Uit welke gemeenschap met welke traditie kwam die voort. De Apachen?

Meer over