In Witte Huis woedt een 'burgeroorlog' over economisch beleid aan vooravond bezoek Merkel

In het Witte Huis is een stammenstrijd over handel uitgebroken. Een groep economisch nationalisten, onder aanvoering van presidentsadviseur Steve Bannon en handelsadviseur Peter Navarro, staat lijnrecht tegenover een factie van traditionele voorstanders van vrijhandel, onder aanvoering van voormalig Goldman Sachs-topman Gary Cohn, directeur van de Nationale Economische Raad.

Voormalig Goldman Sachs-topman Gary Cohn, directeur van de Nationale Economische Raad Beeld ap
Voormalig Goldman Sachs-topman Gary Cohn, directeur van de Nationale Economische RaadBeeld ap

President Donald Trump zou naar het eerste kamp neigen.Het conflict wordt door de Financial Times, dat er over bericht op basis van 'diverse bronnen in en rond het Witte Huis', bestempeld als niets minder dan een 'burgeroorlog'. Volgens een regeringswoordvoerder is daar absoluut geen sprake van. 'Navarro en Cohn zijn allebei gewaardeerde leden van het economische team van de president, die samenwerken om diens economische agenda uit te voeren'.

Het conflict is uitgebroken aan de vooravond van de komst van de Duitse bondskanselier Merkel. De economisch nationalisten hebben een appeltje met haar te schillen, omdat Duitsland een groot handelsoverschot met de VS heeft. Dat zou komen door de in hun ogen 'zwaar ondergewaardeerde' euro. Die speelt Duitse exporteurs in de kaart.

Het liefst zouden de nationalisten de verhoudingen rechttrekken via een bilateraal handelsverdrag met Duitsland. Maar zij stuiten daarbij op de EU. Die heeft als enige de bevoegdheid namens EU-landen handelsverdragen te sluiten. Wanneer Merkel dinsdag in gezelschap van een flink aantal topondernemers Trump bezoekt, zal zij de president en diens adviseurs op die onmogelijkheid wijzen. Ook is de verwachting dat ze zal uitleggen dat de Amerikaanse economie juist gebaat is bij Duitsland: duizenden Amerikaanse banen hangen af van Duitse investeringen van onder meer BMW en Siemens.

Maar het is zeer de vraag of de economisch nationalisten daarmee genoegen nemen. Hun voornaamste woordvoerder, Navarro, is een felle oud-hoogleraar die buiten de economische mainstream opereert en het boek Death by China schreef. Daarin betoogt hij dat 25 miljoen banen verloren zijn gegaan door de toegang van China tot de Amerikaanse markt.

Met protectionistische maatregelen moeten de VS zich verweren, zo vindt hij. 'Buy American, Hire American' , is zijn devies: consumenten moeten Amerikaanse producten kopen en ondernemers moeten Amerikanen in dienst nemen.

Zijn invloed in het Witte Huis leek in de eerste weken beperkt. Trump ging niet over tot een klachtprocedure tegen China vanwege manipulatie van de koers van de Chinese munt, ook al had hij dat in zijn campagne geroepen. Er werd verder niets meer gehoord van een 45-procent-importheffing op Chinese producten, wat tot een regelrechte handelsoorlog tussen de eerste en tweede economie ter wereld zou hebben geleid.

Trump tekent een executive order waarmee de VS zich formeel terugtrekt uit het TPP-handelsverdrag. Peter Navarro is de tweede rechts van Trump, Stephen Bannon uiterst rechts. Beeld epa
Trump tekent een executive order waarmee de VS zich formeel terugtrekt uit het TPP-handelsverdrag. Peter Navarro is de tweede rechts van Trump, Stephen Bannon uiterst rechts.Beeld epa

Uit Republikeinse hoek kwam er kritiek op Navarro, omdat hij tijdens een ontmoeting achter gesloten deuren met senatoren slecht voorbereid bleek en vaag overkwam. Vanuit academische hoek werd hij onder vuur genomen wegens zijn onorthodoxe visie op het aanpakken van handelstekorten.

Zijn rivaal binnen het Witte Huis, Gary Cohn, heeft geprobeerd Navarro en zijn kleine team, dat 'de Nationale Handelsraad' is gedoopt, buiten de poorten van het Witte Huis te krijgen, zo meldt de Financial Times. Hij zou naar het ministerie van Handel moeten verhuizen, vond Cohn. Maar dat is niet gelukt.

Met Bannon vormt Navarro nu een duo om een agressief handelsbeleid van de VS weer bovenaan de politieke agenda te krijgen. Dat zal niet alleen aan de orde kunnen komen tijdens de ontmoeting met Merkel, maar ook tijdens de G20-top in Duitsland, eind deze week, waar ministers van Financiën van de twintig grootste landen bijeenkomen. Die top zal, nu de 'burgeroorlog' in het Witte Huis in de openbaarheid is gekomen, zeker gaan over het thema vrijhandel en protectionisme.

Voor dat laatste heeft de G20 herhaaldelijk gewaarschuwd, omdat het de wereldeconomie ondermijnt. Met zijn open economie zou ook Nederland door oplevend protectionisme zwaar kunnen worden getroffen.

Met 'Obama-gate' onthutst Trump nu zelfs Republikeinen
Trumps beschuldiging laat politiek Washington in verwarring achter.

Het grote risico dat Trump neemt met tap-onderzoek naar Obama
Ook FBI-chef James Comey wordt tegen hem in het harnas gejaagd.

Wordt Trump in toom gehouden of komen de Republikeinen in opstand?
Vier scenario's na Trumps chaotische presidentsdebuut (+)

Meer over